• lek. Magdalena Pikul
  • Artykuł zweryfikowany przez eksperta

Kalcytonina - przebieg, normy, interpretacja wyników

Kalcytonina - przebieg, normy, interpretacja wynikówKalcytonina - przebieg, normy, interpretacja wyników
Źródło zdjęć: © Zdjęcie kobiety / Shutterstock

Kalcytonina jest hormonem wytwarzanym przez gruczoł tarczowy. Hormon ten odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej, wpływając w ten sposób głównie na metabolizm kości. Jest on niejako antagonistą parathormonu wytwarzanego przez przytarczyce. Kalcytonina odpowiada za obniżenie stężenia wapnia w surowicy i zmniejszanie ilości fosforanów, natomiast parathormon działa odwrotnie, to znaczy podnosi poziom wapnia.. Za wytwarzanie kalcytoniny odpowiedzialne są komórki C tarczycy, czyli komórki okołopęcherzykowe. Kalcytonina wytwarzana jest także w mniejszych ilościach w komórkach C znajdujących się poza tarczycą, na przykład w przytarczycach, grasicy oraz w skupiskach położonych wzdłuż dużych naczyń. Warto także pamiętać, że kalcytonina jest hormonem tarczycy, którego wydzielanie nie jest regulowane przez przysadkę mózgową, jak to się dzieje w przypadku tyroksyny i trójjodotyroniny. Wytwarzanie kalcytoniny jest natomiast zależne od stężenia wapnia we krwi. Spadek jego stężenia prowadzi do zahamowania wydzielania kalcytoniny. Oznaczanie stężenia kalcytoniny jest przede wszystkim wykorzystywane w diagnostyce i monitorowaniu leczenia raka rdzeniastego tarczycy.

Kalcytonina - przebieg, normy

Oznaczenia kalcytoniny dokonuje się w próbce krwi żylnej, pobranej najczęściej z żyły łokciowej. Podobnie jak przy prawie każdym innym badaniu z krwi pacjent powinien być na czczo, po przynajmniej 8-godzinnej przerwie od ostatniego lekkiego posiłku. W celu oznaczenia wykorzystuje się najczęściej metody immunometryczne, często wymaga to termicznej inaktywacji nieswoistych proteaz, poprzez ogrzewanie próbki do 56 stopni Celsjusza.


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


Wartości prawidłowe stężenia kalcytoniny we krwi powinny być niższe od 2,9 pmol/l (poniżej 10 ng/l). Fizjologicznie wartości te są nieco wyższe u mężczyzn niż u kobiet.

Kalcytonina - interpretacja wyników

Badanie stężenia kalcytoniny we krwi służy przede wszystkim do diagnostyki i leczenia raka rdzeniastego tarczycy, który wywodzi się właśnie z komórek C i produkuje w znacznych ilościach kalcytoninę. Hormon ten jest bardzo czułym i swoistym markerem tego nowotworu. Jeśli w tarczycy rozwija się rak rdzeniasty, poziom kalcytoniny może wzrosnąć nawet do kilkudziesięciu tysięcy ng/l. Natomiast po usunięciu tarczycy z powodu raka rdzeniastego nawet najmniejszy wzrost stężenia kalcytoniny (powyżej 10 - 20 ng/l) świadczy o niecałkowitym usunięciu nowotworu, wznowie miejscowej lub obecności odległych przerzutów, np. w węzłach chłonnych lub wątrobie.

Często w celu zwiększenia czułości oznaczania kalcytoniny w wykrywaniu komórek rakowych wykorzystuje się próbę stymulacyjną za pomocą pentagastryny. Po jej wstrzyknięciu wzrost stężenia kalcytoniny powyżej 30 ng/l świadczy o obecności komórek nowotworowych. Ponieważ rak rdzeniasty tarczycy jest nowotworem wchodzącym w skład uwarunkowanego genetycznie zespołu gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej MEN 2A i MEN 2B, osoby u których w rodzinie wystąpił rak tarczycy z komórek C powinny w ramach badania przesiewowego regularnie badać stężenie kalcytoniny, a najlepiej, gdy mają wykonane badanie DNA w kierunku mutacji protoonkogenu RET, która jest odpowiedzialna za wystąpienie raka rdzeniastego w tym zespole.

Do podwyższenia poziomu kalcytoniny dochodzić może także w innych stanach chorobowych jak nienowotworowy rozrost tarczycy, pierwotna nadczynność przytarczyc, niewydolność nerek, zespół Zollingera-Ellisona, czy przedawkowanie witaminy D. Stężenie tego hormonu wzrasta także w przypadku drobnokomórkowego raka płuc lub raka piersi. Warto jednak pamiętać, że pojedynczy wynik ma tylko charakter poglądowy i nie może decydować o rozpoznaniu choroby.

Źródła

  1. Prokalcytonina (PCT) – podstawy teoretyczne i zastosowanie praktyczne w diagnostyce klinicznej
  2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  3. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
  4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie