Cukier czy syrop glukozowo-fruktozowy? Eksperci zabrali głos w sprawie

Jak wyjaśnia dr Beata Przygoda z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej, sacharoza (czyli biały cukier stołowy) składa się z cząsteczki glukozy i cząsteczki fruktozy połączonych wiązaniem.

Syrop glukozowo-fruktozowy to natomiast mieszanina wolnych cząsteczek glukozy i fruktozy, zazwyczaj w proporcjach 42-55 proc. fruktozy i 40-53 proc. glukozy. Oba dostarczają tyle samo energii, 4 kcal na g i są porównwalnie słodkie.

HFCS jest jednak tańszy, ma postać płynną i jest łatwiejszy w użyciu na skalę przemysłową – dobrze rozpuszcza się w napojach, nie krystalizuje i podbija smak produktów owocowych. Dlatego branża spożywcza chętnie zastępuje nim cukier w gazowanych napojach, deserach, pieczywie czy nabiale.

Debata na temat roli HFCS w epidemii otyłości trwa od 2004 roku, kiedy George A. Bray, Samara J. Nielsen i Barry M. Popkin w "American Journal of Clinical Nutrition" sugerowali, że rosnące spożycie syropu może odpowiadać za gwałtowny wzrost częstości otyłości w USA.

Od tego czasu badacze spierają się, czy HFCS rzeczywiście jest bardziej szkodliwy od sacharozy. Prof. Frank Hu z Harvard T.H. Chan School of Public Health podkreśla, że problemem jest nie tyle sam syrop, ile jego nadmiar w diecie.

- Syrop glukozowo-fruktozowy nie jest z natury gorszy od cukru stołowego, ale mamy go po prostu za dużo w naszej diecie – zaznaczył.

Z kolei prof. Walter Willett z Harvardu w rozmowie z The New York Times przyznał: - Nie ma solidnych danych, że HFCS stoi za epidemią otyłości. Gdyby nagle zniknął z żywności, nie widziałbym wielkiej różnicy.

Zobacz także: Nie jedz takich owoców. Zwiększają ryzyko stłuszczenia wątroby i cukrzycy

Mimo sceptycyzmu części środowiska badania wskazują, że syrop może w pewnych warunkach pogarszać parametry metaboliczne. W eksperymencie dr Kimber Stanhope (UC Davis), gdzie 25 proc. dziennej energii zastąpiono napojami z HFCS, już po dwóch tygodniach u uczestników wzrosły stężenia LDL-cholesterolu i trójglicerydów.

Stanhope zauważa, że duże dawki fruktozy w płynnej postaci szybciej obciążają wątrobę, co może przyspieszać rozwój stłuszczenia. Podobnie uważa prof. Paweł Bogdański z Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

- Fruktoza hamuje wydzielanie leptyny, zwiększa apetyt i sprzyja otyłości, a nadmierne spożycie przyspiesza stłuszczenie wątroby – zauważa.

Dodatkowo produkty o wysokiej zawartości fruktozy nie stymulują insuliny ani hormonów sytości, co sprzyja przejadaniu się.

Eksperci zwracają uwagę, że niezależnie od źródła, czy to cukier stołowy, HFCS, miód, melasa, czy zagęszczone soki owocowe, tzw. cukry dodane (4 kcal/g) nadmiernie spożywane zwiększają ryzyko:

• nadciśnienia,

• zaburzeń lipidowych,

• dny moczanowej i kamicy nerkowej,

• insulinooporności,

• wybranych nowotworów.

Polskie instytucje, w tym Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH, zalecają ograniczanie wszystkich cukrów prostych do maksymalnie 10 proc. dziennej energii (optymalnie do 5 proc.).

Choć zmiana w USA może być postrzegana jako marketingowy ukłon w stronę konsumentów, eksperci przypominają, że zastąpienie HFCS cukrem trzcinowym nie rozwiąże problemu, bo to nadmiar słodkich kalorii, niezależnie od źródła, najbardziej szkodzi zdrowiu.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PAP