Jaki magnez na dobry sen? Nie każdy spełni oczekiwania

Magnez (Mg) to jeden z kluczowych pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział niemal we wszystkich procesach metabolicznych i występuje w dużej ilości w tkankach miękkich. Pomaga w uwalnianiu energii z białek, węglowodanów i tłuszczów, wspiera produkcję białek oraz materiału genetycznego w każdej komórce, a także uczestniczy w usuwaniu z organizmu toksyn (np. amoniaku).

Jest niezbędny do prawidłowego kurczenia i rozkurczania mięśni (w tym mięśnia sercowego) oraz do przewodzenia impulsów nerwowych. Chroni serce przed arytmią, wspiera mineralizację zębów poprzez wiązanie wapnia w szkliwie i wykazuje działanie przeciwcukrzycowe.

Mimo tego, że wiele produktów spożywczych zawiera magnez, niedobór tego składnika mineralnego jest zaskakująco częsty. Problem dotyczy zwłaszcza osób starszych, kobiet w ciąży, osób bardzo aktywnych fizycznie oraz nadużywających alkoholu.

W suplementach diety magnez występuje w różnych formach chemicznych, które różnią się budową i właściwościami:

• Tlenek magnezu to połączenie magnezu z tlenem. Jest to jedna z najpowszechniej stosowanych form w suplementacji, choć ze względu na specyficzną przyswajalność, jej wpływ na sen jest wciąż przedmiotem licznych analiz naukowych
• Glicynian magnezu to związek magnezu z aminokwasem glicyną. Dzięki temu połączeniu bywa postrzegany jako forma łagodniejsza dla układu pokarmowego i potencjalnie wspierająca relaksację.
• Cytrynian magnezu to połączenie magnezu z kwasem cytrynowym. Jest formą dobrze rozpuszczalną w wodzie i stosunkowo dobrze przyswajalną, często wykorzystywaną w celu uzupełniania niedoborów magnezu. Ze względu na swoje właściwości osmotyczne może jednak działać przeczyszczająco, dlatego bywa także stosowany przy zaparciach.

To właśnie te różnice w budowie sprawiają, że poszczególne formy magnezu mogą działać nieco inaczej i być wykorzystywane w różnych celach suplementacyjnych.

Tlenek magnezu 

Większość dostępnych dowodów naukowych, dotyczących wpływu magnezu na jakość snu, opiera się na badaniach z wykorzystaniem tlenku magnezu. Przegląd najnowszych badań klinicznych wykazał, że aż 5 z 8 analizowanych prac dotyczyło właśnie tej formy pierwiastka.

Co istotne, w czterech z pięciu badań z użyciem tlenku magnezu odnotowano przynajmniej częściową poprawę jakości snu lub wydłużenie jego czasu trwania. W badaniach stosowano dawki mieszczące się w przedziale od 250 do 729 mg dziennie. 

Glicynian magnezu 

Z teoretycznego punktu widzenia glicynian magnezu może wydawać się obiecującą formą wspierającą sen, ponieważ zawiera glicynę - aminokwas sprzyjający relaksacji i potencjalnie nasilający działanie magnezu. Jak dotąd jednak brakuje solidnych, jednoznacznych dowodów potwierdzających skuteczność tej postaci w poprawie jakości snu.

Jedno z nowszych badań sugeruje, że glicynian magnezu może przynosić umiarkowane korzyści dorosłym zmagającym się z bezsennością, jednak autorzy podkreślają potrzebę dalszych badań.

W przywołanym badaniu stosowano dawkę 1786 mg glicynianu magnezu dziennie, co odpowiadało 250 mg czystego magnezu oraz 1523 mg glicyny. 

Cytrynian magnezu 

Obecnie brakuje wystarczających, jednoznacznych dowodów, aby rekomendować cytrynian magnezu jako skuteczny środek wspierający poprawę snu. W jednym z przeprowadzonych badań nie wykazano istotnych różnic między osobami przyjmującymi cytrynian magnezu a grupą otrzymującą placebo (substancję obojętną), a poprawę jakości snu odnotowano w obu grupach.

Zalecane dzienne spożycie (RDA) magnezu dla osób dorosłych wynosi 310-420 mg. To ilość, którą należy dostarczać każdego dnia wraz z dietą i w razie potrzeby suplementacją.

Klinicznie istotny niedobór magnezu występuje stosunkowo rzadko. Jednocześnie szacuje się, że nawet połowa dorosłych spożywa mniej niż wynosi rekomendowana dzienna dawka, co może sprzyjać obniżeniu jego poziomu w organizmie. Jak już wspomniano, na niedobór szczególnie narażone są:

• osoby starsze,
• bardzo aktywnie fizyczne,
• chorujące na cukrzycę typu 2,
• zmagające się z chorobami przewodu pokarmowego,
• nadużywające alkoholu.

Nie określono jednej oficjalnej dawki magnezu, rekomendowanej w celu poprawy snu. W badaniach klinicznych:

• tlenek magnezu wykazywał potencjalne korzyści w dawkach od 250 do 729 mg dziennie,
• glicynian magnezu analizowano w ilości odpowiadającej 250 mg czystego magnezu.

Warto jednak pamiętać, że maksymalna, tolerowana dawka magnezu pochodzącego z suplementów dla osób dorosłych wynosi 350 mg dziennie.

Spożywanie magnezu wraz z dietą rzadko wiąże się z występowaniem działań niepożądanych. Aby w naturalny sposób zwiększyć jego podaż, warto regularnie sięgać po produkty bogate w ten pierwiastek, takie jak: zielone warzywa liściaste, orzechy, nasiona i produkty pełnoziarniste.

W przypadku suplementów sytuacja wygląda inaczej. Przyjmowanie zbyt dużych dawek magnezu może bowiem powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego, przede wszystkim takie jak biegunka, nudności i ból brzucha.

Warto dodać, że bardzo wysokie dawki (powyżej 5 g dziennie) mogą mieć działanie toksyczne. Objawy zatrucia magnezem obejmują m.in.:

• obniżenie ciśnienia tętniczego,
• trudności z oddawaniem moczu,
• osłabienie,
• problemy z oddychaniem,
• w skrajnych przypadkach zatrzymanie akcji serca.

Reasumując: magnez przyjmowany z dietą jest bezpieczny i rzadko powoduje skutki uboczne, natomiast jego nadmiar w postaci suplementów może prowadzić do dolegliwości żołądkowo-jelitowych, a w bardzo wysokich dawkach nawet do poważnych powikłań zdrowotnych. Dlatego suplementację warto stosować rozważnie i w zalecanych ilościach.

Źródła:

1. National Institutes of Health, https://ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional/#h9
2. Harvard Health Publishing, https://www.health.harvard.edu/blog/what-can-magnesium-do-for-you-and-how-much-do-you-need-202506033100
3. Mayo Clinics, https://mcpress.mayoclinic.org/nutrition-fitness/types-of-magnesium-supplements-best-use-and-benefits-for-your-health/
4. VeryWell Health, https://www.verywellhealth.com/magnesium-glycinate-vs-citrate-vs-oxide-11899006
5. "Encyklopedia witamin i składników mineralnych" Elizabeth Somer
6. "Witaminy i minerały" Karen Sullivan