Depresja anaklityczna

Depresja anaklityczna (ang. anaclitic depressive disorder, anaclitic depression) to określenie depresji u niemowląt. Termin ten wprowadził do słownika w 1946 roku amerykański psychiatra Rene Spitz. Teoria depresji wczesnodziecięcej odnosiła się do dzieci odseparowanych od matek w drugim półroczu życia w wyniku konieczności kilkumiesięcznego pobytu w szpitalu (dłużej niż 3 miesiące). Stąd depresję anaklityczną określa się inaczej jako hospitalizm albo chorobę szpitalną. Czym różni się depresja niemowląt od zaburzeń nastroju u dorosłych? Jak objawia się depresja anaklityczna?

Polecane wideo:

Depresja a wiek

Żadna z grup wiekowych nie jest odporna na zaburzenia depresyjne. Porównywanie występowania depresji w poszczególnych grupach wiekowych przynosi kontrowersyjne rezultaty. W różnych okresach życia depresja może manifestować się w nieco odmienny sposób. Daje się jednak zaobserwować tzw. efekt kohorty, polegający na tym, że osoby urodzone na początku XX wieku relacjonują znacznie mniej zaburzeń depresyjnych niż urodzone w połowie wieku i później. Niestety, wraz z rozwojem cywilizacji i uprzemysłowienia wzrasta odsetek osób cierpiących na zaburzenia nastroju.

Stan psychiczny podobny do depresji, który pojawia się najwcześniej w ciągu życia, określono mianem depresji anaklitycznej. Termin ten zawdzięczamy psychiatrze o imieniu Rene Spitz, który obserwował niemowlęta w wieku od 6 do 18 miesięcy, odizolowane na dłuższy czas od matki, np. z powodu pobytu w szpitalu albo umieszczenia w domu dziecka. Depresja dziecięca jest zagadnieniem kontrowersyjnym. Do niedawana uważano, że depresja ze wszystkimi objawami osiowymi, takimi jak: bierność, negatywne przekonania, pesymizm, rezygnacja, smutek oraz wycofanie, w dzieciństwie zdarza się stosunkowo rzadko. Twierdzono, że u dzieci reakcja na stratę przybiera postać agresji, drażliwości, nadpobudliwości i tendencji do drobnych wykroczeń. Dzieciom, podobnie jak dorosłym z zaburzeniami depresyjnymi, mogą towarzyszyć deficyty poznawcze.

Separacja a dziecięca depresja

Ryzyko pojawienia się depresji anaklitycznej u niemowląt wiąże się nierozerwalnie z naturalnym rozwojem psychicznym dziecka. Przez około pół roku od narodzin dziecka niemowlę i matka tworzą specyficzny układ symbiotyczny. Noworodek jest zależny od matki. Jego poziom zaspokojenia potrzeb oraz prawidłowe funkcjonowanie zasadza się na gotowości kobiety do realizowania się w roli matki. Po upływie około 6 miesięcy pojawia się proces psychicznego oddzielania się dziecka od matki, chociaż ciągle stanowi ona społeczne lustro dla niemowlęcia. Jest to tzw. okres separacji-indywiduacji, kształtowania się zrębów osobowości i definiowania swojego „Ja”. Matka musi pozwolić na stopniowe usamodzielnianie się dziecka, gdyż bycie nadopiekuńczym rodzicem może generować w późniejszym wieku różne problemy emocjonalne u dziecka, np. lęk separacyjny.

Naturalne jest, że w czasie tworzenia się niezależnej tożsamości u dziecka może pojawić się tendencja do płaczu, pogorszenie się apetytu czy drażliwość. Na początku życia dziecko istnieje tylko dzięki matce. Z czasem przychodzi zdolność różnicowania ja-ty. Co jednak ma wspólnego separacja z depresją anaklityczną? Przymusowe i zbyt wczesne odizolowanie maluszka od matki może prowadzić do rozwoju charakterystycznego zespołu objawów, określanego jako depresja anaklityczna. Ten rodzaj depresji pojawia się u niemowląt, które umieszczono w szpitalu, które straciły matkę przy porodzie, zostały porzucone albo trafiły do domu dziecka jako noworodki. Jak objawia się depresja anaklityczna? Do głównych objawów należą:

  • apatia, ale brak skłonności do płaczu,
  • niepokój,
  • spadek wagi w wyniku utraty apetytu,
  • zwiększona podatność na choroby wieku dziecięcego,
  • problemy ze snem,
  • opóźnienia rozwoju psychoruchowego,
  • ograniczona ruchliwość,
  • upośledzenie interakcji z otoczeniem,
  • zanik ssania,
  • objawy niestrawności,
  • podwyższona temperatura ciała.

W skrajnych przypadkach może dojść do śmierci niemowlęcia. Powrót matki albo pojawienie się jej substytutu w postaci opiekunki cofa objawy depresji anaklitycznej w okresie 3 miesięcy. Podobne zjawisko zaobserwowano u małych rezusów oddzielonych od matki. Opisano też powtarzającą się regularnie sekwencję zachowań – najpierw aktywny protest na rozłąkę z matką, potem rozpacz, a w końcu zwątpienie i otępienie uczuciowe.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Harwas-Napierała B., Trempała J., (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, PWN, Warszawa 2006, ISBN 83-01-14151-4.
  • Seligman M.E., Walker E.F., Rosenhan D.L., Psychopatologia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7298-441-7.

Depresja i mania

Komentarze (1)
~majerski
~majerski ponad rok temu

Jeśli mam sugerować cokolwiek konkretnego to radzę spotkania w gronie ludzi, którzy sami rozwiązują problemy. Byłam na kilku treningach z trenerką Joanną Konieczną. I co? Miło się patrzy jak inni zmieniają podejście do wielu kwestii - podobnie zrobiłam tutaj i ja sama!

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Depresja i mania
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Depresja i mania
Depresja i mania

Teoria Becka (WIDEO)

Teoria Becka (WIDEO) Odtwórz wideo

Aaron Temkin Beck jest twórcą teorii poznawczej, która jest obecnie szeroko stosowana w terapii depresji na całym świecie. Teoria ta próbuje ująć (...) w całość problematykę przyczyn depresji. Zakłada ona, że istnieją...

Depresja i mania

Depresja w chorobach neurologicznych (WIDEO)

Depresja w chorobach neurologicznych (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja jest bardzo częstym powikłaniem chorób neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy choroba Alzheimera. Szacuje (...) się, że na zaburzenia depresyjne cierpi ponad połowa chorych na różnego rodzaju choroby neurologiczne. Depresja...

Depresja i mania

Męska depresja

Męska depresja

nie zdaje sobie sprawy z choroby, jaką jest depresja, najtrudniejszy krok to przyznanie się do dolegliwości przed samym sobą.

Depresja i mania

Depresja a seks (WIDEO)

Depresja a seks (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja to zaburzenie psychiczne, które wpływa negatywnie na życie seksualne. Przyjmowanie leków antydepresyjnych może obniżać libido, zatem osoby (...) czynniki, które mogą przyczynić się do zaburzeń w depresji, to:...

Depresja i mania

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO)

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO) Odtwórz wideo

Medycyna paliatywna zajmuje się leczeniem i opieką chorych z objawami postępującej, aktywnej, zaawansowanej choroby. Celem tej dziedziny medycyny jest poprawa jakości ostatnich dni życia, kiedy nie ma już żadnych szans na zahamowanie szybko postępującej...