Fakty i mity dotyczące izotretynoiny

Izotretynoina (kwas 13-cis-retinowy) jest pochodną witaminy A, która wywiera korzystne działanie na wszystkie mechanizmy patogenetyczne trądziku, a mianowicie produkcję łoju, rogowacenie ujść mieszków włosowych, liczebność bakterii beztlenowych Propionibacterium acnes oraz odczyn zapalny.

1. Stosowanie izotretynoiny a kontrowersje dotyczące wpływu na psychikę pacjentów

Izotretynoina została dopuszczona do stosowania przez Agencję ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration) w 1982 roku do leczenia ciężkich postaci trądziku. Obecnie jednak lek ten stosowany jest przez lekarzy dermatologów także w lżejszych postaciach trądziku.

Odnotowanie kilku przypadków depresji i samobójstw u osób stosujących ten lek skłoniło zarówno FDA, jak również Światową Organizację Zdrowia (WHO - World Health Organisation) do zalecenia jego producentom podawania potencjalnym pacjentom informacji o podwyższonym ryzyku wystąpienia podczas jego stosowania niepożądanych działań psychiatrycznych.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Gorące dyskusje, których celem jest wyjaśnienie możliwych związków przyczynowych między stosowaniem tego leku a stymulacją przez niego psychiatrycznych działań niepożądanych, są ciągle aktualne. Sytuacja powyższa skłania nawet dermatologów do obrony przysłowiowymi "rękami i nogami" przed zaproponowaniem pacjentowi doustnej izotretynoiny, gdy oczywiście stan kliniczny do tego upoważnia.

2. Wyniki badań naukowych a stosowanie izotretynoiny

Większość badań wskazuje na brak ewidentnych dowodów świadczących o występowaniu depresji podczas stosowania izotretynoiny. Warto pamiętać, że odsetek występowania depresji w populacji ogólnej to 8-10%, a odsetek ten w różnych badaniach wśród pacjentów przyjmujących doustną izotretynoinę wynosi jedynie od 1 do 11%.

Podkreślenia wymaga fakt, że poprawa stanu klinicznego pacjenta przyjmującego doustną izotretynoinę wielokrotnie jest wręcz piorunująca, wydatnie prowadząc do znacznej poprawy ogólnego samopoczucia chorego, jego poczucia własnej wartości i skuteczności, lepszego funkcjonowania w społeczeństwie, ogólnie lepszej jakości życia związanej z chorobą.

Kolejnym nieporozumieniem, niestety silnie zakorzenionym wśród lekarzy, jest przekonanie o niekorzystnym wpływie izotretynoiny na narządy wewnętrzne, w szczególności wątrobę. I tu również badania kliniczne nie potwierdzają obiegowych poglądów - w przebiegu terapii nie dochodzi bowiem do rozwoju trwałych zmian w wątrobie, a obserwowany wzrost aktywności enzymów wątrobowych, zwanych transaminazami, ma charakter przejściowy i ustępuje bardzo szybko po zakończeniu leczenia.

Faktem jest teratogenność izotretynoiny, czyli możliwość wywoływania wad rozwojowych w przypadku zażywania leku przez kobiety ciężarne. Z tego powodu wprowadzone zostały rygory polegające na konieczności stosowania skutecznych metod zapobiegania ciąży w okresie poprzedzającym leczenie (w celu wykluczenia ciąży u kobiet rozpoczynających terapię), przez cały okres przyjmowania leku oraz 1 miesiąc po zakończeniu leczenia. Niestety, zdarza się, że słyszymy konieczności zapobiegania ciąży przez okres 2 lat po leczeniu, co wynika z faktu mylenia izotretynoiny z innymi retinoidami - acytretyną i etretynatem, których okres półtrwania jest niewspółmiernie długi w porównaniu z izotretynoiną.

Kontrowersje wokół leku budzi też możliwość stosowania izotretynoiny w okresie letnim. Zdarza się, że dermatolodzy nie podejmują leczenia bądź przerywają je w okresie wakacyjnym, z obawy przed możliwością poparzeń. Suchość skóry wynikająca z zahamowania produkcji łoju pod wpływem izotretynoiny, w połączeniu z intensywną ekspozycją na ultrafiolet oraz brakiem stosowania filtrów ochronnych może faktycznie powodować poparzenia słoneczne. Nie oznacza to jednak braku możliwości prowadzenia terapii izotretynoiną w okresach dużego nasłonecznienia. Wystarczy odrobina rozsądku, a więc unikanie opalania się oraz stosowanie preparatów zapewniających fotoprotekcję, by bez ryzyka poparzeń przejść leczenie w okresie wakacji (podobnie, jak ma to miejsce w krajach na innych szerokościach geograficznych).

Pamiętajmy, że podczas stosowania izotretynoiny dochodzi do rozwoju tzw. objawów właściwych dla tej grupy leków, czyli hiperwitaminozy witaminy A, i jest to jak najbardziej normalny stan rzeczy. Najważniejsza jest pełna współpraca pacjenta z lekarzem prowadzącym, a wtedy efekty leczenia są najlepsze, a objawy uboczne najmniej odczuwalne.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Fobia sterydowa

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.