Bezsenność postarza mózg. Ile godzin snu chroni przed demencją?

Problemy ze snem dotyczą milionów osób na całym świecie, a ich konsekwencje okazują się poważniejsze, niż sądzono. Naukowcy analizujący dane prawie 3000 starszych osób przez ponad pięć lat wykazali, że przewlekła bezsenność zwiększa ryzyko demencji aż o 40 proc. Mózg osób cierpiących na bezsenność wyglądał średnio o 3,5 roku starzej, niż wynikałoby to z ich metryki.

Co więcej, nawet subiektywne wrażenie, że śpimy zbyt krótko, odbija się na kondycji umysłowej. Badani, którzy oceniali swój sen jako krótszy niż zwykle, uzyskiwali gorsze wyniki w testach pamięci i koncentracji.

Dane są alarmujące: aż 14 proc. osób z bezsennością doświadczyło zaburzeń poznawczych, podczas gdy wśród dobrze śpiących było to 10 proc. Badania mózgu potwierdziły też fizyczne zmiany - większą liczbę drobnych uszkodzeń naczyń mózgowych i złogów amyloidu, które odgrywają rolę w rozwoju choroby Alzheimera.

Inne analizy pokazują, że gorsza jakość snu przyspiesza starzenie się mózgu o około pół roku za każdy spadek w subiektywnej ocenie. To efekt m.in. przewlekłych stanów zapalnych, które w cichym tempie uszkadzają zdrowe komórki.

Zobacz też: Tak sami pracujemy na chorobę Alzheimera. "Zachłysnęliśmy się cywilizacją"

Ile więc należy spać, aby organizm funkcjonował prawidłowo? Przyjęte powszechnie 8 godzin niekoniecznie jest złotym standardem. Chińscy badacze ustalili, że dla mózgu wystarczające może być nawet 6-7 godzin snu na dobę. Krótszy odpoczynek wiązał się nawet z 96 proc. wzrostem ryzyka zaburzeń poznawczych, a u części osób ryzyko demencji rosło ponad dwukrotnie. Również zbyt długie spanie nie sprzyjało zdrowiu - pokazując, że zarówno niedobór, jak i nadmiar snu mogą szkodzić.

Zaburzenia snu w Polsce nie są rzadkością i mogą dotyczyć nawet od 40 do 50 proc. dorosłych. Badanie UCE RESERACH i platformy ePsycholodzy.pl wykazało także, że na problemy ze snem najczęściej wpływają stres, nieregularny tryb życia i wieczorne korzystanie z urządzeń emitujących niebieskie światło, które zaburza rytm dobowy.

Dobrą wiadomością jest rozwój Centrów Zdrowia Psychicznego i nowego modelu opieki psychiatrycznej, które zapewniają łatwiejszy dostęp do specjalistów zajmujących się m.in. zaburzeniami snu. To ważne, bo regenerujący odpoczynek to nie tylko komfort, ale też inwestycja w sprawność mózgu i całego organizmu.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Carvalho D.Z. et al., "Associations of Chronic Insomnia, Longitudinal Cognitive Outcomes, Amyloid-PET, and White Matter Changes in Cognitively Normal Older Adults", Neurology, 2025,

• Miao Y., Wang J., Li X., Guo J., Ekblom M.M., Sindi S., Zhang Q., Dove A., "Poor sleep health is associated with older brain age: the role of systemic inflammation", eBioMedicine, 2025,

• Zhang Y. et al., "The association between sleep quality and cognitive impairment among a multi-ethnic population of middle-aged and older adults in Western China: a multi-center cross-sectional study", Frontiers in Public Health, 2025,

• Badanie UCE RESERACH i platformy ePsycholodzy.pl, "Sen Polaków. Straty dla gospodarki. Edycja 2025".