Indeks glikemiczny - podstawowe informacje

Indeks glikemiczny (ig) jest wskaźnikiem, który określa, w jaki sposób poszczególne produkty spożywcze wpływają na zmiany stężenia cukru w surowicy krwi. Można w ten sposób zmierzyć, jak szybko składniki zawarte w spożywanym pokarmie ulegają zamianie na glukozę krążącą we krwi. Indeks glikemiczny powinien zainteresować w szczególności osoby chorujące na cukrzycę.

1. Komu może się przydać znajomość pojęcia „indeks glikemiczny”?

  • diabetykom,
  • osobom, u których stwierdzono stan przedcukrzycowy (np. nietolerancję glukozy, nieprawidłową glikemię na czczo),
  • osobom z nadwagą, które chcą stracić zbędne kilogramy, lub tym, które chcą utrzymać szczupłą sylwetkę,
  • wszystkim tym, którzy pragną zdrowo się odżywiać.

2. Co w praktyce oznacza wartość indeksu glikemicznego w przypadku danego produktu?

Indeks glikemiczny można uznać za miarę szybkości, z jaką po zjedzeniu danego produktu podnosi się poziom glukozy we krwi. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym szybko uwalniają węglowodany, co powoduje szybki wzrost glukozy we krwi. Pokarmy o niskim indeksie glikemicznym uwalniają cukry powoli, a ich spożywanie nie wywołuje gwałtownych skoków glikemii.

Zobacz film: "Wartość indeksu glikemicznego"

Wartość indeksu glikemicznego jest tak naprawdę wielkością względną. Jest ona ustalona na podstawie szybkości podnoszenia poziomu cukru po spożyciu samej glukozy. Glukoza ma indeks glikemiczny równy 100, a np. suszone morele – około 31. Wynika z tego, że spożycie np. 50g moreli powoduje poposiłkowy skok glikemii około 3 razy mniejszy niż spożycie 50 g glukozy (np. rozpuszczonej w wodzie). Poza tym krótko po spożyciu glukozy poziom cukru we krwi osób zdrowych szybko spadnie i pojawi się hipoglikemia objawiająca się głodem, a cukier dostarczony w morelach będzie się uwalniał jeszcze dłużej, powodując uczucie sytości.

3. Dlaczego jest to ważne?

  • Spożywanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym powoduje u diabetyków trudne do opanowania wahania cukru we krwi.

  • Produkty, w których indeks glikemiczny jest o wysokim i niskim poziomie w różnym stopniu wpływają na proces tworzenia tkanki tłuszczowej, szybkość spalania energii dostarczonej wraz z pokarmem oraz na uczucie głodu, co jest ważne dla osób pragnących osiągnąć i utrzymać wymarzoną masę ciała.

4. Dlaczego produkty o wysokim indeksie są mniej zdrowe?

  • W przypadku diabetyków spożycie produktów o wysokim indeksie glikemicznym powoduje duży wzrost glikemii we krwi. Ponieważ ich organizm nie wytwarza wystarczająco dużo insuliny (albo w nie wytwarza w ogóle), mogą nie być w stanie poradzić sobie z „nawałem” glukozy, której wysoki poziom powoduje z czasem uszkodzenie małych naczynek, które odżywiają narządy, np. nerki, serce, siatkówkę. Sprzyja to rozwojowi powikłań narządowych cukrzycy.

  • U zdrowych ludzi po spożyciu pokarmu o wysokim indeksie glikemicznym także wzrasta poziom cukru, jednak w szybkim czasie zostaje wydzielona do krwi insulina – hormon, który ma za zadanie obniżenie glikemii. Hormon ten „oczyszcza” krew z glukozy, „upychając” ją w komórkach organizmu, głównie w tkance tłuszczowej – w ten sposób odkłada się tłuszcz, a człowiek tyje. Insulina powoduje, że energia dostarczona z pokarmem zostaje „zachomikowana” – jest mniej dostępna i trudno ją spalić, np. podczas ćwiczeń.

  • Produkty o indeksie glikemicznym u zdrowych ludzi powodują duży wyrzut insuliny do krwi. Taka duża ilość hormonu obniża glikemię bardzo szybko, aż do zbyt niskiego poziomu (niższego nawet niż przed posiłkiem). W takiej sytuacji krótko po posiłku dochodzi do hipoglikemii, a my znowu robimy się głodni i sięgamy po przekąskę. Bez wątpienia to sprzyja tyciu.

5. Dlaczego warto jeść pokarmy o niskim indeksie glikemicznym?

  • Spożycie produktu o niskim indeksie glikemicznym powoduje powolny i stosunkowo niewielki wzrost poziomu cukru, a w związku z tym także niewielki wyrzut insuliny.

  • Spożywanie takich pokarmów zapobiega skokom glikemii, co jest szczególnie ważne dla diabetyków.

  • Niski poziom insuliny nie powoduje nadmiernego odkładania tłuszczu oraz napadów głodu wkrótce po posiłku.Czujemy się bardziej nasyceni, nie musimy podjadać. Jest to bardzo korzystne zarówno dla diabetyków, jak i dla zdrowych osób.

  • Zawartość węglowodanów w pokarmie oraz ich rodzaj (proste, złożone).

  • Dostępność węglowodanów, którą obniża np. duża zawartość błonnika, włókien.

  • Stopień przetworzenia produktu, np. jego rozdrobnienie, zawartość pełnych ziaren.

  • Obróbka termiczna – świeże warzywa mają niski indeks glikemiczny, który po ugotowaniu wzrasta. Znaczenie ma nie tylko fakt wprowadzenia obróbki termicznej, ale także jej czas.

  • Produkty o niskim indeksie glikemicznym to takie, których wartość wskaźnika jest mniejsza od 55, np.: orzeszki ziemne, grejpfrut, fasola nerkowata, suszone gruszki, jabłka, śliwki, owsianka, brzoskwinie, muesli, pomarańcza, winogrona zielone.

  • Indeks między 55 a 70 oznacza produkty o średnim indeksie glikemicznym (banan, miód, ciasto francuskie, kasza manna ugotowana).

  • Produkty o wysokim wskaźniku glikemicznym mają indeks glikemiczny powyżej 70 (biszkopty, herbatniki, frytki, ryż gotowany, pieczywo chrupkie).

Bibliografia

Biernat J., Mikołajczak J., Wyka J. Co warto wiedzieć o diecie w cukrzycy? MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-63-6
Czech A., Idaszak D., Tatoń J. Żywienie w cukrzycy, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-4194-1
Cichocka A. Praktyczny poradnik żywieniowy w odchudzaniu oraz profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2, Medyk, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89745-58-3
Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!