Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 dawniej nazywana była cukrzycą młodzieńczą, gdyż najczęściej początek choroby następuje w młodym wieku. Według najnowszych badań epidemiologicznych cukrzyca typu 1 stwierdzana jest u około 19% osób chorujących na cukrzycę. Objawy cukrzycy uzewnętrzniają się nagle i są niespodziewane. Leczenie tego typu cukrzycy najczęciej polega na wprowadzeniu specjalnej diety i podawaniu odpowiednich dawek insuliny.

1. Zachorowalność na cukrzycę typu 1

Zarówno w Polsce, jak i w innych krajach, zapadalność na ten typ cukrzycy stale wzrasta. Występują jednak różnice:

  • etniczne (mniejsza zapadalność u przedstawicieli rasy czarnej niż białej),
  • geograficzne (większa zapadalność na Północy niż na Południu, np. wskaźnik zapadalności we Włoszech 6,5, a w Finlandii 42,9),
  • sezonowe (większa zapadalność w zimie, prawdopodobnie wskutek częstszych infekcji wirusowych).

Na cukrzycę typu 1 zapadają głównie osoby poniżej 30. roku życia. W zależności od wieku zachorowania wyróżnia się dwa szczyty zapadalności:

  • 10.-12. rok życia (występujący znacznie częściej),
  • 16.-19. rok życia (pojawiający się rzadziej).

W cukrzycy typu 1 dochodzi do niszczenia komórek beta trzustki (komórki te są odpowiedzialne za produkcję insuliny). Proces ten przebiega stopniowo i w początkowej fazie choroby jest bezobjawowy. Objawy cukrzycy pojawiają się nagle, gdy zniszczeniu ulegnie około 90% komórek beta. W wyniku zniszczenia komórek beta zostaje zahamowana produkcja insuliny.

1.1. Jak i dlaczego dochodzi do niszczenia komórek beta?

Do niszczenia komórek beta dochodzi u osób predysponowanych genetycznie (bardziej podatnych). Zaznacza się duży wpływ czynników środowiskowych, do których zalicza się:

Czynnikiem inicjującym może być właśnie czynnik środowiskowy, który doprowadza do rozwoju odpowiedzi obronnej organizmu. U osób predysponowanych reakcja obronna (przeciw np. infekcji wirusowej) przybiera bardziej rozległą formę – wytwarzane są przeciwciała, które niszczą komórki własne organizmu (tutaj komórki beta trzustki).

1.2. Czy zapadalność na cukrzycę typu 1 jest uwarunkowana genetycznie?

Występowanie cukrzycy w rodzinie częściej obserwuje się postaci typu 2 (> 25%) niż w cukrzycy typu 1 (

Fakt, że cukrzyca typu 1 powstaje u 36% par bliźniaków jednojajowych, a także częściej występuje w niektórych rodzinach, dowodzi, że z jednej strony do powstania choroby niezbędne jest podłoże genetyczne, z drugiej zaś – same czynniki genetyczne nie są przyczyną choroby. A zatem zapewne dziedziczy się predyspozycje do rozwoju cukrzycy, ale nie dziedziczy się samej choroby.

1.3. Czy cukrzyca może powodować przedwczesną menopauzę?

Cukrzyca typu 1 (insulinozależna) u kobiet często wiąże się z licznymi, dobrze znanymi dolegliwościami i komplikacjami. Na przykład może opóźnić pojawienie się pierwszej menstruacji, zwiększyć problem nieregularności okresu i ryzyko osteoporozy. Według najnowszych badań do tej listy należałoby dodać jeszcze jedną pozycję - przedwczesna menopauza.

Badanie zostało przeprowadzone przez amerykańskich naukowców na 143 kobietach dotkniętych cukrzycą typu 1, 186 zdrowych siostrach diabetyczek oraz 160 kobietach z nimi niespokrewnionych. Wyniki badań potwierdzają opóźnienie pojawienia się pierwszej menstruacji u diabetyczek (średnio o rok: 13,5 zamiast 12,5 lat) oraz nieregularności cyklu przed 30. rokiem życia (u 46% diabetyczek i 33% kobiet zdrowych).

Naukowcy stwierdzili również, że u kobiet chorych na cukrzycę menopauza pojawia się średnio w wieku 41,6 lat, natomiast u ich sióstr w wieku 49,9 lat, a u reszty kobiet - 48 lat. Tym samym cukrzyca skraca okres płodności aż o 6 lat i trwa on 30, zamiast 36 lat. Z tego wynika, że u kobiet chorujących na cukrzycę okres płodności jest krótszy o 17% niż u reszty.

Powyższe badania opisują poważne powikłanie po cukrzycy. Zrozumienie mechanizmu przedwczesnej menopauzy u kobiet chorujących na cukrzycę pozwoli być może w przyszłości przeciwdziałać temu zjawisku.

2. Jak przebiega leczenie i życie osób z cukrzycą typu 1?

Pełny rozwój cukrzycy typu 1 zależy od tempa niszczenia komórek beta. U dzieci i młodzieży, gdy rezerwa wydzielania insuliny zostanie w pewnym momencie wyczerpana, dochodzi do gwałtownego początku choroby, którego pierwszymi objawami są zazwyczaj kwasica ketonowa (patrz wyżej) i śpiączka.

Chwiejny przebieg cukrzycy oraz brak właściwej równowagi metabolicznej, wynikający ze słabej kontroli glikemii, doprowadza do rozwoju powikłań. Powikłąnia mogą pojawić się po 5. latach od diagnozy. U osób starszych przebieg cukrzycy nie jest tak gwałtowny, pomimo że występują jego wszystkie składowe. Objawy narastają stopniowo, a chorzy rzadziej zapadają na kwasicę ketonową i śpiączkę.

