Zaburzenia pamięci i intelektu

Zaburzenia pamięci i intelektu to stan, który określa się terminem otępienie, czyli demencja. Jako definicję tego stanu przyjmuje się obniżenie funkcji intelektualnych człowieka w odniesieniu do ich poprzedniego, przedchorobowego poziomu, które powoduje problemy w życiu codziennym chorego. To obniżenie funkcji intelektualnych w otępieniu nie ogranicza się tylko do pamięci. Musi dotyczyć przynajmniej jeszcze jednej funkcji: orientacji, myślenia lub osądu. Zaburzenia pamięci i intelektu są dosyć częste w wieku starczym.

Spis treści

Przyczyny zaburzeń pamięci i intelektu

Najczęstszymi przyczynami zaburzeń pamięci i intelektu są choroby zwyrodnieniowe i naczyniowe układu nerwowego.

Rozwiązanie na zapominanie

Dlaczego zapominamy? – to pytanie zadaje sobie wiele osób. Niestety, nie... »

Mało nasilony proces zwyrodnieniowy, niewiele odbiegający od normalnego starzenia się, może spowodować tzw. zaburzenia pamięci związane z wiekiem, zwane też łagodną niepamięcią starczą lub łagodnym zaburzeniem funkcji poznawczych. Zaburzenia pamięci i intelektu mogą być niewielkie, utrzymywać się na stałym poziomie, ale również pogłębiać. W tym pierwszym przypadku zaburzenia te ograniczają się tylko do pamięci, w drugim zaburzeniom pamięci towarzyszą z reguły również inne, postępujące zaburzenia funkcji intelektualnych. Zaburzenia te niosą ze sobą konsekwencje – chory nie może kontynuować swojej pracy, a nawet sam funkcjonować w domu. Inne przyczyny otępienia to: choroba Alzheimera, otępienie czołowo-skroniowe, choroby naczyń mózgu, choroba Parkinsona, choroba Wilsona, urazy mózgu, guzy mózgu, padaczka, infekcje ośrodkowego układu nerwowego, stwardnienie rozsiane, choroba Creutzfeldta-Jakoba, porażenie nadjądrowe i choroba Huntingtona, zaburzenia metaboliczne (choroby tarczycy, choroba Cushinga, niewydolność nerek i wątroby), niedobory witamin.

Objawy zaburzeń pamięci i intelektu

Najczęstszym początkowym objawem otępienia jest depresja. Z czasem proces otępienny postępuje: dochodzi do zapominania nazw przedmiotów, imion najbliższych, opiekujących się osób, gubienia się w znanej okolicy, trudności w prawidłowym ubraniu się. Istotnym powikłaniem otępienia w późniejszych fazach jest zespół urojeniowy. Dominują w nim przekonania chorego, że jest okradany, podmienia się jego rzeczy albo zużywa i podrzuca zniszczone, przestawia sprzęty. Najtrudniejszym okresem otępienia jest otępienie ciężkie, w którym osoba ma trudności z chodzeniem, zanika zdolność mowy i kontrolowania czynności fizjologicznych. Powikłaniami tego okresu mogą być zachowania agresywne i krzyk.

Leczenie zaburzeń pamięci i intelektu

Leczenie zależy od przyczyny otępienia. Ocenia się, że otępienie jest odwracalne w ok. 10% przypadków. W przypadku stwierdzenia objawów otępienia należy zwrócić się do neurologa. Kiedy objawom tym towarzyszą objawy wytwórcze psychotyczne, należy zwrócić się o pomoc również do psychiatry. Leczenie otępienia naczyniopochodnego jest leczeniem objawowym. Chorym podaje się inhibitory acetylocholinesterazy, które powodują stymulację receptorów dla acetylocholiny. Podawane są także leki usprawniające przepływ krwi przez naczynia mózgowe, jak np. preparaty z winpocetyną czy winkrystyną (alkaloidy sporyszu), a także lecytyna, preparaty z wyciągami z liści miłorzębu japońskiego, z korzenia żeń-szenia czy liści lukrecji. Są to leki stosowane pomocniczo. Ważne są również skuteczna kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego, stosowanie leków antyagregacyjnych (kwas acetylosalicylowy) oraz leków przeciwzakrzepowych.

