Alergia na jad owadów

Alergia na jad owadów występuje dość często w klimacie umiarkowanym. Najczęściej mamy do czynienia z reakcją uczulającą na jad owadów błonkoskrzydłowych. Należą do nich: pszczoły, wszechobecne osy, a także, chociaż bardzo rzadko, szerszenie i mało agresywne trzmiele. Uczulać może nie tylko jad, ale również: ślina, odchody, cząsteczki skrzydeł owadów oraz pancerzy. Użądlenia zdarzają się najczęściej latem – wtedy powinno się zachować szczególną ostrożność.

#dziejesienazywo: Czym jest ból?

Czym jest jad owadów?

Jad wytwarzają matki owadów i robotnice. Służy on do walki z przeciwnikami, którymi są zarówno inne owady, jak i większe zwierzęta oraz człowiek. Jad spływa wyżłobieniem w żądle, po wkłuciu go w skórę. Wprowadzenie jadu do organizmu następuje w trakcie użądlenia.

Osa może żądlić kilkakrotnie, za każdym razem wstrzykując 2–10 mikrogramów jadu. Pszczoła żądli tylko raz - podczas użądlenia aplikuje 50–100 mikrogramów jadu, pozostawia żądło w skórze i ginie. Szerszeń wstrzykuje go znacznie więcej (30–40 µg), wywołując o wiele groźniejsze reakcje. Białka znajdujące się w jadzie owadów są odpowiedzialne za wystąpienie reakcji alergicznej. Samo spożycie miodu oraz przebywanie w okolicy ula może również wywołać alergię na jad owadów.

Objawy alergii na jad owadów

U większości ludzi po użądleniu występują prawidłowe reakcje miejscowe wywołane toksycznymi właściwościami różnych składników jadu. Reakcja taka przebiega z wystąpieniem świądu i pieczenia, zaczerwienieniem i obrzękiem skóry, ustępującymi zwykle w ciągu kilku godzin. Jednakże u osób uczulonych właściwości alergenowe jadu mogą powodować reakcje alergiczne o różnym nasileniu – od niegroźnych reakcji miejscowych do reakcji uogólnionej. Reakcja uogólniona przebiega z pojawieniem się rumienia, pokrzywki czy obrzęku naczynioruchowego. Towarzyszą temu duszność, wymioty, biegunka, spadek ciśnienia i omdlenia, doprowadzając finalnie do wstrząsu anafilaktycznego. Alergia na jad owadów nie jest dziedziczna. Nasilenie reakcji alergicznej zależy głównie od rodzaju owada, ilości uwalnianego jadu, miejsca użądlenia oraz osobniczej wrażliwości pacjenta. Szczególnie niebezpieczne dla człowieka są użądlenia na twarzy i na szyi. Obrzęk tkanek w tej okolicy może powodować zamknięcie dróg oddechowych i doprowadzić do uduszenia. Są to sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia. Miejscowe reakcje alergiczne występują częściej niż uogólnione, częściej występują u mężczyzn i u dzieci.

Skala odczynu w reakcji alergicznej

Reakcja alergiczna w wyniku użądlenia przebiega w sposób natychmiastowy (typ I reakcji). Pierwsze objawy pojawiają się po kilku – kilkunastu minutach od użądlenia i zwykle ustępują po 1–2 godzinach. Zdarzają się też nawroty objawów po 6–8 godzinach. Jest to tzw. późna faza reakcji alergicznej. Paradoksalnie może ona być pierwszym objawem reakcji alergicznej organizmu. Reakcja toksyczna, często śmiertelna, wiąże się z użądleniami mnogimi (powyżej 50) przez pszczoły czy osy. Jej objawy przypominają alergię, dotyczyć jednak mogą osób zdrowych, u których powstaje reakcja po dużej dawce toksyn zawartych w jadzie.

I - obrzęk miejscowy większy niż 10 cm, który utrzymuje się dłużej niż 24 h,
II - pokrzywka, świąd, złe samopoczucie, lęk,
III - uczucie ucisku w klatce piersiowej, nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, kolkowe bóle brzucha,
IV - duszność, świszczący oddech,
V - spadek ciśnienia krwi, omdlenie, utrata przytomności, zasinienie skóry.

Przy wystąpieniu objawów stopnia drugiego należy skontaktować się z lekarzem, a objawy alergii stopnia trzeciego mogą świadczyć o zagrożeniu życia osoby użądlonej.

Diagnostyka alergii na jad owadów

W diagnostyce alergii na jad owadów istotne jest ustalenie charakteru przebytej reakcji i oczywiście owada odpowiedzialnego za ukąszenie. Właśnie na tej podstawie określa się wskazania do dalszej diagnostyki. Wykonuje się w tym celu testy skórne i śródskórne z alergenem oraz ocenia się stężenia swoistych IgE w surowicy.

Testy skórne są celowe najwcześniej po 4 tygodniach od użądlenia. W przypadku wyniku negatywnego zaleca się ich powtórzenie po jednym lub dwóch miesiącach oraz wykonanie testów śródskórnych. Podobnie postępuje się w przypadku ujemnego wyniku oznaczenia swoistych IgE. W przypadku silnych reakcji z potwierdzonym udziałem swoistych IgE, skierowanych przeciwko jadowi pszczoły lub osy, chorzy są kwalifikowani do odczulania. Immunoterapię swoistą prowadzi się przez 3–5 lat. U osób, które zakończyły immunoterapię swoistą, wykonuje się próby prowokacyjne z żywym owadem, aby ocenić efekt leczenia. Ze względów bezpieczeństwa prób prowokacyjnych nie stosuje się w diagnostyce rutynowo.

Jak zachować się po użądleniu?

Gdy użądli osa lub pszczoła należy:

  • w przypadku użądlenia przez pszczołę: usunąć żądło tak, aby nie wycisnąć zawartość worka z jadem, który znajduje się na jego końcu, najlepiej za pomocą pęsety chwycić żądło poniżej woreczka z jadem i okrężnym ruchem wyciągnąć je ze skóry,
  • przyłożyć okłady z lodu na miejsce użądlenia,
  • skontaktować się z lekarzem, gdy osoba użądlona źle się czuje,
  • podać adrenalinę, jeśli użądlony ma ją przy sobie.

Leczenie alergii na jad owadów

Leczenie odczynów poużądleniowych zależy od rodzaju reakcji alergicznej. W przypadku użądlenia przez pszczołę konieczne jest usunięcie żądła. Przy zmianach miejscowych wystarcza zastosowanie środków przeciwhistaminowych lub kortykosteroidowych do stosowania miejscowego. Wyjątek stanowią zmiany zlokalizowane w okolicy twarzy i szyi, które wymagają doustnego podania wyżej wymienionych leków. Chorzy z użądleniami w obrębie jamy ustnej czy gardła wymagają hospitalizacji ze względu na niebezpieczeństwo rozwoju niewydolności oddechowej.

Reakcje ogólnoustrojowe mogą być leczone ambulatoryjne lub w warunkach szpitalnych. Uzależnione jest to od objawów pacjenta. Podstawowym lekiem w cięższych reakcjach uogólnionych jest podana domięśniowo adrenalina.

Jak zapobiegać użądleniom przez owady?

Oto kilka wskazówek jak uchronić się przed owadami;

  • unikaj miejsc, gdzie występuje dużo owadów, tj. las, rzeka, pola, pasieka,
  • nie wykonuj gwałtownych ruchów, jeśli lata obok ciebie owad; zachowaj spokój,
  • niektóre lakiery do włosów i perfumy mogą wabić owady, więc jeśli jesteś uczulony, unikaj tych kosmetyków,
  • mniej przy sobie zestaw leków pierwszej pomocy, w skład którego wchodzi adrenalina (o przygotowanie jego poproś swojego lekarza).

Naukowcy uważają, że w jadzie owadów występuje wiele substancji inicjujących reakcję alergiczną. W samym jadzie znajduje się histamina, która wywołuje alergię na jad owadów. Jeżeli jesteś uczulony, zastanów się czy nie warto poddać się odczulaniu.

Weronika Buczkowska, Lekarz Aleksandra Katarzyńska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Nittner-Marszalska M. Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych, Mediton, Łódź 2003, ISBN 83-913433-6-7
  • Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
  • Rudzki E., Alergeny, Medycyna Praktyczna, Kraków 2008, ISBN 978-83-7430-157-2
  • Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Kowalski M., Immunoterapia alergenowa, Mediton, Łódź 2003, ISBN 83-913433-2-4

Źródła zewnętrzne

Alergia

Komentarze (6)
~klarysa
~klarysa ponad rok temu

Jak ktoś jest uczulony na jad owadów i wiem o tym, to powinien bezwględnie mieć przy sobie strzykawkę z adrenaliną. Nigdy nie wiadomo, kiedy może nastąpić ukąszenie i nie ma powodów, żeby ryzykować życie

Odpowiedz
~bazylia1
~bazylia1 ponad rok temu

ważne, żeby umieć zachować zimną krew i wiedzieć jak pomóc. Ja ostatnio odkryłam fajna stronę z informacjami dla alergików i nie tylko , odetchnijspokojnie. Uważam, że każdy powinien wiedzieć jak reagować w takich sytuacjach. Nigdy nie wiadomo czy nie ma wśród nas alergika.

