Czynniki krzepnięcia

Czynniki krzepnięcia są niezbędne w procesie powstawania skrzepów i gojenia się ran. Ich produkcja ma miejsce w wątrobie, a ich pobudzenie do działania następuje, kiedy dochodzi do zranienia. Złożony proces krzepnięcia nazywa się kaskadą. W procesie kaskadowym określa się trzy drogi – drogę zewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu tkanek), drogę wewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu naczyń krwionośnych) i drogę wspólną. Droga zewnątrzpochodna i droga wewnątrzpochodna charakteryzują się innymi czynnikami krzepnięcia. Obie drogi łączą się w drogę trzecią, zwaną wspólną. Proces krzepnięcia krwi kończy się przemianą czynnika I (fibrynogenu) we włókna fibryny, które tworzą sieć w miejscu rany. Powstały skrzep pozostaje na skórze do czasu wygojenia rany. Czynniki krzepnięcia są również odpowiedzialne za rozpuszczenie strupa po spełnieniu swojej roli.

1. Kiedy wykonywane jest badanie czynników krzepnięcia krwi?

Czynniki krzepnięcia oznaczane są w próbce krwi w przypadku, gdy otrzymany wynik czasu protrombinowego PT lub czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT jest nieprawidłowy. Jeżeli czasy te są przedłużone oznaczany jest poziom czynnika krzepnięcia krwi (jednego lub kilku), którego niedobór sugerują PT i aPTT. Badanie wykonywane jest także w przypadku podejrzenia występowania skazy krwotocznej. Jeżeli podejrzewane jest wrodzone zaburzenie krzepnięcia krwi, badaniu podlegają także członkowie rodziny, aby potwierdzić skazę u pacjenta, a także zbadać, czy są oni nosicielami lub czy też występuje u nich to zaburzenie. Oznaczanie czynników krzepnięcia krwi wykonywane jest także u osób z nadmiernymi krwawieniami lub wybroczynami, a także przy podejrzeniu nabytej choroby, która powoduje nadmierne krwawienie, np. DIC, niedobór witaminy K, rzucawka poporodowa czy choroby wątroby.

Polecane wideo:

2. Interpretacja wyników badania czynników krzepnięcia

Do zbadania czynników krzepnięcia pobierana jest próbka krwi, zazwyczaj z żyły łokciowej. Czynniki krzepnięcia posiadają swoje nazwy i oznaczone są numerami.

Najważniejsze czynniki krzepnięcia, to:

  • czynnik I - fibrynogen;
  • czynnik II - protrombina;
  • czynnik V - proakceleryna;
  • czynnik VII - prokonwertyna;
  • czynnik VIII - czynnik antyhemofilowy A;
  • czynnik IX - czynnik antyhemofilowy B;
  • czynnik X - czynnik Stuarta-Prowera;
  • czynnik XI - czynnik Rosenthala;
  • czynnik XII - czynnik Hagemana;
  • czynnik XIII - czynnik stabilizujący fibrynę.

3. Nieprawidłowości w krzepnięciu krwi

Kiedy ilość czynników krzepnięcia jest nieprawidłowa, istnieje niebezpieczeństwo wykrwawienia. Zaburzenia czynników krzepnięcia krwi mogą się wiązać z chorobą dziedziczną (np. hemofilią) lub nabytą (np. schorzenia wątroby lub choroby nowotworowe). Prawidłowe funkcjonowanie niektórych czynników krwi jest zależne od witaminy K, zatem niedobór tego składnika powoduje zaburzenia krzepnięcia krwi. Działanie zaburzające krzepliwość krwi mają również niektóre leki.

Nieprawidłowe wyniki czasu protrombinowego PT i czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT wskazują na niedobory czynników krzepnięcia krwi:

  • aPTT jest przedłużony, a PT prawidłowy - niedobór czynników VIII, IX, XI lub XII;
  • aPTT jest prawidłowy, a PT przedłużony - niedobór czynników I, II, V, VII lub X;
  • zarówno aPTT, jak i PT przedłużone - niedobór może dotyczyć drogi wspólnej lub wielu czynników krzepnięcia.