Przypisy

Galus K. Geriatria, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-60290-92-7

Prusiński A. Neurogeriatria - praktyczne problemy neurologii w wieku podeszłym, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-24-6

Leszek J. Choroby otępienne - teoria i praktyka, Continuo, Wrocław 2003, ISBN 8386682-98-1

Linki zewnętrzne

Wielkie problemy geriatryczne - Zespoły otępienne

Artykuły Zaburzenia pamięci i intelektu

Problemy z koncentracją i pamięcią

Wiek podeszły stanowi dla osób starszych duże wyzwanie. Często borykają się z dysfunkcjami fizycznymi, ale także z psychicznymi. Wczesne wdrożenie profilaktyki zapobiega wielu trudnościom.

Dla sprawnego funkcjonowania w społeczeństwie niezbędna jest pamięć. To najważniejsza funkcja mózgu, więc bez niej egzystowanie w środowisku zewnętrznym może przysporzyć niemałych problemów.<br />
<br />
To dzięki pamięci budujemy się wzajemnych relacji między przedmiotami, zjawiskami, potrzebami, a przede wszystkim innymi ludźmi, dlatego zaburzenia tej funkcji mogą odizolować od społeczeństwa. Wraz z upływem lat bowiem mózg staje się coraz mniej sprawny i niektóre z zachodzących z nim procesów ulegają osłabieniu, a to z kolei nie pozostaje bez wpływu na psychikę. Utrata pamięci może powodować bowiem niepokój i nieustanne uczucie zagubienia. Osoby takie nie są w stanie zrozumieć co się z nimi dzieje, nie pamiętają motywów swoich działań i często nie potrafią odpowiedzieć na pytanie, dlaczego znalazły się w danym miejscu.<br />
<br />
W takim przypadku bardzo istotna jest konsultacja z lekarzem. Specjalista może bowiem przebadać pacjenta i poznać przyczynę takich zachowań, a także podjąć działania mające na celu złagodzenie objawów tych zaburzeń.

Choroby wieku podeszłego

Choroby wieku podeszłego to inaczej tzw. choroby starcze. To naturalne, że ciało i organizm człowieka w ciągu całego życia podlegają różnorodnym przemianom. Wraz z postępującym czasem pojawiają ...

Czy to może być choroba Alzheimera?<br />
<br />
To normalne, że nasi bliscy stają się z wiekiem nieco zapominalscy. Tylko jak w takiej sytuacji mamy odróżnić pogorszenie pamięci spowodowane podeszłym wiekiem od bardziej poważnego problemu, jakim jest <a href="http://portal.abczdrowie.pl/choroba-alzheimera">choroba Alzheimera</a>? Jeden na ośmiu 65-latków cierpi na tę formę demencji. W pierwszym etapie choroba Alzheimera może nie być oczywista dla bliskich i rodziny. Ale są pewne wczesne znaki ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę.

Lotne rozpuszczalniki

Do lotnych rozpuszczalników zalicza się m.in.: toluen, aceton, benzynę, butapren, estry, ketony, nitraty i podtlenek azotu. Substancje wziewne prowadzą do nieodwracalnych zmian w mózgu.

Zaburzenia dysocjacyjne tożsamości

Zaburzenia dysocjacyjne, inaczej określane jako konwersyjne, są umieszczone w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 pod kodem F44. Wspólną cechą tych zaburzeń jest częściowa lub całkowita ...

Zaburzenia snu

Zaburzenia snu zostały skategoryzowane w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F51 (nieorganiczne zaburzenia snu) i G47 (zaburzenia snu). Mianem zaburzeń snu ...

