Trwa ładowanie...
Przejdź na WP

Aspiryna - działanie, przeciwwskazania, dawkowanie, skutki uboczne

Według Światowej Organizacji Zdrowia aspiryna jest jednym z bezpieczniejszych środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Najczęściej sięgamy po nią w przypadku przeziębienia lub grypy. Okazuje się jednak, że uśmierzenie bólu i zniwelowanie objawów infekcji to nie jedyne zalety leku. W jaki sposób działa aspiryna?

Zobacz film: "Leczenie przeciwzakrzepowe - aspiryna"

spis treści

1. Charakterystyka aspiryny?

Aspiryna, inaczej kwas acetylosalicylowy (ASA) to lek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Zawiera salicylan, czyli aktywny składnik pochodzący z kory wierzby.

Już w starożytności Hipokrates poznał jego lecznicze działanie, ale popularność kwasu salicylowego rozpoczęła się w 1899 roku.

To właśnie wtedy aspiryna została wprowadzona do sprzedaży przez firmę Bayer. Obecnie na rynku można znaleźć kilkadziesiąt preparatów o podobnym składzie.

2. Działanie aspiryny

Każda komórka naszego ciała jest otoczona ochronną błoną. Kiedy następuje jej uszkodzenie, uwalniany jest kwas arachidonowy. W połączeniu z innymi enzymami wysyła on informację do mózgu o powstawaniu bólu, gorączki i stanu zapalnego.

Aspiryna hamuje proces uwalniania enzymów towarzyszących tym procesom. Dzięki temu skutecznie zmniejsza:

  • ból grypowy,
  • ból zębów,
  • ból reumatyczny,
  • ból głowy,
  • migrena,
  • ból mięśni,
  • ból pourazowy.

Dodatkowo kwas acetylosalicylowy zwalcza gorączkę, redukuje stan zapalny, rozrzedza krew i zapobiega powstawaniu zakrzepów oraz zatorów w naczyniach krwionośnych.

Badania przeprowadzone przez naukowców ze Stanford University School of Medicine pokazały także, że aspiryna chroni także przed powstawaniem czerniaka.

Przeziębienie i grypa to nie jedyne choroby, w przypadku których jest w stanie pomóc nam aspiryna. Dużo ważniejsza wydaje się jej zdolność do leczenia schorzeń naczyniowo-sercowych.

Pacjentowi po zawale zaleca się przyjmowanie aspiryny, by zmniejszyć ryzyko kolejnego ataku serca. Produkt również chroni diabetyków przed powikłaniami cukrzycy.

Jednym z nich jest uszkodzenie małych naczyń włosowatych, umiejscowionych w oku, co może doprowadzić do ślepoty. Okazuje się, że przyjmowanie aspiryny przez rok pod opieką lekarza, może zmniejszyć ryzyko utraty wzroku nawet o połowę.

Kwas acetylosalicylowy jest podawany też kobietom w III trymestrze ciąży. W tym okresie u przyszłych mam często dochodzi do tzw. stanu przedrzucawkowego.

Za taki stan jest odpowiedzialne wahanie hormonów w organizmie matki. Podana w odpowiednim momencie aspiryna przywraca równowagę hormonalną oraz nie dopuszcza do rozwoju stanu zagrażającego życiu mamy i dziecka.

Preparat podawany w czasie chirurgicznej operacji zapobiega powstawaniu zakrzepów. Według badań Uniwersytetu w Pittsburghu aspiryna może też odgrywać istotną rolę w przeciwdziałaniu powstawania nowotworów, zwłaszcza jelita grubego i piersi.

Regularne jej przyjmowanie powoduje zmniejszenie się guzów nowotworowych i ryzyka pojawienia się przerzutów w innych częściach ciała.

Jednak dotychczas udowodnione antynowotworowe działanie aspiryny nie pozwala jeszcze na włączenie jej do terapii przeciwrakowych, ale dalsze badania dają szansę na to, że zmieni się to w ciągu kilku najbliższych lat.

Lek nie powoduje otępienia i dezorientacji, nie powinien też wykazywać działania narkotycznego i prowadzić do uzależnień. Maseczka z aspiryny jest z kolei dobrą metodą na zwalczenie trądziku.

Jednak należy pamiętać, że stosowanie mikstury na skórze wrażliwej i naczynkowej, może prowadzić do podrażnienia delikatnej skóry.

Aspiryna to jeden z niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).
Aspiryna to jeden z niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). (123rf)

3. Przeciwwskazania do stosowania aspiryny

Preparat jest stosunkowo bezpieczny i dobrze tolerowany przez organizm. Przeciwwskazaniem do zażycia Aspiryny jest:

  • nadwrażliwość na składniki leku,
  • astma,
  • wrzody żołądka,
  • miesiączka,
  • okres karmienia piersią,
  • ciąża,
  • wiek poniżej 12 lat,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • choroba alkoholowa,
  • rozpoczęte leczenie stomatologiczne,
  • skaza krwotoczna,
  • ciężka niewydolność serca,
  • ciężka niewydolność wątroby,
  • ciężka niewydolność nerek,
  • równoległe stosowanie metotreksatu.

3.1. Kiedy należy uważać przyjmując aspirynę

Nasilenie objawów lub brak poprawy leczenia aspiryną powinno skutkować wizytą u lekarza po upływie 3-5 dni. Kwas acetylosalicylowy może wywoływać skurcz oskrzeli i napady astmy.

