Hipotermia - przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie, działania terapeutyczne

Hipotermia, to stan, w którym temperatura ciała spada poniżej 36,6 stopni Celsjusza. Jeżeli osiągnie 28 stopni, zagraża ludzkiemu życiu. Według danych GUS co roku od 330 do nawet 600 osób w Polsce umiera z powodu hipotermii. Jakie są objawy hipotermii? Jak wygląda pierwsza pomoc przy hipotermii? Jak leczy się hipotermię?

spis treści

Zobacz film: "Wychłodzenie organizmu"

Najbardziej narażone na hipotermię są osoby, które przez dłuższy czas przebywają w niskich temperaturach. Do hipotermii najszybciej dochodzi w zimnej wodzie, która może doprowadzić do wychłodzenia nawet 20 razy szybciej niż powietrze.

1. Hipotermia - przyczyny

Termoregulacyjne zdolności naszego organizmu są w stanie utrzymać jego temperaturę na poziomie 36,6 stopni. Sytuacja jednak zmienia się, kiedy wystawimy organizm na działanie zbyt niskiej lub zbyt wysokiej temperatury. Dochodzi wtedy do zaburzenia termoregulacji – zbyt wysoka temperatura może spowodować powstanie udaru cieplnego, a zbyt niska hipotermię, której najczęstszym powodem jest długotrwały kontakt całego ciała z lodowatą wodą.

Zimna woda jest w stanie doprowadzić ciało człowieka do hipotermii nawet 20 razy szybciej niż zimne powietrze – dlatego też uważa się, że z wpadnięciem do lodowatej wody wiąże się większe ryzyko hipotermii niż stanie na zimnie. Przyjmuje się, że w wodzie o temperaturze 4 stopni Celsjusza przeciętny człowiek może przeżyć 4 minuty, a w tej, która ma 1 stopień Celsjusza, zaledwie minutę.

W przypadku hipoterii zdradliwa może być nie tylko woda, ale też zimne powietrze, przejmujący wiatr i deszcz. Silny wiatr może dać uczucie temperatury niższej nawet o 20 stopni od tej, która jest w rzeczywistości.

Na niekorzyść działa też efekt „windchill”. Polega on na tym, że gdy wystawiamy na działanie wiatru odkrytą skórę, paruje ona bardzo szybko, a przez to ochładza organizm i szybko prowadzi do hipotermii. Właśnie dlatego często pomimo silnego słońca odczuwamy chłód spowodowany wiatrem.

2. Hipotermia - objawy

Rozwój hipotermii zaczyna się od znanych wszystkim objawów. Uczucie zimna powoduje, że nasze ciało zaczyna drżeć, mamy zimne dłonie i stopy. Objawem hipotermii są dreszcze, ponieważ organizm, chcąc zachować prawidłowe funkcjonowanie wszystkich organów, stara się pobudzić mięśnie do ruchu.

Superprodukty, które cię rozgrzeją
Superprodukty, które cię rozgrzeją [9 zdjęć]

Kiedy temperatura spada, a za oknem szaro i buro, niektórym ciężko oprzeć się pokusie przyrządzenia tłustego...

zobacz galerię

Zazwyczaj wtedy reagujemy, ubierając się cieplej, nakładając rękawiczki i ciepłe skarpety, jednak nie zawsze mamy taką możliwość, np. stojąc na przystanku.

W dalszej kolejności objawem hipoterimii jest ból dłoni lub stóp z zimna – wtedy temperatura naszego ciała wynosi około 35–36 stopni. Następnie związane z hipotermią objawy to niepokój, brak energii, zaburzenia koncentracji i świadomości – czasem z powodu hipotermii możemy nie zdawać sobie sprawy z tego, gdzie jesteśmy i która jest godzina.

Kiedy temperatura naszego organizmu spadnie do 28–30 stopni dreszcze zanikają, ale pojawiają się zaburzenia mowy i sztywność mięśni.

Często osoba w stanie hipotermii przypomina zachowaniem nietrzeźwego: ma problem z utrzymaniem pionowej pozycji ciała, jej ruchy są chwiejne, a mowa bełkotliwa. Następnie dochodzi do utraty świadomości z powodu hipotermii. 

Kiedy temperatura spada poniżej 28 stopni, stan człowieka w hipotermii przypomina śmierć. Jego skóra przybiera kolor sinozielony, puls jest ledwo wyczuwalny, a oddech płytki i przerywany. Dalsze oziębienie organizmu u osób w stanie hipotermii prowadzi do zatrzymania krążenia, niedotlenienia mózgu, braku reakcji źrenic na bodźce świetlne i dotykowe.

3. Hipotermia - pierwsza pomoc

Osoba ze wczesnymi objawami hipotermii, takimi jak ochłodzenie dłoni i stóp oraz drżenie ciała, jest w stanie sama zapobiec dalszemu wyziębieniu organizmu.

Czasem jednak błędnie po przyjściu do domu od razu wchodzimy do wanny z ciepłą wodą, pocieramy dłonie lub, co gorsza, sięgamy po wysokoprocentowe napoje, które co prawda nas rozgrzeją, ale tylko na chwilę.

Tymczasem powinniśmy wejść pod koc, nałożyć ciepłe ubranie i w ten sposób stopniowo się ogrzewać w stanie hipotermii. W przeciwnym razie możemy doprowadzić do szoku termicznego, którego konsekwencje będą dużo poważniejsze od lekkiej hipotermii.

Jeżeli jednak mamy do czynienia z osobą w stanie głębokiej hipotermii, powinniśmy przede wszystkim postarać się o utrzymanie jej funkcji życiowych do przyjazdu karetki.

Rozpoczynamy więc masaż serca i uciskamy klatkę piersiową, wykonując pomiędzy serią ucisków sztuczne oddychanie. Jeśli serce zacznie bić i pojawi się oddech, należy przenieść ją do ciepłego pomieszczenia, a jeżeli nie jesteśmy w stanie tego zrobić, przykryjmy ją kurtką, kocem czy grubymi ręcznikami i czekajmy do przyjazdu karetki pogotowia.

4. Hipotermia - leczenie

Po przewiezieniu chorego na hipotermię do szpitala jego leczenie opiera się na zastosowaniu krążenia pozaustrojowego. Po wprowadzeniu wenflonów do naczyń krwionośnych pacjenta w stanie hipotermii, jego krew zostaje doprowadzana do specjalnego aparatu, który przeprowadza pozaustrojowe utlenowanie krwi.

Aparat ECMO jest w stanie ogrzewać krew osoby wyziębionej nawet o 6–9 stopni Celsjusza w ciągu godziny. Potem ogrzana krew wraca do organizmu chorego, a dzięki niej niesprawne narządy wewnętrzne podejmują ponownie pracę.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Co ciekawe, przy niektórych operacjach, takich jak przeszczep serca, celowo wywołuje się u pacjenta hipotermię. Jest to tzw. hipotermia ochronna, która pomaga przeżyć podczas zatrzymania krążenia.

5. Hipotermia - działanie terapeutyczne

Hipotermia terapeutyczna polega na kontrolowanym wychładzaniu organizmu. Celem hipotermii terapeutycznej jest uzyskania temperatury poniżej normy, a więc 32-33 stopnie Celsjusza. Następnie stan ten należy utrzymać przez okres od 12 do 36 godzin.

Hipotermia terapeutyczna ma na celu ochronę ośrodkowego układu nerwowego. Dzięki temu hipotermia terapeutyczna ma za zadanie obniżenie ryzyka zgonu i poprawienie jakości życia pacjenta po wyprowadzeniu go z tego stanu.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy