Depresja anaklityczna

Depresja anaklityczna (ang. anaclitic depressive disorder, anaclitic depression) to określenie depresji u niemowląt. Termin ten wprowadził do słownika w 1946 roku amerykański psychiatra Rene Spitz. Teoria depresji wczesnodziecięcej odnosiła się do dzieci odseparowanych od matek w drugim półroczu życia w wyniku konieczności kilkumiesięcznego pobytu w szpitalu (dłużej niż 3 miesiące). Stąd depresję anaklityczną określa się inaczej jako hospitalizm albo chorobę szpitalną. Czym różni się depresja niemowląt od zaburzeń nastroju u dorosłych? Jak objawia się depresja anaklityczna?

Zobacz film: "Co wpływa na pewność siebie?"

Depresja a wiek

Żadna z grup wiekowych nie jest odporna na zaburzenia depresyjne. Porównywanie występowania depresji w poszczególnych grupach wiekowych przynosi kontrowersyjne rezultaty. W różnych okresach życia depresja może manifestować się w nieco odmienny sposób. Daje się jednak zaobserwować tzw. efekt kohorty, polegający na tym, że osoby urodzone na początku XX wieku relacjonują znacznie mniej zaburzeń depresyjnych niż urodzone w połowie wieku i później. Niestety, wraz z rozwojem cywilizacji i uprzemysłowienia wzrasta odsetek osób cierpiących na zaburzenia nastroju.

Stan psychiczny podobny do depresji, który pojawia się najwcześniej w ciągu życia, określono mianem depresji anaklitycznej. Termin ten zawdzięczamy psychiatrze o imieniu Rene Spitz, który obserwował niemowlęta w wieku od 6 do 18 miesięcy, odizolowane na dłuższy czas od matki, np. z powodu pobytu w szpitalu albo umieszczenia w domu dziecka. Depresja dziecięca jest zagadnieniem kontrowersyjnym. Do niedawana uważano, że depresja ze wszystkimi objawami osiowymi, takimi jak: bierność, negatywne przekonania, pesymizm, rezygnacja, smutek oraz wycofanie, w dzieciństwie zdarza się stosunkowo rzadko. Twierdzono, że u dzieci reakcja na stratę przybiera postać agresji, drażliwości, nadpobudliwości i tendencji do drobnych wykroczeń. Dzieciom, podobnie jak dorosłym z zaburzeniami depresyjnymi, mogą towarzyszyć deficyty poznawcze.

Separacja a dziecięca depresja

Ryzyko pojawienia się depresji anaklitycznej u niemowląt wiąże się nierozerwalnie z naturalnym rozwojem psychicznym dziecka. Przez około pół roku od narodzin dziecka niemowlę i matka tworzą specyficzny układ symbiotyczny. Noworodek jest zależny od matki. Jego poziom zaspokojenia potrzeb oraz prawidłowe funkcjonowanie zasadza się na gotowości kobiety do realizowania się w roli matki. Po upływie około 6 miesięcy pojawia się proces psychicznego oddzielania się dziecka od matki, chociaż ciągle stanowi ona społeczne lustro dla niemowlęcia. Jest to tzw. okres separacji-indywiduacji, kształtowania się zrębów osobowości i definiowania swojego „Ja”. Matka musi pozwolić na stopniowe usamodzielnianie się dziecka, gdyż bycie nadopiekuńczym rodzicem może generować w późniejszym wieku różne problemy emocjonalne u dziecka, np. lęk separacyjny.

Naturalne jest, że w czasie tworzenia się niezależnej tożsamości u dziecka może pojawić się tendencja do płaczu, pogorszenie się apetytu czy drażliwość. Na początku życia dziecko istnieje tylko dzięki matce. Z czasem przychodzi zdolność różnicowania ja-ty. Co jednak ma wspólnego separacja z depresją anaklityczną? Przymusowe i zbyt wczesne odizolowanie maluszka od matki może prowadzić do rozwoju charakterystycznego zespołu objawów, określanego jako depresja anaklityczna. Ten rodzaj depresji pojawia się u niemowląt, które umieszczono w szpitalu, które straciły matkę przy porodzie, zostały porzucone albo trafiły do domu dziecka jako noworodki. Jak objawia się depresja anaklityczna? Do głównych objawów należą:

  • apatia, ale brak skłonności do płaczu,
  • niepokój,
  • spadek wagi w wyniku utraty apetytu,
  • zwiększona podatność na choroby wieku dziecięcego,
  • problemy ze snem,
  • opóźnienia rozwoju psychoruchowego,
  • ograniczona ruchliwość,
  • upośledzenie interakcji z otoczeniem,
  • zanik ssania,
  • objawy niestrawności,
  • podwyższona temperatura ciała.

W skrajnych przypadkach może dojść do śmierci niemowlęcia. Powrót matki albo pojawienie się jej substytutu w postaci opiekunki cofa objawy depresji anaklitycznej w okresie 3 miesięcy. Podobne zjawisko zaobserwowano u małych rezusów oddzielonych od matki. Opisano też powtarzającą się regularnie sekwencję zachowań – najpierw aktywny protest na rozłąkę z matką, potem rozpacz, a w końcu zwątpienie i otępienie uczuciowe.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Harwas-Napierała B., Trempała J., (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, PWN, Warszawa 2006, ISBN 83-01-14151-4.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.

Depresja i mania

Komentarze (1)
~majerski
~majerski ponad rok temu

Jeśli mam sugerować cokolwiek konkretnego to radzę spotkania w gronie ludzi, którzy sami rozwiązują problemy. Byłam na kilku treningach z trenerką Joanną Konieczną. I co? Miło się patrzy jak inni zmieniają podejście do wielu kwestii - podobnie zrobiłam tutaj i ja sama!

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Depresja i mania
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Depresja i mania
Depresja i mania

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO)

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO) Odtwórz wideo

Medycyna paliatywna zajmuje się leczeniem i opieką chorych z objawami postępującej, aktywnej, zaawansowanej choroby. Celem tej dziedziny medycyny jest poprawa jakości ostatnich dni życia, kiedy nie ma już żadnych szans na zahamowanie szybko postępującej...

Depresja i mania

Przyczyny depresji u dzieci (WIDEO)

Przyczyny depresji u dzieci (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja to poważna choroba psychiczna, która niestety dotyka coraz więcej ludzi młodych i dzieci. Statystyki pokazują, iż coraz więcej dzieci (...) młodocianych pragnie zwrócić na siebie uwagę w rodzinie, szkole czy grupie rówieśniczej. Jakie...

Depresja i mania

Farmakoterapia przy depresji (WIDEO)

Farmakoterapia przy depresji (WIDEO) Odtwórz wideo

Osoba, która rozpoczyna farmakoterapię przeciw depresji musi pamiętać o kilku rzeczach. Leki przeciwdepresyjne nie są panaceum na wszystkie problemy (...) danego człowieka ani tabletkami szczęścia. Lek przeciwdepresyjny zmniejszy więc...

Depresja i mania

Zaburzenia somatyczne (WIDEO)

Zaburzenia somatyczne (WIDEO) Odtwórz wideo

Obniżony nastój, złe samopoczucie i izolacja to najczęstsze objawy depresji. Jeśli nie podejmie się w porę odpowiedniego leczenia taka choroba (...) w tym samym czasie, przez co rozpoznanie może być błędne. Depresja...

Depresja i mania

Skuteczność terapii grupowej (WIDEO)

Skuteczność terapii grupowej (WIDEO) Odtwórz wideo

Jedną z form leczenia nerwicy jest psychoterapia, która ma na celu rozwiązanie wewnętrznych konfliktów chorego i poznanie przyczyn jego zaburzeń. Często wykorzystuje się pracę w grupie, która jest uzupełnieniem terapii indywidualnej. Takie rozwiązanie...

Depresja i mania

Depresja a seks (WIDEO)

Depresja a seks (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja to zaburzenie psychiczne, które wpływa negatywnie na życie seksualne. Przyjmowanie leków antydepresyjnych może obniżać libido, zatem osoby (...) czynniki, które mogą przyczynić się do zaburzeń w depresji, to:...

Depresja i mania

Męska depresja

Męska depresja

nie zdaje sobie sprawy z choroby, jaką jest depresja, najtrudniejszy krok to przyznanie się do dolegliwości przed samym sobą.