Guzkowe zapalenie tętnic

Guzkowe zapalenie tętnic to choroba, która charakteryzuje się wieloogniskowymi, odcinkowymi zmianami zapalnymi i martwicą tętnic mięśniowych średniego kalibru. Skutkiem zapalenia tętnic jest niedokrwienie tkanek. Choroba ujawnia się zwykle w wieku 40-50 lat. Trzykrotnie częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet. Jej przyczyna nie została do końca poznana, ale bardzo prawdopodobne jest, że chodzi o mechanizm immunologiczny uruchamiany w następstwie nadwrażliwości na różne czynniki, np. leki czy wirusy.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Etapy i przyczyny guzkowego zapalenia tętnic

Guzkowe zapalenie tętnic stanowi około 5% wszystkich chorób zaliczanych do grupy zapaleń naczyń. Zapalenie tętnic stwierdza się np. u osób zmarłych w przebiegu choroby posurowiczej, a także w odpowiedzi na leczenie sulfonamidami, penicyliną, tiazydami, związkami jodu, po szczepieniach, w przebiegu infekcji bakteryjnych lub wirusowych (zapalenie wątroby, grypa, HIV). Najczęściej nie udaje się znaleźć czynnika odpowiedzialnego za wystąpienie choroby.

Wyróżnia się cztery okresy zmian naczyniowych:

  • okres zmian zwyradniających,
  • okres ostrych zmian zapalnych,
  • okres rozwoju tkanki ziarninowej,
  • okres bliznowacenia.

Zapalenie tętnic prowadzi do powstawania zakrzepów. Następuje wtórne zarastanie światła tętnicy oraz tworzą się tętniaki, które mogą pękać. Skutkiem tych zmian jest niedokrwienie różnych narządów i tkanek. Narządami, których naczynia są najczęściej zajęte przez proces zapalny są nerki, wątroba, serce, przewód pokarmowy, a także mięśnie i tkanka podskórna. Rzadziej zmiany chorobowe obejmują tętnice trzustki, nerwów obwodowych i ośrodkowego układu nerwowego, płuc czy gruczołów dokrewnych.

Objawy guzkowego zapalenia tętnic

Przebieg guzkowego zapalenia tętnic może być ostry, naśladujący długo trwającą chorobę gorączkową, czasami podostry, prowadzący do zgonu po kilku miesiącach. Innym razem ma charakter przewlekły i podstępny, doprowadzający do wyniszczenia organizmu.

Objawy guzkowego zapalenia tętnic zależą od umiejscowienia zmian zapalnych w tętnicach. Najczęściej występują: gorączka (u 85% chorych), bóle brzucha (u 65%), objawy uszkodzenia nerwów obwodowych i zapalenia nerwów w różnych miejscach (u 50%), ogólne osłabienie (u 45%), chudnięcie i duszność o typie astmatycznym (u 20%).

Osoby, u których doszło do zajęcia nerek, mają zwykle nadciśnienie tętnicze, obrzęki, skąpomocz i niewydolność nerek. W badaniach dodatkowych stwierdza się u nich białkomocz i krwiomocz. Zmiany w naczyniach brzusznych wywołują objawy wskazujące na ostry stan, wymagający interwencji chirurgicznej. Może wystąpić krwawienie z przewodu pokarmowego albo perforacja jelita. U niektórych chorych dominują dolegliwości ze strony serca, związane z zapaleniem i upośledzeniem drożności tętnic wieńcowych. Zmiany w naczyniach mózgu prowadzą do bólów głowy, drgawek i zaburzeń psychicznych. Często występują bóle mięśniowe i stawowe. U niewielkiej liczby pacjentów daje się stwierdzić wyczuwalne guzki w tkance podskórnej i nieregularne obszary martwicy skóry, spowodowanej niedokrwieniem.

W badaniach dodatkowych stwierdza się wysoką leukocytozę, białkomocz, krwinkomocz, przyspieszony opad, niedokrwistość, wysoki poziom mocznika i kreatyniny we krwi, hipoalbuminemię i podwyższone stężenie immunoglobulin w surowicy. Rzadko natomiast stwierdza się obecność autoprzeciwciał we krwi.

Diagnostyka, rokowanie i leczenie guzkowego zapalenia tętnic

Diagnozę stawia się na podstawie objawów i badań laboratoryjnych. Potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się dzięki badaniom mikroskopowym pobranego wycinka tkankowego. Wykonuje się biopsję tkanki, która jest zajęta przez proces chorobowy. W przypadku zajęcia naczyń nerkowych ważnym badaniem jest arteriografia, która obrazuje zmiany w tętnicach nerkowych. Selektywna angiografia pozwala zaś rozpoznać guzkowe zapalenie tętnic wątrobowych czy krezkowych.

