Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 dawniej nazywana była cukrzycą młodzieńczą, gdyż najczęściej początek choroby następuje w młodym wieku. Według najnowszych badań epidemiologicznych cukrzyca typu 1 stwierdzana jest u około 19% osób chorujących na cukrzycę. Objawy cukrzycy uzewnętrzniają się nagle i są niespodziewane. Leczenie tego typu cukrzycy najczęciej polega na wprowadzeniu specjalnej diety i podawaniu odpowiednich dawek insuliny.

Polecane wideo:

1. Zachorowalność na cukrzycę typu 1

Zarówno w Polsce, jak i w innych krajach, zapadalność na ten typ cukrzycy stale wzrasta. Występują jednak różnice:

  • etniczne (mniejsza zapadalność u przedstawicieli rasy czarnej niż białej),
  • geograficzne (większa zapadalność na Północy niż na Południu, np. wskaźnik zapadalności we Włoszech 6,5, a w Finlandii 42,9),
  • sezonowe (większa zapadalność w zimie, prawdopodobnie wskutek częstszych infekcji wirusowych).

Na cukrzycę typu 1 zapadają głównie osoby poniżej 30. roku życia. W zależności od wieku zachorowania wyróżnia się dwa szczyty zapadalności:

  • 10.-12. rok życia (występujący znacznie częściej),
  • 16.-19. rok życia (pojawiający się rzadziej).

W cukrzycy typu 1 dochodzi do niszczenia komórek beta trzustki (komórki te są odpowiedzialne za produkcję insuliny). Proces ten przebiega stopniowo i w początkowej fazie choroby jest bezobjawowy. Objawy cukrzycy pojawiają się nagle, gdy zniszczeniu ulegnie około 90% komórek beta. W wyniku zniszczenia komórek beta zostaje zahamowana produkcja insuliny.

ROZWIĄŻ TEST
Cukrzyca uznana została za chorobę cywilizacyjną. Sprawdź, czy też ci grozi. Rozwiąż test i dowiedz się, czy możesz zachorować na cukrzycę typu 1.

1.1. Jak i dlaczego dochodzi do niszczenia komórek beta?

Do niszczenia komórek beta dochodzi u osób predysponowanych genetycznie (bardziej podatnych). Zaznacza się duży wpływ czynników środowiskowych, do których zalicza się:

Czynnikiem inicjującym może być właśnie czynnik środowiskowy, który doprowadza do rozwoju odpowiedzi obronnej organizmu. U osób predysponowanych reakcja obronna (przeciw np. infekcji wirusowej) przybiera bardziej rozległą formę – wytwarzane są przeciwciała, które niszczą komórki własne organizmu (tutaj komórki beta trzustki).

1.2. Czy zapadalność na cukrzycę typu 1 jest uwarunkowana genetycznie?

Występowanie cukrzycy w rodzinie częściej obserwuje się postaci typu 2 (> 25%) niż w cukrzycy typu 1 (

Fakt, że cukrzyca typu 1 powstaje u 36% par bliźniaków jednojajowych, a także częściej występuje w niektórych rodzinach, dowodzi, że z jednej strony do powstania choroby niezbędne jest podłoże genetyczne, z drugiej zaś – same czynniki genetyczne nie są przyczyną choroby. A zatem zapewne dziedziczy się predyspozycje do rozwoju cukrzycy, ale nie dziedziczy się samej choroby.

1.3. Czy cukrzyca może powodować przedwczesną menopauzę?

Cukrzyca typu 1 (insulinozależna) u kobiet często wiąże się z licznymi, dobrze znanymi dolegliwościami i komplikacjami. Na przykład może opóźnić pojawienie się pierwszej menstruacji, zwiększyć problem nieregularności okresu i ryzyko osteoporozy. Według najnowszych badań do tej listy należałoby dodać jeszcze jedną pozycję - przedwczesna menopauza.

Badanie zostało przeprowadzone przez amerykańskich naukowców na 143 kobietach dotkniętych cukrzycą typu 1, 186 zdrowych siostrach diabetyczek oraz 160 kobietach z nimi niespokrewnionych. Wyniki badań potwierdzają opóźnienie pojawienia się pierwszej menstruacji u diabetyczek (średnio o rok: 13,5 zamiast 12,5 lat) oraz nieregularności cyklu przed 30. rokiem życia (u 46% diabetyczek i 33% kobiet zdrowych).

Naukowcy stwierdzili również, że u kobiet chorych na cukrzycę menopauza pojawia się średnio w wieku 41,6 lat, natomiast u ich sióstr w wieku 49,9 lat, a u reszty kobiet - 48 lat. Tym samym cukrzyca skraca okres płodności aż o 6 lat i trwa on 30, zamiast 36 lat. Z tego wynika, że u kobiet chorujących na cukrzycę okres płodności jest krótszy o 17% niż u reszty.

Powyższe badania opisują poważne powikłanie po cukrzycy. Zrozumienie mechanizmu przedwczesnej menopauzy u kobiet chorujących na cukrzycę pozwoli być może w przyszłości przeciwdziałać temu zjawisku.

