Dieta dla cukrzyków typu 1

Dieta osoby chorej na cukrzycę
Dieta osoby chorej na cukrzycę

Zdrowa, zbilansowana dieta jest podstawą zdrowia cukrzyka. Dieta cukrzycowa powinna opierać się na zasadach...

zobacz galerię

Dieta dla cukrzyków typu 1 to przede wszystkim posiłki dopasowane do przyjmowanych dawek insuliny. Cukrzyk typu 1 musi przyjmować insulinę ze względu na to, że ten rodzaj cukrzycy to cukrzyca insulinozależna, polegająca na niedoborze insuliny. Jeśli prawidłowo dostarcza się insulinę do organizmu, a dieta cukrzycowa i aktywność fizyczna są uregulowane według jej dawek, poziom glukozy we krwi jest prawidłowy. Tkanki poprawnie reagują na dostarczaną z zewnątrz insulinę.

1. Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 nazywana jest cukrzycą wieku młodzieńczego, gdyż pojawia się u osób poniżej 30. roku życia. Nie chorują na nią zwykle osoby otyłe, do tego typu cukrzycy predestynują raczej geny, nieprawidłowe działanie układu immunologicznego (jest więc chorobą autoimmunologiczną), a także przebyte infekcje wirusowe. Cukrzyca typu 1 to choroba spowodowana bezwzględnym niedoborem insuliny, będącym wynikiem zniszczenia komórek ß wysp trzustkowych przez proces autoimmunologiczny. Szacuje się, że w Polsce choruje na nią około 0,3% społeczeństwa. Ponieważ w cukrzycy typu 1 mamy do czynienia z bezwzględnym niedoborem insuliny, jedynym sposobem leczenia jest podawanie insuliny w zastrzykach. Wymusza to na chorym modyfikację dotychczasowego trybu życia oraz stosowanie odpowiednio zaplanowanej diety dla diabetyków.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

2. Leczenie cukrzycy typu 1

Istnieją różne modele leczenia cukrzycy insuliną (czyli insulinoterapii) i bardzo zróżnicowana dieta w cukrzycy typu 1:

  • W przypadku konwencjonalnej insulinoterapii czas i wielkość posiłków muszą być dostosowane do dawek insuliny – ten model jest stosowany głównie w leczeniu cukrzycy typu 2. Wiąże się zazwyczaj z wykonaniem tylko 2 wstrzyknięć w ciągu doby – dlatego ten rodzaj terapii jest wskazany dla osób w podeszłym wieku i niepełnosprawnych.
  • Insulinoterapia intensywna, będąca zasadniczym sposobem leczenia cukrzycy typu 1, polega na dostosowaniu ilości dawek insuliny do liczby posiłków spożywanych przez chorego. Diabetyk wykonuje kilka wstrzyknięć w ciągu dnia, w zależności od potrzeb i okoliczności. Jest to szczególnie ważne dla osób aktywnych zawodowo i społecznie, a przecież cukrzyca typu 1 dotyka przede wszystkim osoby młode.
  • Insulinoterapia intensywna czynnościowa idzie o krok dalej: chory modyfikuje czas podania i dawkę insuliny, w zależności od przewidywanej pory i składu posiłku oraz od planowanego wysiłku fizycznego. Ten rodzaj terapii wymaga od pacjenta sporo zaangażowania i umiejętności modyfikacji dawek insuliny, jednak daje mu większą swobodę. Jest korzystny dla osób aktywnych. Insulinoterapia intensywna czynnościowa jest najbliższa fizjologicznemu wydzielaniu insuliny przez trzustkę osoby zdrowej – dlatego daje największe korzyści zdrowotne.
  • Insulinoterapia intensywna czynnościowa z użyciem pompy insulinowej – pompa insulinowa to nowoczesny sposób insulinoterapii, który umożliwia zmniejszenie wahań glikemii i jest szczególnie przydatny w leczeniu dzieci i kobiet w ciąży. Niestety, jest refundowany tylko w przypadku nielicznych chorych.

Zasady odżywiania podczas insulinoterapii konwencjonalnej (stosowanej głównie w cukrzycy typu 2) różnią się od tych w insulinoterapii intensywnej (odpowiedniej dla leczenia cukrzycy typu 1). Nie chodzi to u skład jakościowy pokarmów i ilość kalorii spożywanych ogółem w ciągu dnia, a raczej o liczbę posiłków oraz to, czy podanie insuliny dyktuje nam konieczność spożycia pokarmu, czy też odwrotnie. W insulinoterapii konwencjonalnej „chory musi zjeść, ponieważ otrzymał insulinę”. Ilość spożywanych kalorii powinna być codziennie taka sama, a diabetyk musi przestrzegać sztywnego planu spożywania posiłków. Liczba posiłków musi być dość duża.

W insulinoterapii intensywnej ilość podanej insuliny i częstość wstrzyknięć jest dostosowana do:

Dzięki temu diabetyk nie musi stosować się do sztywnego planu spożywania posiłków. Nie musi podporządkowywać całego swojego życia konieczności spożycia określonej ilości kalorii o określonej porze dnia.

3. Dieta przy cukrzycy typu 1

Posiłki dla cukrzyka chorującego na cukrzycę typu 1 muszą być przede wszystkim regularne, podobnie jak podawane dawki insuliny. Dzięki temu ogranicza się silne wahania glukozy we krwi. Zarówno posiłki, jak i dawki insuliny dopasowuje się do konkretnego pacjenta, jego trybu życia, wagi i zaawansowania cukrzycy. W przypadku cukrzycy typu 1 dieta niekoniecznie ma doprowadzić do chudnięcia, gdyż rzadko jest to problemem (w odróżnieniu od cukrzycy typu 2). Posiłki powinny mieć określoną zawartość energetyczną i być odpowiednio zbilansowane.

W większości przypadków zalecana dieta dla cukrzyka to 5-7 posiłków dziennie. Wliczamy w to:

Czas posiłku jest uzależniony od zaplanowanej i przyjętej dawki insuliny i powinien być codziennie taki sam:

  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę szybkodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 30 minutach.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę średniodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 40 minutach.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie insulinę długodziałającą, powinien zjeść posiłek najpóźniej po 1 godzinie.
  • Jeśli cukrzyk przyjmie mieszankę insulinową, powinien zjeść posiłek zgodnie z najszybciej działającą insuliną w mieszance, ale trzeba to zawsze skonsultować z lekarzem.

Zalecenia diety dla chorych na cukrzycę pokrywają się z zasadami zdrowej diety. Cukrzycy powinni dbać o to, by ich dieta była zdrowa szczególnie dlatego, że są oni bardziej narażeni na choroby takie jak miażdżyca i choroby serca. Cukrzyk potrzebuje tłuszczy i białek zwierzęcych, więc nie wolno z nich rezygnować. Proporcje spożycia poszczególnych składników odżywczych to:

  • Całkowita ilość węglowodanów, które należy zjeść w ciągu dnia, powinna być podzielona na wszystkie posiłki.
  • Białko i tłuszcz opóźniają wchłanianie węglowodanów, co pozwala na uniknięcie znacznych wahań poziomu cukru we krwi.
  • Białka powinny stanowić 15-20% ogólnego zapotrzebowania kalorycznego. To oznacza około 0,8 g/kg masy ciała. Najlepsze są białka roślinne, ryby i drób.
  • Tłuszcze powinny stanowić mniej niż 30% zapotrzebowania dobowego – 10% tłuszcze nienasycone, 10% tłuszcze jednonienasycone (olej rzepakowy i oliwa z oliwek), 10% tłuszcze wielonienasycone (olej sojowy, słonecznikowy, kukurydziany i arachidowy).
  • Cukry powinny stanowić 50–60% całkowitej dostarczanej energii.
  • Należy spożywać produkty o niskim indeksie glikemicznym – powoli uwalniają węglowodany, co zapobiega skokom poziomu cukru we krwi. Produkty o niskim indeksie glikemicznym zawierają zazwyczaj dużo błonnika, który zmniejsza wchłanianie cukrów z przewodu pokarmowego.

Przy cukrzycy typu 1 trzeba unikać przede wszystkim cukrów prostych, zawartych w słodkich owocach, suszonych owocach, konserwowanych owocach, słodyczach i słodkich napojach. Cukrzyk nie powinien pić alkoholu. Alkohol jest dopuszczalny pod warunkiem, że zostanie dopasowany do dawek insuliny oraz posiłków i będzie wypijany w niewielkich ilościach.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Dieta w cukrzycy typu 2

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!