Dieta dla cukrzyków typu 1

Dieta osoby chorej na cukrzycę

Zdrowa, zbilansowana dieta jest podstawą zdrowia cukrzyka. Dieta cukrzycowa powinna opierać się na zasadach zdrowego żywienia, takich samych, jakie obowiązują...

Dieta dla cukrzyków typu 1 to przede wszystkim posiłki dopasowane do przyjmowanych dawek insuliny. Cukrzyk typu 1 musi przyjmować insulinę ze względu na to, że ten rodzaj cukrzycy to cukrzyca insulinozależna, polegająca na niedoborze insuliny. Jeśli prawidłowo dostarcza się insulinę do organizmu, a dieta cukrzycowa i aktywność fizyczna są uregulowane według jej dawek, poziom glukozy we krwi jest prawidłowy. Tkanki poprawnie reagują na dostarczaną z zewnątrz insulinę.

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 nazywana jest cukrzycą wieku młodzieńczego, gdyż pojawia się u osób poniżej 30. roku życia. Nie chorują na nią zwykle osoby otyłe, do tego typu cukrzycy predestynują raczej geny, nieprawidłowe działanie układu immunologicznego (jest więc chorobą autoimmunologiczną), a także przebyte infekcje wirusowe. Cukrzyca typu 1 to choroba spowodowana bezwzględnym niedoborem insuliny, będącym wynikiem zniszczenia komórek ß wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny. Szacuje się, że w Polsce choruje na nią około 0,3% społeczeństwa. Ponieważ w cukrzycy typu 1 mamy do czynienia z bezwzględnym niedoborem insuliny, jedynym sposobem leczenia jest podawanie insuliny w zastrzykach. Wymusza to na chorym modyfikację dotychczasowego trybu życia oraz stosowanie odpowiednio zaplanowanej diety dla diabetyków.

Zobacz film: "Opalanie a cukrzyca"

Leczenie cukrzycy typu 1

Istnieją różne modele leczenia cukrzycy insuliną (czyli insulinoterapii) i bardzo zróżnicowana dieta w cukrzycy typu 1:

  • W przypadku konwencjonalnej insulinoterapii czas i wielkość posiłków muszą być dostosowane do dawek insuliny – ten model jest stosowany głównie w leczeniu cukrzycy typu 2. Wiąże się zazwyczaj z wykonaniem tylko 2 wstrzyknięć w ciągu doby – dlatego ten rodzaj terapii jest wskazany dla osób w podeszłym wieku i niepełnosprawnych.
  • Insulinoterapia intensywna, będąca zasadniczym sposobem leczenia cukrzycy typu 1, polega na dostosowaniu ilości dawek insuliny do liczby posiłków spożywanych przez chorego. Diabetyk wykonuje kilka wstrzyknięć w ciągu dnia, w zależności od potrzeb i okoliczności. Jest to szczególnie ważne dla osób aktywnych zawodowo i społecznie, a przecież cukrzyca typu 1 dotyka przede wszystkim osoby młode.
  • Insulinoterapia intensywna czynnościowa idzie o krok dalej: chory modyfikuje czas podania i dawkę insuliny, w zależności od przewidywanej pory i składu posiłku oraz od planowanego wysiłku fizycznego. Ten rodzaj terapii wymaga od pacjenta sporo zaangażowania i umiejętności modyfikacji dawek insuliny, jednak daje mu większą swobodę. Jest korzystny dla osób aktywnych. Insulinoterapia intensywna czynnościowa jest najbliższa fizjologicznemu wydzielaniu insuliny przez trzustkę osoby zdrowej – dlatego daje największe korzyści zdrowotne.
  • Insulinoterapia intensywna czynnościowa z użyciem pompy insulinowej – pompa insulinowa to nowoczesny sposób insulinoterapii, który umożliwia zmniejszenie wahań glikemii i jest szczególnie przydatny w leczeniu dzieci i kobiet w ciąży. Niestety, jest refundowany tylko w przypadku nielicznych chorych.

Zasady odżywiania podczas insulinoterapii konwencjonalnej (stosowanej głównie w cukrzycy typu 2) różnią się od tych w insulinoterapii intensywnej (odpowiedniej dla leczenia cukrzycy typu 1). Nie chodzi to u skład jakościowy pokarmów i ilość kalorii spożywanych ogółem w ciągu dnia, a raczej o liczbę posiłków oraz to, czy podanie insuliny dyktuje nam konieczność spożycia pokarmu, czy też odwrotnie. W insulinoterapii konwencjonalnej „chory musi zjeść, ponieważ otrzymał insulinę”. Ilość spożywanych kalorii powinna być codziennie taka sama, a diabetyk musi przestrzegać sztywnego planu spożywania posiłków. Liczba posiłków musi być dość duża.

W insulinoterapii intensywnej ilość podanej insuliny i częstość wstrzyknięć jest dostosowana do:

Dzięki temu diabetyk nie musi stosować się do sztywnego planu spożywania posiłków. Nie musi podporządkowywać całego swojego życia konieczności spożycia określonej ilości kalorii o określonej porze dnia.

Dieta przy cukrzycy typu 1

Posiłki dla cukrzyka chorującego na cukrzycę typu 1 muszą być przede wszystkim regularne, podobnie jak podawane dawki insuliny. Dzięki temu ogranicza się silne wahania glukozy we krwi. Zarówno posiłki, jak i dawki insuliny dopasowuje się do konkretnego pacjenta, jego trybu życia, wagi i zaawansowania cukrzycy. W przypadku cukrzycy typu 1 dieta niekoniecznie ma doprowadzić do chudnięcia, gdyż rzadko jest to problemem (w odróżnieniu od cukrzycy typu 2). Posiłki powinny mieć określoną zawartość energetyczną i być odpowiednio zbilansowane.

