Antykoncepcja niehormonalna – czym jest, rodzaje, zalety, ograniczenia

Antykoncepcja niehormonalna to termin, określający metody zapobiegania ciąży, które nie obejmują stosowania hormonów blokujących płodność. Dostępnych jest wiele niehormonalnych metod antykoncepcji, a każda z nich ma swoje zalety i ograniczenia.

Jakie metody antykoncepcji niehormonalnej są dostępne?

Metody antykoncepcji bez hormonów to przede wszystkim:

• antykoncepcja naturalna – obserwacja i rozpoznawanie płodności, stosunek przerywany, czasowa fizjologiczna niepłodność (np. laktacyjny brak miesiączki),
• barierowe metody antykoncepcji – prezerwatywy męskie (są najpopularniejszą niehormonalną metodą antykoncepcji), prezerwatywy dla kobiet, kapturki naszyjkowe,
• preparaty plemnikobójcze (kremy, globulki dopochwowe, żele, pianki) – stosowane miejscowo, najczęściej przed stosunkiem,
• niehormonalne wkładki domaciczne (spirale niehormonalne) – ta nowoczesna antykoncepcja niehormonalna opiera się na zastosowaniu miedzianej wkładki, która nie uwalnia hormonów,
• wazektomia – przecięcie i podwiązanie nasieniowodu lub nasieniowodów u mężczyzn.

Antykoncepcję niehormonalną, zwłaszcza prezerwatywy, można stosować jako wspomaganie metod hormonalnych. Prezerwatywy nie tylko chronią przed nieplanowaną ciążą, ale zmniejszają też ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową. Co ma szczególne znaczenie w przypadku osób, które nie mają stałego partnera seksualnego.

Ponadto antykoncepcję niehormonalną warto rozważyć także m.in. w następujących przypadkach:

• aktywne przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej (m.in. względy zdrowotne, karmienie piersią),
• niekonsekwentne stosowanie antykoncepcji doustnej,
• wyłącznie okazjonalne kontakty seksualne, brak wskazań do stosowania ciągłej ochrony przed ciążą,
• regularne cykle miesiączkowe, dobra znajomość własnego organizmu, stały partner seksualny (antykoncepcja naturalna),
• osobiste przekonania.

Należy jednak pamiętać o tym, że na wybór najskuteczniejszej antykoncepcji niehormonalnej, wpływa wiele czynników. Dlatego też decyzję o jej stosowaniu najlepiej i najbezpieczniej jest podjąć w porozumieniu z lekarzem.

Antykoncepcja niehormonalna zmniejsza ryzyko zajścia w ciążę, nie wpływając na hormony kobiety. Dlatego też w tym przypadku obserwuje się brak hormonalnych skutków ubocznych.

Większość metod niehormonalnych nie wpływa także na cykl rozrodczy i może być stosowana doraźnie, tylko w razie potrzeby.

Niektóre metody antykoncepcji bez hormonów, jak np. niehormonalne wkładki domaciczne, cenione są za dużą skuteczność i wygodę w stosowaniu.

Ponadto prezerwatywy, jako jedyna metoda antykoncepcyjna, chronią przed niektórymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Ich zaletą jest także łatwa dostępność, niska cena i stosunkowo proste użycie.

Jaką rolę odgrywa antykoncepcja niehormonalna w planowaniu rodziny?

Metody te dają także duże szanse na świadome macierzyństwo. Wiele z nich jest całkowicie bezpiecznych, gdyż nie ingerują w organizm kobiety. Co więcej, stosowanie ich można przerwać w dowolnym momencie i od razu rozpocząć starania o ciążę.

Metody antykoncepcji niehormonalnej nie dają 100 proc. gwarancji powodzenia. Jednak niektóre z nich charakteryzują się szczególnie ograniczoną skutecznością (laktacyjny brak miesiączki, preparaty plemnikobójcze).

Co więcej, część tych metod może być dość skomplikowana (antykoncepcja naturalna), zwłaszcza dla osób, które dopiero rozpoczynają współżycie. A stosowanie ich nieprawidłowo lub niekonsekwentnie może prowadzić do nieplanowanej ciąży.

Ponadto część metod nie chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. A te, które chronią (prezerwatywy), mogą:

• przerwać grę wstępną,
• wpływać negatywnie na jakość stosunku płciowego, osłabiać doznania,
• powodować reakcje alergiczne, takie jak świąd i pieczenie, obrzęk miejsc intymnych.

Warto wspomnieć także o tym, że niektóre metody takie jak wazektomia, mogą być kosztowne, zwłaszcza dla młodych osób.

Ceny preparatów plemnikobójczych i prezerwatyw zwykle nie przekraczają kilkadziesiąt złotych. Za niehormonalne wkładki domaciczne najczęściej należy zapłacić 100-400 zł. Najbardziej kosztowny jest zabieg wazektomii, za który w wielu miejscach należy zapłacić ponad 2000 zł.