Pacjenci przed zabiegami chirurgicznymi (włącznie z wyrwaniem zęba) powinni poinformować o przyjmowaniu preparatu. Aspiryna nawet w małych dawkach zmniejsza wydalanie kwasu moczowego z organizmu, w związku z tym może on skutkować napadem dny moczanowej.

Preparat należy do grupy leków, które mogą niekorzystnie wpływać na płodność kobiet. Działanie ustępuje po zakończeniu leczenia.

Aspiryna w ciąży
Aspiryna w ciąży

Popularna aspiryna to tak naprawdę kwas acetylosalicylowy, który jest składnikiem wielu preparatów na...

przeczytaj artykuł

3.2. Aspiryna a ciąża i karmienie piersią

Specjalista powinien wiedzieć o ciąży lub planowaniu powiększenia rodziny. Aspiryna jest przeciwwskazana w ostatnim trymestrze ciąży, ponieważ może wywołać komplikacje.

Nie należy również sięgać po lek w czasie I i II trymestru, jeżeli nie jest to niezbędne. W razie konieczności lekarz powinien ustalić najmniejszą możliwą dawkę i jak najkrótszy czas terapii.

Stosowanie aspiryny w okresie karmienia piersią powinno być uzgodnione ze specjalistą, ponieważ kwas acetylosalicylowy przenika w niewielkiej ilości do mleka.

4. Interakcje aspiryny z innymi lekami

Lekarz powinien wiedzieć o wszystkich stosowanych lekach, również tych dostępnych bez recepty. Należy pamiętać, że kwas acetylosalicylowy nasila:

  • toksyczne działanie metotreksatu na szpik kostny w dawkach 15 mg na tydzień lub większych,
  • działanie leków przeciwzakrzepowych,
  • działanie leków trombolitycznych (rozpuszczających skrzeplinę) i hamujących agregację (zlepianie) płytek krwi,
  • działanie digoksyny,
  • działanie leków przeciwcukrzycowych,
  • toksyczny wpływ kwasu walproinowego,
  • działanie antydepresantów.

Aspiryna może też zmniejszać działanie preparatów, takich jak:

  • leki przeciwdnawe,
  • leki moczopędne,
  • niektóre leki przeciwnadciśnieniowe.

Dodatkowo kwas acetylosalicylowy zażywany jednocześnie z kortykosteroidami, innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub salicylanami w dużych dawkach zwiększa ryzyko choroby wrzodowej i krwawień z przewodu pokarmowego.

5. Bezpieczne dawkowanie leku

Lek należy zażywać zgodnie z ulotką lub zaleceniami lekarza. Preparat w większych dawkach (250-500 mg) działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo, a w mniejszych ilościach (75–100 mg) zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru niedokrwiennego mózgu.

Zalecane dawki aspiryny to:

  • dorośli - jednorazowo 1-2 tabletki nie częściej niż co 4-8 godzin, nie należy przyjmować więcej niż 8 tabletek na dobę,
  • młodzież w wieku powyżej 12 lat - jednorazowo 1 tabletka nie częściej niż co 4-8 godzin, nie należy przyjmować więcej niż 3 tabletek na dobę.

Tabletkę musującą należy rozpuścić w szklance wody i wypić po posiłku. Aspiryny nie należy zażywać dłużej niż 3-5 dni bez konsultacji z lekarzem.

Działanie leku jest zauważalne po 30 minutach od momentu zastosowania, a maksimum osiąga po 1-3 godzinach. Średnio pojedyncza dawka zapewnia redukcję bólu przez 3-6 godzin.

Zobacz także:

6. Stosowanie aspiryny profilaktycznie

75-150 mg kwasu acetylosalicylowego powszechnie stosuje się w celu ochrony układu sercowo-naczyniowego. Regularne zażywanie preparatu jest zalecane dla osób po zawale serca i udarze mózgu.

Aspiryna ma też pozytywny wpływ w przypadku miażdżycy i choroby wieńcowej. Terapia powinna być zawsze poprzedzona wizytą u lekarza, który dobierze odpowiednie dawkowanie i przepisze dodatkowe leki.

7. Skutki uboczne i działania niepożądane

Tak jak każdy lek, aspiryna może wywołać działania niepożądane. Należy jednak pamiętać, że nie występują one u każdego pacjenta. Z reguły korzyści ze stosowania preparatu są zdecydowanie większe niż ryzyko pojawienia się poważnych dolegliwości.

Możliwe skutki uboczne aspiryny to:

  • ból żołądka,
  • ból brzucha,
  • zgaga,
  • podrażnienie żołądka,
  • podrażnienie jelit,
  • niestrawność,
  • szum w uszach,
  • nudności i wymioty,
  • zawroty głowy,
  • krwawienie z nosa,
  • krwawienie z żołądka,
  • zapalenie żołądka,
  • siniaki,
  • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
  • pokrzywka,
  • napad astmy u osób z nadwrażliwością,
  • zaburzenia pracy przewodu pokarmowego,
  • fusowate wymioty,
  • smoliste stolce,
  • zaburzenia czynności wątroby,
  • niedokrwistość,
  • zaburzenia nerek i dróg moczowych,
  • zaburzenia układu immunologicznego,
  • wysypka,
  • obrzęk,
  • zaburzenia oddychania,
  • zaburzenia pracy serca,
  • zapalenie błony śluzowej nosa,
  • przekrwienie błony śluzowej nosa,
  • wstrząs anafilaktyczny,
  • wylew krwi do mózgu.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy