Przetoki tętnic wieńcowych – objawy, diagnostyka, leczenie

Przetoki tętnic wieńcowych są dosyć rzadkimi anomaliami, które powodują nieprawidłowy przepływ części krwi, omijający w krążeniu wieńcowym system naczyń włosowatych. Przetoki tętnic wieńcowych definiowane są jako nieprawidłowe połączenia pomiędzy tętnicami wieńcowymi a jamą serca (przedsionek, komora) bądź też dużym naczyniem w otoczeniu serca (żyła płucna, żyła główna, tętnica).

Przetoki tętnic wieńcowych są najczęściej wrodzone, ale w rzadkich przypadkach mogą mieć także pochodzenie jatrogenne. Zazwyczaj wrodzone przetoki tętnic wieńcowych są wykrywane jeszcze w okresie niemowlęcym, albo we wczesnym dzieciństwie. Powstają one w okresie embrionalnym. Jako anomalie wrodzone występują w ok. 0,3 proc. wad serca.

Zwykle przetoki wrodzone są wadami izolowanymi, jednak w nielicznych przypadkach mogą także towarzyszyć innym wadom wrodzonym.

Przetoki tętnic wieńcowych mogą być też powikłaniem po operacjach kardiochirurgicznych, takich jak:

• pomostowanie tętnic wieńcowych,
• wymiana zastawki,
• biopsje mięśnia sercowego.

Przetoki tętnic wieńcowych bez towarzyszących zmian miażdżycowych mogą powodować objawy charakterystyczne dla choroby wieńcowej. Jednak przetoki, szczególnie jeśli są małe, często nie dają charakterystycznych objawów.

Przetoki tętnic wieńcowych, które nie są leczone mogą być przyczyną poważnych schorzeń występujących w późniejszym okresie życia, np. zaburzenia rytmu serca, nietypowe bóle w klatce piersiowej czy obniżona tolerancja wysiłku.

Mogą sprzyjać także zastoinowej niewydolności serca, zapaleniu wsierdzia, nadciśnieniu płucnemu. Czasem prowadzić mogą do zmian niedokrwiennych mięśnia sercowego, prowadzących nawet do jego zawału.

Wykrycie wady u dzieci jest związane z diagnostyką szmerów (skurczowo-rozkurczowy nad sercem), które bardzo często są jedynym objawem tej anomalii. Z kolei najczęściej u dorosłych pacjentów przetoki diagnozowane są przypadkowo – w czasie koronarografii. Ważną rolę w rozpoznaniu, ocenie rozmiarów i zaplanowaniu leczenia ma EKG i zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej.

Małe przetoki wrodzone mogą ulegać samoistnemu zamknięciu. Zwykle przetoki, które zostają wykryte w wieku dziecięcym są wskazaniem do ich zamknięcia – operacyjnego (podwiązanie) lub przezskórnego (cewnikowa embolizacja).

Z kolei sposób leczenia dorosłych pacjentów ze stwierdzonymi przetokami wieńcowymi, u których występują objawy, zależny jest od wielkości przetok. W zależności od konkretnego przypadku, lekarz wybiera najlepszą metodę leczenia oraz zaleca dalsze postępowanie.

U pacjentów, u których występują bardzo duże przetoki najczęściej konieczne jest wykonanie zabiegu kardiochirurgicznego.