Rokowanie w tej chorobie jest niepomyślne, jeśli nie wdroży się odpowiedniego leczenia. Zgon następuje przeważnie z powodu niewydolności serca, nerek lub innych ważnych narządów, a także wskutek krwotoku wywołanego pęknięciem tętniaka. Wśród chorych nieleczonych tylko 33% przeżywa jeden rok, a w ciągu pięciu lat umiera 88% chorych.

Leczenie guzkowego zapalenia tętnic jest wielokierunkowe. Obejmuje podawanie sterydów nadnerczowych w dużych dawkach, leków immunosupresyjnych i terapię nadciśnienia tętniczego. Inne elementy leczenia zależą od obrazu klinicznego (bóle wieńcowe, powikłania neurologiczne itd.). Czasami konieczna jest interwencja chirurgiczna, gdy wystąpią powikłania krwotoczne czy zakrzepowe.

Redakcja abcZdrowie.pl, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7
  • Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
  • Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0

Krew i naczynia krwionośne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Guzkowe zapalenie tętnic
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Guzkowe zapalenie tętnic
Krew i naczynia krwionośne

Syndrom Raynauda: przyczyny (WIDEO)

Syndrom Raynauda: przyczyny (WIDEO) Odtwórz wideo

tętnic, guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniak Wegenera, choroba Buergera, choroba Takayasu, urazy mechaniczne palców, narażenie palców na wibracje (...) , które mogą przyczyniać się do...

Krew i naczynia krwionośne

Syndrom Raynauda: leczenie (WIDEO)

Syndrom Raynauda: leczenie (WIDEO) Odtwórz wideo

wywołującej skurcz tętnic palców, należy leczyć lub kontrolować chorobę leżącą u podłoża tego stanu. Może to być cukrzyca, miażdżyca czy reumatoidalne zapalenie (...) lub sympatektomia lędźwiowa toinne metody leczenia...

Wole proste

Wole guzkowe u młodej kobiety

Wole guzkowe u młodej kobiety

Na zdjęciu III° - tarczyca bardzo duża, widoczna z daleka, deformuje boczne zarysy szyi, mogą wystąpić objawy uciskowe, np. trudności w oddychaniu, ucisk na tchawicę i przełyk, ochrypły głos (ucisk na nerw krtaniowy wsteczny).

Choroby i dolegliwości

Najczęstsze choroby Polaków

Najczęstsze choroby Polaków

liczby osób dotkniętych daną chorobą w Polsce, inne liczby nowych zachorowań każdego roku. Zapalenie płuc - ok. 300 tys. zachorowań rocznie (...) Reumatoidalne zapalenie stawów - 350 tys. Polaków Niewydolność serca...

Objawy reumatoidalnego zapalenia stawów - przyczyny i objawy, zapobieganie i leczenie

Wirusowe zapalenie stawów

mięśniowe. Czasami mogą zdarzać się nawroty zapalenia stawów. Częstym powikłaniem mogą być guzkowe zapalenia tętnic. Parvovirus B19 - najczęstsze objawy (...) guzkowego...

Nadczynność tarczycy - przyczyny, przebieg, objawy, diagnostyka

Nadczynność tarczycy (prezentacja edukacyjna)

Nadczynność tarczycy (prezentacja edukacyjna)

nadczynność tarczycy? Do powszechnych przyczyn nadczynności tarczycy należą: choroba Gravesa-Basedowa, gruczolak i wole guzkowe toksyczne (...) , zaburzenie w wydzielaniu TSH, zapalenie tarczycy i nadmierne wchłanianie...

Angioplastyka balonowa wieńcowa

Balonikowanie czy operacja chirurgiczna? (WIDEO)

Balonikowanie czy operacja chirurgiczna? (WIDEO) Odtwórz wideo

na poszerzeniu zwężonych naczyń krwionośnych za pomocą specjalnych baloników wprowadzanych do tętnic serca przez tętnicę udową (rzadziej ramienną (...) ). Jest ono zazwyczaj stosowane przy zwężeniu pojedynczej tętnicy....

Niskie ciśnienie tętnicze - objawy, przyczyny, leczenie

Niskie ciśnienie (prezentacja edukacyjna)

Niskie ciśnienie (prezentacja edukacyjna)

tętnic. Co to jest niskie ciśnienie? Niskie ciśnienie krwi oznacza, że przepływ krwi jest zbyt niski, by dostarczyć wystarczającą ilość tlenu (...) sposób i mogą ulec trwałemu uszkodzeniu. Jakie jest prawidłowe ciśnienie tętnicze?...

Krew i naczynia krwionośne

Układ krwionośny człowieka

Układ krwionośny człowieka

Układ krwionośny człowieka jest zamkniętym systemem żył i tętnic, w których krąży krew. Obieg krwi w naczyniach krwionośnych wymusza serce. Układ