Fosfor - dzienne zapotrzebowanie, rola, nadmiar i niedobór

Fosfor (P) to pierwiastek zaliczany do grona makroelementów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ciało zawiera 700-900 gramów fosforu. Większość znajduje się w kościach oraz zębach, reszta w mięśniach, tkankach miękkich i krwi.

• niemowlęta - 150 mg,
• 5-12 miesięcy życia - 300 mg.
• 1-3 lata - 460 mg,
• 4-6 lat - 500 mg,
• 6-9 lat - 600 mg,
• 10-18 lat - 1250 mg,
• powyżej 18. roku życia - 700 mg,
• kobiety w ciąży poniżej 19. roku życia - 1250 mg,
• kobiety w ciąży powyżej 19. roku życia - 700 mg,
• kobiety karmiące poniżej 19. roku życia - 1250 mg,
• kobiety karmiące powyżej 19. roku życia - 700 mg.

Fosfor jest jednym z głównych składników budulcowych kości i zębów, znajduje się też w mięśniach i płynach ustrojowych. Pierwiastek ten jest niezbędny do przewodzenia impulsów nerwowych i utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.

Fosfor jest również elementem fosfolipidów, które uczestniczą w regeneracji i tworzeniu błon komórkowych. Ten składnik mineralny jest też ważnym elementem diagnostycznym, ponieważ przenikanie fosforu z tkanek do płynu pozakomórkowego informuje o chorobie.

Badanie fosforu krwi można wykonać prywatnie w dowolnej placówce medycznej, polega na pobraniu próbki krwi z żyły w dole łokciowym. Do przychodni należy zgłosić się rano na czczo. Normy fosforu we krwi wynoszą:

• 1-5 dni - 4,8-8,2 mg/dl,
• 1-3 lata - 3,8-6,5 mg/dl,
• 4-11 lat - 3,7-5,6 mg/dl,
• 12-15 lat - 2,9-5,4 mg/dl,
• 16-19 lat - 2,7-4,7 mg/dl,
• dorośli - 3,0-4,5 mg/dl.

Niedobór potasu nie jest często spotykaną przypadłością, ponieważ pierwiastek ten jest obecny w wielu produktach spożywczych. Przyczyny niedoboru fosforu to:

• zbyt mała ilość fosforu w diecie,
• kwasica ketonowa,
• nadczynność przytarczyc,
• zaburzenia wchłaniania,
• rozległe oparzenia,
• poważne urazy ciała,
• krzywica,
• stosowanie leków alkalizujących i diuretyków,
• alkoholizm,
• żywienie pozajelitowe.

Najczęstsze objawy niedoboru potasu to skurcze i obrzęk mięśni, osłabienie organizmu, nieznaczny wzrost napięcie mięśniowego, ból kości, nudności i wymioty. Dodatkowo mogą pojawić się zaburzenia neurologiczne, takie jak parestezje, porażenia, zaburzenia świadomości, drgawki czy uczucie dezorientacji.

Charakterystycznym symptomem jest tzw. kaczy chód, czyli kołysanie się na boki w czasie chodzenie. Na niedobory fosforu najbardziej narażone są kobiety po 50. roku życia.

Nadmiar tego pierwiastka może być spowodowany czynnikami, takimi jak:

• nadmierny wysiłek fizyczny,
• zbyt duża ilość fosforu w diecie,
• niedoczynność przytarczyc,
• kwasica z odwodnieniem,
• zmniejszona filtracja kłębuszkowa nerek,
• chemioterapia,
• niewydolność nerek,
• zwiększona przyswajalność fosforanów.

Hiperfosfatemia nie jest stanem korzystnym dla organizmu, ponieważ może zmniejszać wchłanianie innych składników mineralnych, przede wszystkim cynku, magnezu, wapnia czy żelaza.

Przewlekły nadmiar fosforu może prowadzić do zwapnienia tkanek i wzrostu porowatości kości. Istnieją również opinie, że zwiększona ilość tego pierwiastka może być przyczyną nadpobudliwości lub autyzmu u dzieci.

Objawami nadmiaru fosforu są biegunki, nudności i wymioty. W takiej sytuacji należy niezwłocznie odstawić suplementy diety i ograniczyć spożywanie produktów bogatych w ten składnik. Należy pamiętać, że równowaga minerałów ma negatywny wpływ na serce, układ krążenia, ciśnienie krwi i pracę nerek.

Warto pamiętać, że pierwiastek w postaci fosforanów (E451 lub E452) znajduje się w przetworzonej żywności. Symbole te powszechnie występują w składzie serów topionych, słodkich wypieków, gazowanych napojów, chleba, parówek, słodkich płatków śniadaniowych czy owocowych jogurtów.