Skuteczne leczenie cukrzycy typu 1 (dotyczy to także skutecznego leczenia innych typów cukrzycy) zawiera takie elementy, jak:

  • leczenie dietetyczne,
  • leczenie wysiłkiem fizycznym,
  • leczenie insuliną w odpowiednich dawkach,
  • edukacja osoby chorej w zakresie zarówno istoty samej choroby, jak i stosowania w życiu codziennym powyższych elementów.

Postępowanie niefarmakologiczne ma istotne znaczenie w leczeniu choroby. Dzieci i młodzież, u których rozpoznano cukrzycę typu 1, mają organizowane szkolenia w wyspecjalizowanych ośrodkach. Na oddziałach tych uczone są doboru odpowiednich dawek insuliny do wartości spożywanych pokarmów oraz zastosowania leczenia w praktyce. W trakcie szkolenia pacjenci są także zapoznawani z działaniem pomp insulinowych.

Pompy do ciągłego podskórnego wlewu insuliny stosowane w leczeniu cukrzycy typu 1pozwalają na lepszą kontrolę glikemii (stężenia glukozy we krwi) niż konwencjonalna insulinoterapia. Odpowiednia kontrola glikemii jest bardzo ważna, gdyż znacznie redukuje rozwój przewlekłych powikłań.

Lekarz Monika Szafarowska,

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
  • Karnafel W., Janeczko-Sosnowska E., Wardyn K., Życińska K. Cukrzyca typu I, Czelej, Lublin 2008, ISBN 978-83-60608-09-8
  • Hanas R. Cukrzyca typu 1 u dzieci, młodzieży i dorosłych, Dia-Pol, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-929212-0-2

Cukrzyca

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Cukrzyca typu 1
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Cukrzyca typu 1
Cukrzyca typu 1

Czym jest cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 to inaczej cukrzyca insulinozależna. Choroba ta jest wynikiem niewydolności trzustki w zakresie wytwarzania insuliny. Jej skutkiem jest podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca typu 1 występuje na ogół między 8 a 12 rokiem życia. Szczyt ... cukrzycy typu 1 Cukrzyca typu 1 jest chorobą genetyczną. Może wystąpić u osób, które mają uszkodzone wyspy trzustki (komórki beta ... skierowanych przeciwko komórkom trzustki, autoagresja - niszczenie komórek trzustki, klinicznie jawna cukrzyca typu 1 -...

Cukrzyca typu 1

Co to jest cukrzyca typu pierwszego?

Cukrzyca typu pierwszego jest przewlekłą chorobą o podłożu autoimmunologicznym. Oznacza to, iż to sam organizm prowadzi do niszczenia swoich własnych komórek, w tym przypadku są to komórki beta wysp trzustkowych. Niestety nie ma obecnie lekarstwa, które mogłoby w pełni wyleczyć tą chorobę. Spis treści Czym jest cukrzyca typu pierwszego? Cukrzyca typu 1 to poważna choroba ... . Cukrzyca typu 1 jest poważną chorobą, z którą walka trwa całe życie. Dzięki odpowiedniemu kontrolowaniu cukrzycy...

Cukrzyca typu 1

Podłoże cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 zwykle pojawia się u dzieci lub młodych dorosłych i z tego powodu była kiedyś nazywana cukrzycą typu ... pewien związek z płcią - dzieci mają większe ryzyko odziedziczenia choroby od ojca z cukrzycą typu 1, niż od matki z tą chorobą. Odnaleziono co najmniej 18 lokacji genetycznych, oznaczonych IDDM1-IDDM18, które są związane z cukrzycą typu 1. Region IDDM1 zawiera ... odpornościowego. Postępy w genetyce prowadzą do identyfikowania nowych rejonów i zależności genetycznych związanych z cukrzycą typu...

Cukrzyca typu 1

Leczenie cukrzycy typu 1

(...) poważnych powikłań zdrowotnych w przyszłości i prowadzenie normalnego, szczęśliwego życia.Hanas R. Cukrzyca typu 1 u...

Cukrzyca typu 1

Objawy cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 zazwyczaj nie daje charakterystycznych objawów. Częste oddawanie moczu, uczucie pragnienia i suchości ... w toalecie zwykle zwraca uwagę chorego, ale rzadko jest w pierwszym momencie kojarzona z cukrzycą typu 1. Przy wysokim poziomie cukru ... ., Wardyn K., Życińska K. Cukrzyca typu I, Czelej, Lublin 2008, ISBN 978-83-60608-09-8, Hanas R. Cukrzyca typu 1 u dzieci, młodzieży ... typu 1 pojawia się przede wszystkim u dzieci i osób młodych, często w trakcie lub pewien czas po infekcji, np.

Cukrzyca typu 2

Czym jest cukrzyca typu 2?

Choroba ta określana jest mianem epidemii XXI wieku, gdyż choruje na nią coraz więcej osób i zaczyna stanowić coraz większy problem, szczególnie w bogatych krajach. Dotyka zwykle o

Cukrzyca

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2

Nazywana również cukrzycą insulinoniezależną. Jest najczęstszą postacią cukrzycy. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia - WHO, choruje na nią ponad 80% cukrzyków. Na rozwój tej choroby znacząco wpływa otyłość. W cukrzycy typy 2 występuje zarówno...

Cukrzyca

Czym różni się cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2?

Czym różni się cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2?

Cukrzyca cukrzycy nierówna Istnieją dwa główne typy tej choroby, ale nie wszyscy rozumieją, na czym polega różnica między nimi. Oto cztery ważne rozbieżności.Cukrzyca następuje, kiedy ciało ma problem z produkcją insuliny, hormonu, który pomaga przetwarzać...