Glukozuria – przyczyny, objawy i leczenie

Glukozuria, inaczej cukromocz, to pojęcie, które oznacza obecność glukozy w moczu. Specjaliści wyróżnili trzy kategorie cukromoczu. To:

• cukromocz łagodny (typ A – będący skutkiem obniżenia progu nerkowego i obniżenia maksymalnej resorpcji glukozy, typ B – związany z obniżonym progiem nerkowym i prawidłową resorpcją glukozy, typ C – wynikający z braku resorpcji glukozy),
• cukromocz w przebiegu cukrzycy i cukrzycy ciężarnych,
• cukromocz w przebiegu dysfunkcji kanalików nerkowych (zespół Fanconiego).

Jakie są przyczyny glukozurii, skoro wiadomo, że u osoby zdrowej cukier w moczu nie występuje (za prawidłowy uznaje się wynik ujemny badania glukozy w moczu). Wyjątek stanowią ciężarne. Glukozuria w ciąży nie musi być związana z patologią, nie zawsze wskazuje na nieprawidłowości.

W pozostałych przypadkach cukier w moczu najczęściej jest efektem zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi, czyli cukrzycy. Inną przyczyną cukromoczu może być uszkodzenie kanalików nerkowych, guz przysadki mózgowej, obecność leków i działanie hormonów.

Cukier w moczu u cukrzyka

Cukrzyca to choroba, istotą której są zaburzenia regulacji stężenia glukozy we krwi, co skutkuje podwyższeniem jej poziomu. Przyczyną patologii może być zarówno niedobór insuliny, jak i oporność tkanek na jej działanie.

Ustalono także czynniki, które mogą predysponować do pojawienia się problemów w tym zakresie. To głównie nieprawidłowa dieta, siedzący tryb życia czy otyłość. Nie bez znaczenia są skłonności genetyczne.

Glukozuria w przypadku cukrzycy ma związek z tym, że hiperglikemia (przecukrzenie) sprawia, że nadmiar glukozy z krwi przedostaje się do moczu.

Glukozuria nerkowa

Poziom cukru w moczu zależny jest od stężenia glukozy we krwi, ale i od pracy nerek. Wystąpienie cukromoczu w tym kontekście może być związane z:

• niedostatecznym odzyskiwaniem glukozy z moczu pierwotnego z powodu zbyt dużego jej stężenia we krwi i za dużą filtracją w nerkach,
• uszkodzeniem komórek kanalików nerkowych.

Glukozuria nerkowa może być dziedziczona jako cecha autosomalna recesywna lub dominująca. Według specjalistów zwykle odpowiada za nią mutacja genu dla tzw. kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2). Glukozuria nerkowa nabyta (wtórna) to najczęściej konsekwencja toksycznego uszkodzenia cewek nerkowych.

Glukozuria nerkowa może być jedynym zaburzeniem czynności cewek nerkowych lub mogą jednocześnie występować inne zaburzenia (np. zespół Fanconiego).

Glukozuria – przy jakiej glikemii się pojawia? Zaobserwowano, że choć zwykle dzieje się to przy wartości 180 mg/dl, to to, przy jakiej glikemii cukier przenika do moczu, jest kwestią indywidualną.

Duży wzrost poziomu glukozy we krwi powoduje przekroczenie tzw. progu nerkowego dla glukozy. Warto pamiętać, że:

• w warunkach prawidłowych próg nerkowy glikemii wynosi 150–180 mg/dl.
• u ciężarnych prawidłowych próg nerkowy glikemii jest mniejszy niż 150 mg/dl, stąd możliwa jest tak zwana fizjologiczna glukozuria ciężarnych.
• w cukrzycowej chorobie nerek próg nerkowy glikemii zwiększa się do 300 mg/dl.

Glukozuria może wystąpić pomimo prawidłowej glikemii (stężenie glukozy we krwi nie jest zwiększone). To skutek zaburzeń czynności kanalików proksymalnych nerek (glukozuria nerkowa). Nieprawidłowość ma związek z wchłanianiem glukozy w cewkach nerkowych, co prowadzi do obecności glukozy w moczu.

Glukozuria jest rozpoznawana w badaniu ogólnym moczu (cukier w moczu to jeden z parametrów oznaczanych w badaniu ogólnym moczu), będącym jednym z podstawowych badań diagnostycznych. Ma szczególną wartość w przypadku diagnostyki stanów przebiegających z podwyższeniem stężenia glukozy we krwi (cukrzyca i stany przedcukrzycowe) lub uszkodzeniem komórek kanalików nerkowych.

Obecność glukozurii jest wskazaniem do oznaczenia glukozy w surowicy krwi. Może być to bowiem objaw cukrzycy (choć przejściowa glikozuria obserwowana jest także po spożyciu dużej ilości cukrów prostych w krótkim czasie i poddanych silnemu stresowi).

Glukozuria nerkowa nie wymaga leczenia, jeśli nie jest związana z żadną inną chorobą. W sytuacji, gdy cukromocz jest związany z innymi chorobami, leczenie jest konieczne, a rokowanie zależne od chorób towarzyszących.