W większości przypadków zalecana dieta dla cukrzyka to 5-7 posiłków dziennie. Wliczamy w to:

Czas posiłku jest uzależniony od zaplanowanej i przyjętej dawki insuliny i powinien być codziennie taki sam:

  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę szybkodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 30 minutach.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę średniodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 40 minutach.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę długodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 1 godzinie.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie mieszankę insulinową, powinien zjeść posiłek zgodnie z najszybciej działającą insuliną w mieszance, ale trzeba to zawsze skonsultować z lekarzem.

Zalecenia diety dla chorych na cukrzycę pokrywają się z zasadami zdrowej diety. Cukrzycy powinni dbać o to, by ich dieta była zdrowa szczególnie dlatego, że są oni bardziej narażeni na choroby takie jak miażdżyca i choroby serca. Cukrzyk potrzebuje tłuszczy i białek zwierzęcych, więc nie wolno z nich rezygnować. Proporcje spożycia poszczególnych składników odżywczych to:

  • Całkowita ilość węglowodanów, które należy zjeść w ciągu dnia, powinna być podzielona na wszystkie posiłki.
  • Białko i tłuszcz opóźniają wchłanianie węglowodanów, co pozwala na uniknięcie znacznych wahań poziomu cukru we krwi.
  • Białka powinny stanowić 15-20% ogólnego zapotrzebowania kalorycznego. To oznacza około 0,8 g/kg masy ciała. Najlepsze są białka roślinne, ryby i drób.
  • Tłuszcze powinny stanowić mniej niż 30% zapotrzebowania dobowego – 10% tłuszcze nienasycone, 10% tłuszcze jednonienasycone (olej rzepakowy i oliwa z oliwek), 10% tłuszcze wielonienasycone (olej sojowy, słonecznikowy, kukurydziany i arachidowy).
  • Cukry powinny stanowić 50–60% całkowitej dostarczanej energii.
  • Należy spożywać produkty o niskim indeksie glikemicznym – powoli uwalniają węglowodany, co zapobiega skokom poziomu cukru we krwi. Produkty o niskim indeksie glikemicznym zawierają zazwyczaj dużo błonnika, który zmniejsza wchłanianie cukrów z przewodu pokarmowego.

Przy cukrzycy typu 1 trzeba unikać przede wszystkim cukrów prostych, zawartych w słodkich owocach, suszonych owocach, konserwowanych owocach, słodyczach i słodkich napojach. Cukrzyk nie powinien pić alkoholu. Alkohol jest dopuszczalny pod warunkiem, że zostanie dopasowany do dawek insuliny oraz posiłków i będzie wypijany w niewielkich ilościach.

Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Czech A., Idaszak D., Tatoń J. Żywienie w cukrzycy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-4194-1
  • Tatoń J. Intensywne leczenie cukrzycy typu 1 - rekomendacje dla lekarzy praktyków, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2920-1
  • Biernat J., Mikołajczak J., Wyka J. Co warto wiedzieć o diecie w cukrzycy? MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-63-6
  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0

Dieta w cukrzycy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Dieta w cukrzycy - węglowodany, cukry, tłuszcze, białko
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Dieta w cukrzycy - węglowodany, cukry, tłuszcze, białko
Insulina - rodzaje, podawanie, przechowywanie

Zastosowanie insuliny (WIDEO)

Zastosowanie insuliny (WIDEO) Odtwórz wideo

Cukrzyca jest niestety chorobą postępującą, chociaż przy odpowiednim leczeniu można jej postępy zatrzymać. Leczenie cukrzycy typu 2 początkowo leczy (...) została odkryta w 1921 roku i od tamtej pory całkowicie zmieniła...

Leczenie cukrzycy

Leki na cukrzycę na liście refundacyjnej

Dobra wiadomość dla cukrzyków - nowa lista refundacyjna uwzględniła zarówno leki insulinowe, jak i osprzęt potrzebny w leczeniu cukrzycy. Na liście (...) znalazły się także leki stosowane w chorobie afektywnej dwubiegunowej...

Zbilansowana dieta - charakterystyka, zasady, zdrowe produkty żywieniowe

Superżywność dla cukrzyków

Superżywność dla cukrzyków

śródziemnomorskiej bogatej w oliwę z oliwek pozwala zredukować ryzyko cukrzycy typu 2 o ok. 50% w porównaniu do diety ubogiej w tłuszcz - tłumaczą (...) , dostarczają tłuszczu, odpowiedzialnego za łagodzenie stanów zapalnych....

Dieta w cukrzycy - węglowodany, cukry, tłuszcze, białko

Zdrowe jedzenie dla cukrzyków

przy cukrzycy, KDC, Warszawa 2006, ISBN 83-7404-407-1, Dieterle P. Dieta dla cukrzyków, Filar, Warszawa 2001, ISBN 83-87892-36-X, Ciper H., Burkard M., Wolfram G. Dieta...

Uroda

8 najlepszych przekąsek dla cukrzyków

8 najlepszych przekąsek dla cukrzyków

Cukrzyca to nie wyrok Jeśli lekarz zdiagnozował u ciebie cukrzycę typu 2, zapewne też poinstruował cię, jak ważne jest spożywanie odpowiednio (...) też po nie w podróży czy podczas oglądania filmu. Oto najlepsze przekąski dla osób z...

Dieta w cukrzycy - węglowodany, cukry, tłuszcze, białko

10 produktów idealnych dla cukrzyków

10 produktów idealnych dla cukrzyków

Owoce jagodowe Dieta przy cukrzycy wymaga wielu poświęceń. Diabetycy muszą zrezygnować ze słodyczy oraz niektórych owoców, które zawierają duże (...) ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 aż...