Odpowiedz
~vegena
~vegena ponad rok temu

Wg mnie to skrajna nieodpowiedzialność, jak ktoś jest uczulony, żeby nie mieć ze sobą strzykawki z adrenaliną, Przecież to może uratować życie. Z reguły te wszystkie ugryzienia to się zdarzają na działkach, kiedy do szpitala nie jest za blisko.

Odpowiedz
~elizka
~elizka ponad rok temu

@~bazylia1: oj, mieliśmy taką samą akcję z moim mężem na działce. Tyle tylko, że wiemy od dawna, że uczulony jest na jad pszczoły i dlatego strzykawka z adrenaliną wszędzie z nim jeździ. No i gdyby nie ta adrenalina, to nie wiem, jakby się to skończyło.

Odpowiedz
~bazylia1
~bazylia1 ponad rok temu

nie ma żartów z tym rodzajem alergii..My mieliśmy wypad na kajaki ze znajomymi i kolegę użądliło coś niby osa i śmialiśmy się, że spokojnie przecież nie jest uczulony (nigdy nie był) a za 30 minut zaczął nam puchnąc i do śmiechu nie było. Okazało się żę na to malutkie latające cos jednak był uczulony. Teraz na wyjazdy zabiera ze sobą strzykawkę z adrenaliną.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Alergia na jad owadów
najnowsze pytania

Alergia

Odpowiada: Lek. Aneta Zwierzchowska

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Alergia na jad owadów
Alergia na jad owadów

Użądlenia przez owady

, która także może być reakcją na użądlenie przez owady, na których jad jest się uczulonym. Objawy alergii na jad owadów rumień, obrzęk, pokrzywkę, ból, pieczenie...

Alergia dróg oddechowych

Alergiczne zapalenie krtani

Alergiczne zapalenie krtani

cytrusowych alergia na leki, alergia na pyłki kwiatowe, alergia na sierść kota, alergia na jad owadów. Uczulenie na pszczoły Reakcja organizmu na...

Objawy alergii - podział i symptomy

Co to jest pokrzywka? (WIDEO)

Co to jest pokrzywka? (WIDEO) Odtwórz wideo

, jednak może występować w starszym wieku. Alergeny wywołujące pokrzywkę to: jad owadów, leki, dodatki do żywności, środki chemiczne, i wiele innych

Apiterapia

Jad pszczeli - zastosowanie

można uzyskać zaledwie około 0,085 mg jadu. Największą aktywność wydzielniczą gruczołów jadowych notuje się na 15-20 dzień życia owadów. (...) Jad pszczeli to najskuteczniejsza broń pszczół. Dzięki...

Użądlenia

Pierwsza pomoc - użądlenie osy (WIDEO)

Pierwsza pomoc - użądlenie osy (WIDEO) Odtwórz wideo

po ugryzieniu. W większości przypadków ugryzienie osy powoduje tylko miejscową reakcję skórną, tak jak przy ukąszeniach innych owadów. Taka reakcja skórna (...) można zastosować zimny okład. Aby zmniejszyć aktywność silnie zasadowego...

Środki na ukąszenia owadów

Sprawdzone domowe sposoby na ukąszenia owadów

Sprawdzone domowe sposoby na ukąszenia owadów

z lodu może nie tylko uśmierzyć nieprzyjemne swędzenie, ale również zmniejszyć sam obrzęk w miejscu ukąszenia przez owada. Pamiętaj (...) , by nie przykładać lodu bezpośrednio na gołe ciało. Kostki wcześniej obwiń materiałem. Ocet Wiele...

Leczenie alergii

Jak pozbyć się alergii na wiosnę?

mu bardzo niewielkiej ilości alergenu. Dzięki temu układ immunologiczny uodparnia się na niego. Jak na razie, istnieją tylko szczepionki na jad owadów, roztocza (...) objawy, alergik jest uczulony na roztocza, których...

Alergia pokarmowa - charakterystyka, przyczyny, symptomy, alergia na białko, leczenie

Alergia na miód

się natomiast u chorych uczulonych na pyłki roślin (kwiatów, traw, drzew, chwastów) oraz jad owadów. Alergia na miód objawia się najczęściej reakcjami (...) , które można odnaleźć w miodzie (alergeny...

Życie z alergią

Sprawdź, jak radzić sobie z alergią w podróży

Sprawdź, jak radzić sobie z alergią w podróży

, tym lepiej. A co z owadami? Jeżeli masz alergię na jad owadów, unikaj silnie zapachowych kosmetyków: perfum, kremu czy płynu po goleniu (...) Wakacyjny relaks? W czasie wakacji nie...