Podwyższony poziom czynników krzepnięcia związany jest głownie z urazem, zapaleniem lub ostrą chorobą. Niebezpieczny jest wysoki poziom fibrynogenu, ponieważ może on zwiększać ryzyko zakrzepicy.

Niski poziom czynników krzepnięcia krwi spowodowany jest mocznicą, chorobą wątroby, DIC, niedoborem witaminy K. Obniżenie ich we krwi może powodować choroba nowotworowa, choroby szpiku kostnego, jad węży, zażywanie leków przeciwzakrzepowych lub może pojawić się w wyniku omylnego zażywania takiego leku. Niezmiernie ważne jest to, że zmniejszona aktywność czynników krzepnięcia może pojawić się u osób po transfuzji ze względu na to, że ich aktywność spada w przechowywanej krwi.

Ewa Janeczko, Marta Bednarska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Jastrzębska M. Diagnostyka laboratoryjna w hemostazie, OINPHARMA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61364-05-4
  • Sułek K., Wąsak-Szulkowska E. Hematologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3418-9
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Czynniki krzepnięcia
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Czynniki krzepnięcia
Czynniki krzepnięcia

Wskaźnik INR

Wskaźnik INR

Badanie krzepnięcia krwi jest podstawowym badaniem krwi używanym do stwierdzenia parametru powodującego zaburzenia. Jeśli badanie wykaże niską (...) dopiero wtedy, gdy zaczyna ich coś boleć. Wskazania do badań krzepnięcia...

Toksyczna choroba wątroby

Wykrywanie choroby wątroby

Wykrywanie choroby wątroby

, do których można zaliczyć: filtracja krwi pod względem toksyn, syntetyzacja czynniki krzepnięcia krwi, wytwarzanie żółć, wytwarzanie i magazynowanie enzymy

Normy laboratoryjne

Czas krzepnięcia

tych układów zapoczątkowuje kaskadę reakcji, w których podstawową rolę odgrywają osoczowe czynniki krzepnięcia. To właśnie one prowadzą ostatecznie do przemiany fibrynogenu w fibrynę (włóknik), która tworzy skrzep krwi...

Krew i naczynia krwionośne

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi

z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po zastrzyku. W procesie krzepnięcia krwi biorą udział płytki krwi, czynniki krzepnięcia krwi w osoczu, ściany naczyń krwionośnych. Jeśli pod względem fizjologicznym...

Skaza krwotoczna

Skaza krwotoczna - zdjęcia

Skaza krwotoczna - zdjęcia

W przypadku skaz krwotocznych uwidaczniają się zmiany w obszarze drobnych naczyń krwionośnych, płytek krwi i krzepnięcia.

Badania

Koagulogram

Koagulogram

Kiedy zachodzi podejrzenie, że układ krzepnięcia nie działa prawidłowo, lekarz zleca zazwyczaj wykonanie oznaczenia kilku parametrów, pozwalających na wstępną jego ocenę. Wyniki takich badań są niezbędne między innymi także wtedy, gdy...

Stres

Czynniki stresowe

Czynniki stresowe

Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia, ale istnieją sprawdzone sposoby by zmniejszyć jego wpływ na samopoczucie i zdrowie.

Uzależnienia

Podatność na uzależnienia

Podatność na uzależnienia

Możemy nie mieć wpływu na wrodzone czynniki prowadzące do uzależnienia, jednak to, czy wybierzemy nałóg na skutek nacisku środowiska, jest jedynie w naszych rękach.

Chora wątroba

Nie ignoruj tych objawów. To może być rak wątroby

Nie ignoruj tych objawów. To może być rak wątroby

, że jednym z czynników sprzyjających rozwojowi tej śmiertelnej choroby jest wirus, którego, jak donosi Państwowy Zakład Higieny, nosicieli każdego (...) roku w naszym kraju przybywa, a WHO określa ich mianem tykających bomb. O jakim...

Sprawdź, czy grożą Ci te choroby