2. Jak przebiega leczenie i życie osób z cukrzycą typu 1?

Pełny rozwój cukrzycy typu 1 zależy od tempa niszczenia komórek beta. U dzieci i młodzieży, gdy rezerwa wydzielania insuliny zostanie w pewnym momencie wyczerpana, dochodzi do gwałtownego początku choroby, którego pierwszymi objawami są zazwyczaj kwasica ketonowa (patrz wyżej) i śpiączka.

Chwiejny przebieg cukrzycy oraz brak właściwej równowagi metabolicznej, wynikający ze słabej kontroli glikemii, doprowadza do rozwoju powikłań. Powikłąnia mogą pojawić się po 5. latach od diagnozy. U osób starszych przebieg cukrzycy nie jest tak gwałtowny, pomimo że występują jego wszystkie składowe. Objawy narastają stopniowo, a chorzy rzadziej zapadają na kwasicę ketonową i śpiączkę.

Skuteczne leczenie cukrzycy typu 1 (dotyczy to także skutecznego leczenia innych typów cukrzycy) zawiera takie elementy, jak:

  • leczenie dietetyczne,
  • leczenie wysiłkiem fizycznym,
  • leczenie insuliną w odpowiednich dawkach,
  • edukacja osoby chorej w zakresie zarówno istoty samej choroby, jak i stosowania w życiu codziennym powyższych elementów.

Postępowanie niefarmakologiczne ma istotne znaczenie w leczeniu choroby. Dzieci i młodzież, u których rozpoznano cukrzycę typu 1, mają organizowane szkolenia w wyspecjalizowanych ośrodkach. Na oddziałach tych uczone są doboru odpowiednich dawek insuliny do wartości spożywanych pokarmów oraz zastosowania leczenia w praktyce. W trakcie szkolenia pacjenci są także zapoznawani z działaniem pomp insulinowych.

Pompy do ciągłego podskórnego wlewu insuliny stosowane w leczeniu cukrzycy typu 1pozwalają na lepszą kontrolę glikemii (stężenia glukozy we krwi) niż konwencjonalna insulinoterapia. Odpowiednia kontrola glikemii jest bardzo ważna, gdyż znacznie redukuje rozwój przewlekłych powikłań.

Lekarz Monika Szafarowska, 4 miesiące temu

Bibliografia

  • Moczulski D. Wielka interna - diabetologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3
  • Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
  • Karnafel W., Janeczko-Sosnowska E., Wardyn K., Życińska K. Cukrzyca typu I, Czelej, Lublin 2008, ISBN 978-83-60608-09-8
  • Hanas R. Cukrzyca typu 1 u dzieci, młodzieży i dorosłych, Dia-Pol, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-929212-0-2

Cukrzyca

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Cukrzyca typu 1
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Cukrzyca typu 1
Cukrzyca typu 1

Pierwsze objawy cukrzycy typu 1

Pierwsze objawy cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 Szacuje się, że w Polsce jest prawie 4 miliony chorych na cukrzycę, z czego na typ 1 cierpi około 200 tysięcy pacjentów. Schorzenie...

Cukrzyca typu 1

Leczenie cukrzycy typu 1

chorzy na cukrzycę typu 1 będą wymagali podawania insuliny. Insulinę przyjmuje się w zastrzykach. Dawkowanie insuliny w cukrzycy typu 1 (...) dla większości...

Cukrzyca typu 1

Objawy cukrzycy typu 1

Objawy cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 zazwyczaj nie daje charakterystycznych objawów. Częste oddawanie moczu, uczucie pragnienia i suchości w ustach nie zawsze w pierwszej chwili nasuwa myśl o tej chorobie. Bardzo często jednak...

Cukrzyca typu 1

Co to jest cukrzyca typu pierwszego?

. Spis treści Czym jest cukrzyca typu pierwszego? Cukrzyca typu 1 to poważna choroba dotykająca najczęściej dzieci i ludzi (...)...

Cukrzyca typu 1

Podłoże cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 zwykle pojawia się u dzieci lub młodych dorosłych i z tego powodu była kiedyś nazywana cukrzycą typu młodzieńczego. Dziesiątki lat badań naukowych pozwoliły...

Cukrzyca typu 1

Czym jest cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 to inaczej cukrzyca insulinozależna. Choroba ta jest wynikiem niewydolności trzustki w zakresie wytwarzania insuliny. Jej skutkiem jest podwyższony poziom cukru we krwi....

Rodzaje cukrzycy

Czym jest cukrzyca typu 3?

Cukrzyca typu 3 lub tzw. inny typ cukrzycy to cała grupa schorzeń, które mogą spowodować cukrzycę. Są to postaci rzadsze niż typowe cukrzyce typu 1...

Przyczyny cukrzycy

Cukrzyca a otyłość

Cukrzyca a otyłość

dr Agnieszka Tiuryn-Petrulewicz, diabetolog. Związek pomiędzy otyłością a cukrzycą jest najwyraźniejszy w przypadku cukrzycy typu 2. Ten typ cukrzycy polega (...) - cukrzyca typu...

Cukrzyca typu 2

Leczenie cukrzycy typu 2

Leczenie cukrzycy typu 2 Cukrzyca typu 2 pojawia się zazwyczaj w dojrzałym wieku, ale może także dotyczyć osób młodych, które zostały obciążone tą (...) chorobą poprzez genetyczne skłonności. Ponadto...