Do tego prowadzi brak snu. Skutki poważniejsze niż zmęczenie

Bezsenność staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych w Polsce. Według danych przytoczonych w książce "Dobranoc", autorstwa Bożeny Stasiak, problem ten dotyka już niemal połowy Polaków – to znaczący wzrost w porównaniu z końcem XX wieku, gdy na bezsenność skarżyło się mniej niż 30 proc. społeczeństwa. WHO zalicza bezsenność do chorób cywilizacyjnych, obok depresji, cukrzycy czy chorób serca. Pandemia tylko pogłębiła problem, szczególnie wśród młodzieży.

Jak podkreśla Narodowa Fundacja Snu, jakość naszego snu zależy w dużej mierze od warunków, w jakich zasypiamy. Temperatura, hałas, światło, a nawet materac i pościel mają ogromne znaczenie. Zbyt gorąca sypialnia, odgłosy z zewnątrz, sztuczne światło (np. z ekranów telewizora, laptopa czy telefonu) – to wszystko może zaburzyć naturalny rytm dobowy i utrudnić zarówno zasypianie, jak i głęboki, regeneracyjny sen.

Światło niebieskie emitowane przez ekrany blokuje wydzielanie melatoniny, hormonu odpowiedzialnego za senność, co opóźnia zasypianie i skraca fazy snu głębokiego. Z kolei hałas – nawet jeśli nie wybudza nas całkowicie – powoduje mikrozaburzenia snu, przez co organizm nie odpoczywa tak, jak powinien.

Nie można też pomijać wpływu zdrowia psychicznego. Bezsenność bardzo często towarzyszy depresji, stanom lękowym, zaburzeniom adaptacyjnym i przewlekłemu stresowi. Problemy ze snem bywają zarówno objawem, jak i czynnikiem pogłębiającym te zaburzenia. Powstaje błędne koło – im gorzej śpimy, tym gorzej radzimy sobie z codziennością, a to jeszcze bardziej utrudnia zasypianie.

Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo codzienne nawyki wpływają na sen. Nieregularne pory zasypiania, obfite posiłki tuż przed snem, wieczorna aktywność fizyczna lub psychiczna, a także sięganie po alkohol lub kofeinę – to wszystko zaburza równowagę biologiczną organizmu.

Brak wieczornego wyciszenia, nadmierna stymulacja emocjonalna i myślowe "przeciążenie" (np. przez przeglądanie mediów społecznościowych czy oglądanie wiadomości) prowadzą do tego, że mózg ma trudność z "przełączeniem się" w tryb odpoczynku. To właśnie wtedy pojawiają się problemy z zaśnięciem, a sen – nawet jeśli przyjdzie – jest przerywany i płytki.

Zdrowy sen to najlepszy prezent, jaki możesz dać swojemu ciału i umysłowi. Dobry sen sprawia, że zyskujesz więcej energii, lepszy nastrój i łatwiej radzisz sobie ze stresem. Dobrze przespana noc wspiera koncentrację, poprawia pamięć. Tym samym uczysz się szybciej.

W czasie snu organizm się regeneruje, układ odpornościowy wzmacnia, a mózg oczyszcza z toksyn. Sen pomaga też utrzymać prawidłową masę ciała, chroni serce i spowalnia procesy starzenia. To naturalna tarcza dla zdrowia fizycznego i psychicznego – dlatego warto dbać o niego każdego dnia.

Nieprzespane noce to nie tylko gorsza koncentracja i rozdrażnienie. Przewlekła bezsenność może prowadzić do:

• zaburzeń nastroju i depresji,

• problemów z pamięcią i skupieniem uwagi,

• osłabienia odporności,

• wzrostu ryzyka otyłości,

• zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów.

"Dlatego tak istotne jest, by poprawić zarówno diagnozowanie, jak i leczenie bezsenności. Obecnie dostępne są skuteczniejsze i bezpieczniejsze opcje, jak np. terapia poznawczo-behawioralna dla bezsenności (CBT-I), która powinna być metodą pierwszego wyboru" – stwierdził doktor Jose Antonio Ramos Quirogi z Oddziału Zdrowia Psychicznego Szpitala Uniwersyteckiego Vall d’Hebron.

Źródła

1. sport.es
2. Narodowa Fundacja Snu
3. pacjent.gov.pl