Jeżeli bezsenność utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie, jest chorobą.

Hipersomnia

Hipersomnia to patologicznie wzmożona senność, która nie przemija po śnie lub pojawia się podczas angażującej czynności. „Patologicznie wzmożona” jest tu szczególnie ważne, ponieważ ospałość po ...

Depresja po narkotykach

Substancje psychoaktywne wyraźnie i bezpośrednio oddziałują na układ nerwowy człowieka, prowadząc do zmian w sferze emocjonalnej, poznawczej i behawioralnej. Działanie narkotyków zależy m.in. od ...

Problemy ze spaniem

Problemy ze snem wiążą się z wieloma poważnymi konsekwencjami. Osoby cierpiące na tą dysfunkcje często skarżą się na swoją pamięcią i zdolność do skupienia uwagi. Zapominanie spowodowane ...

Schudnij, a poprawisz swoją pamięć!

Co zrobić, aby mieć doskonałą pamięć? Najnowsze badania wykazały, że wystarczy zadbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Nerwica i lęki

Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy ...

Nerwica to długotrwałe zaburzenie psychiczne, które cechuje się takimi objawami jak: lęk, fobie, obsesje i zaburzenia sprawności seksualnej. Podczas trwania choroby pacjent jest w pełni świadomy swoich dolegliwości, jest w stanie odróżnić swój stan od tego co realne. Zaburzenia nerwicowe to schorzenia o podłożu psychicznym.<br />
<br />
Czynniki wpływające na powstanie nerwicy to:<br />
- rywalizacja w życiu,<br />
- pośpiech,<br />
- potrzeba osiągnięcia sukcesu,<br />
- hałas,<br />
- kryzys w rodzinie i związku.<br />
<br />
W Polsce na zaburzenia nerwicowe cierpi około 8 milionów osób, w tym większość z nich dowiaduje się o swojej chorobie zdecydowanie za późno. Wiele osób nie trafia do psychiatry, nawet  kiedy objawy utrzymują się przez dłuższy czas.<br />
<br />
Jak odróżnić nerwicę od innych problemów psychicznych, np. szoku pourazowego?

Proces starzenia się człowieka

Proces starzenia się to naturalny etap życia każdego z nas. Nie jest możliwe jego uniknięcie, ale można go spowolnić poprzez odpowiednią dietę czy aktywność fizyczną.

Do zmiany stylu życia powinny zmotywować takie dolegliwości ze strony organizmu jak: choroba wieńcowa, choroby krążenia oraz nadciśnienie czy miażdżyca. Nigdy nie jest zbyt późno na wprowadzenie profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych, która polega na zwalczaniu czynników ryzyka wynikających ze stylu życia. Pracę nad sobą samym można więc rozpocząć w każdym wieku.<br />
<br />
Wpływ na przypadłości sercowo-naczyniowe mają takie czynniki jak: nadwaga czy otyłość, nieprawidłowa dieta, podwyższone ciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, mała aktywność fizyczna, nieprawidłowe stężenie cholesterolu oraz podwyższone stężenie glukozy we krwi.<br />
<br />
Jak obniżyć ciśnienie tętnicze krwi i zmniejszyć cholesterol? Recepta jest prosta: należy zaprzestać palenia tytoniu, zmienić złe nawyki żywieniowe, a także zwiększyć aktywność fizyczną.<br />
<br />
Co ciekawe, umieralność na choroby sercowo-naczyniowe między rokiem 1989 a 2000 w naszym kraju znacznie się zmniejszyła, co jest zasługą właśnie zmiany trybu życia.<br />
<br />
W jakim wieku rozpocząć walkę z niezdrowymi nawykami?

Antydepresanty a alkohol

Antydepresanty i alkohol działają na OUN człowieka, dlatego też wpływają na prawidłowe funkcjonowanie organizmu człowieka. Niekiedy ich łączne stosowanie może być zagrożeniem dla życia człowieka.

Żałoba i strata

Żałoba i strata pojawiają się po śmierci bliskiej i ukochanej osoby – są naturalną reakcją emocjonalną każdego człowieka. Ze względu na różne rodzaje relacji oraz powinowactwo ze zmarłym, ...

Śmierć bliskiej osoby często przychodzi nagle, gdy zupełnie nie jesteśmy przygotowani na tego typu wstrząs. W tym czasie ważne jest uporządkowanie emocji, tłumienie ich może przyczynić się do powstania depresji.

Dlaczego niewyspanie pogarsza pamięć?

Badacze z Uniwersytetu Pensylwanii, Instytutu Technologii w Massachusetts i Uniwersytetu Tufts zidentyfikowali mechanizmy pogorszenia pamięci na skutek niedoboru snu. Każdy, kto zarwał noc wie, że ...

Wypoczynek ma ogromne znaczenie. Powinno się wysypiać każdego dnia, aby przez niedobór snu nie doprowadzać do zbytniego przemęczenia organizmu.

Urazy i złamania nosa

Urazy i złamania nosa są to jedne z najczęstszych urazów kości. Nos zewnętrzny człowieka ma chronić gałkę oczną i mózg. Dzięki swojej budowie jest sprężysty i lekkie uszkodzenia nie powodują ...

Krwawienie z nosa często spowodowane jest urazem mechanicznym.

Zoofobia

Zoofobia to nieuzasadniony lęk przed zwierzętami. Do najbardziej znanych typów zoofobii należy strach przed kotami (ailurofobia), psami (kynofobia), owadami (insektofobia) i wężami (ofidiofobia).

Neuroborelioza

Zaburzenia psychiczne występujące w przebiegu neuroboreliozy przypominają objawy charakterystyczne dla depresji . Najczęściej występuje labilność emocjonalna, drażliwość, zmęczenie, problemy z ...

Elektrowstrząsy

Metoda leczenia elektrowstrząsami jest dobrze poznaną i udokumentowaną metodą, skuteczną i bezpieczną, która bezpodstawnie wzbudza objawy przed jej zastosowaniem wśród wielu pacjentów. Leczenie ...

Objawy depresyjne

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Badania potwierdzają, że depresja jest jedną z najpopularniejszych chorób psychicznych, dotyka aż 17% populacji ludzkiej. Depresja to choroba cywilizacyjna XXI wieku, na którą zapada coraz więcej osób również  w młodym wieku. Nieustanny stres, przytłaczające problemy życia codziennego, zaburzenia osobowości to przyczyny smutku i przygnębienia. Kiedy permanentny smutek przeradza się w melancholię, brak poczucia własnej wartości oraz wypalenie zawodowe można mówić o początkowych symptomach depresji. <br />
<br />
W przebiegu depresji bardzo często występują objawy somatyczne. Pacjenci zgłaszają się do lekarza, ponieważ odczuwają uciążliwe dolegliwości, np.: bóle głowy, bóle brzucha i drżenie rąk. Jakie są zatem najczęstsze objawy świadczące o wystąpieniu depresji?

Demencja pourazowa

Demencja pourazowa to schorzenie, którego przyczyną jest uraz głowy . Nawet stosunkowo łagodny uraz może doprowadzić do zaburzenia procesów kognitywnych, czyli tych, które odpowiadają za myślenie, ...

Pytania do eksperta

Przyczyny zaników pamięci

Witam. Piszę nie we własnej sprawie, lecz mojej mamy. Otóż moja mama ma 51 lat i od kilku lat obserwuje u siebie chwilowe zaniki pamięci. My - jej dzieci - dowiedzieliśmy się o tym dopiero dwa lata temu, kiedy to straciła pamięć na około 2 godziny (miało to miejsce w dniu pogrzebu przyjaciela rodziców). Niestety lekarze, u których mama się leczy właściwie nie wiedzą, czym jest to spowodowane. ...

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin