Gorączka reumatyczna - przyczyny, objawy, leczenie

Schorzenie rozwija się w konsekwencji zakażenia paciorkowcami z grupy A – przy anginie i płonicy. Rzuty choroby trwają 4-6 tygodni. Przez kilka lat choroba może nie dawać o sobie znać, aż do następnego rzutu.
 Gorączka reumatyczna atakuje stawy, a w momencie pozornego ustąpienia choroby stany zapalne toczą się najczęściej w sercu. Tam tworzą się nacieki komórkowe (guzki Aschoffa), które martwieją i bliznowacieją. Zapalenia stawów trwają kilka lub kilkanaście dni, ustępują i odnawiają się w innym miejscu. Na szczęście nie uszkadzają stawu – czym różni się gorączka reumatyczna od reumatoidalnego zapalenia stawów. Najpoważniejszą komplikacją choroby jest zwężenie zastawki mitralnej, co prowadzi do niewydolności krążenia i konieczności zabiegu operacyjnego. 


Pierwsze objawy choroby ujawniają się już w młodym wieku. Za kryteria rozpoznania gorączki reumatycznej uznaje się tzw. kryteria Jonesa, które dzielimy na „duże” i „małe”.


Kryteria duże:

• wędrujące zapalenie stawów (bóle stawów),
• zapalenie serca,
• guzki podskórne,
• rumień obrączkowaty (brzeżny),
• pląsawica Sydenhama (taniec św. Wita) – występuje u dzieci, pojawiają się u nich ruchy pląsawicze (przypominają niepokój ruchowy lub taniec),
• zaburzenia emocjonalne,
• natręctwa,
• nadpobudliwość.


Kryteria małe:

• gorączka,
• bóle stawów,
• zwiększone OB,
• leukocytoza (wysoki poziom leukocytów), poprzedzająca zakażenie paciorkowcowe (np. angina),
• przebyty rzut choroby reumatycznej,
• wzrost miana ASO powyżej 200 jednostek; ASO, czyli odczyn antystreptolizynowy, to badanie stwierdzające w organizmie człowieka obecność przeciwciał przeciwko pozakomórkowemu antygenowi paciorkowca grupy A, czyli streptolizynie O,
• 
obecność białek ostrej fazy (np. podwyższenie poziomu białka CRP).


Do rozpoznania gorączki reumatycznej potrzebne jest jednoczesne spełnienie dwóch kryteriów „dużych” lub jednego „dużego” i dwóch „małych”. Do innych objawów zaliczają się bóle brzucha i krwawienie z nosa.

Leczenie choroby polega głównie na zwalczaniu stanu zapalnego poprzez podawanie preparatów z kwasem acetylosalicylowym czy kortykosteroidami. Kwas acetylosalicylowy jest lekiem z wyboru ze względu na to, że musi być podawany w dużych dawkach w celu uzyskania działania terapeutycznego przeciwzapalnego, co z kolei wiąże się z wystąpieniem ciężkich działań ubocznych, jak np. uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego (owrzodzenia) czy zatrucie salicylanami. Nie zaleca się podawania tego leku u dzieci poniżej 12 r.ż., ponieważ powoduje on wystąpienie tzw. zespołu Rey'a, który jest potencjalnym zagrożeniem życia. Przy występującym silnym bólu można zastosować preparaty z Ibuprofenem. Kortykosteroidy podaje się w bardziej zaawansowanych przypadkach.


Ważne w leczeniu gorączki reumatycznej jest podawanie antybiotyków – głównie penicyliny. Osoby, u których wystąpił tylko jeden atak gorączki reumatoidalnej powinny przyjmować comiesięczny zastrzyk z długo działającą penicyliną przez okres 5 lat. Zaleca się także ciągłe stosowanie niskich dawek antybiotyków, aby zapobiec nawrotom gorączki reumatycznej.

Źródła

1. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
2. Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
3. Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
4. Salyers A.A., Whitt D.D. Mikrobiologia - różnorodność, chorobotwórczość i środowisko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-14057-1