FT3 - cel i przebieg badania, wyniki

W przypadku podejrzenia chorób tarczycy prowadzi się badania na oznaczenie T3 i T4. Jednak samo oznaczenie hormonów tarczycy nie zawsze jest obiektywne, dlatego dla potrzeb klinicznych konieczne jest oznaczenie frakcji wolnych hormonów tarczycy, określanych mianem FT3 i FT4.

Niektóre leki mogą wpływać na stężenie hormonu T3. Należą do nich estrogeny, środki antykoncepcyjne i leki przeciwpadaczkowe. Nie wpływają one jednak na wyniki oznaczenia FT3. Badanie T3 lub FT3 jest wykonywane po wcześniejszym stwierdzeniu nieprawidłowego wyniku TSH (hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową, stymulujący pracę tarczycy) lub tyroksyny T4.

Hormon trijodotyronina T3 jest, oprócz T4, drugim hormonem wytwarzanym przez tarczycę. Choć w porównaniu z T4 jest go mało, bo stanowi tylko 10 proc. z całości hormonów tarczycy, to uważa się, że odpowiedzialny jest za większość działań. Wykazuje ok. 3-4 razy silniejsze działanie od T4.

Hormon T3 w surowicy krwi związany jest w 99,7 proc. z białkami, reszta występuje w postaci wolnej. Istnieją badania, takie jak FT3, które umożliwiają wykrycie poziomu „total T3”, a więc całej ilości hormonu T3 w surowicy krwi, jak i testy pozwalające na oznaczenie tylko wolnej postaci hormonu T3. Te drugie mają większe znaczenie, ze względu na to, że oznaczana całkowita ilość T3 zawiera także stężenie form nieaktywnych hormonu, więc określenie stanu hormonalnego organizmu nie jest w pełni wyjaśnione.

Próbka krwi do badania FT3 i FT4 pobierana jest z żyły łokciowej, po czym przeprowadzane jest na niej badanie immunologiczne. Wykorzystuje się połączenie hormonu z jego swoistym przeciwciałem na płytce, w wyniku czego oddzielony jest on od innych związków znajdujących się w próbce krwi. Następnie w badaniu FT3 wprowadzana jest substancja wykrywająca wytworzony na płytce kompleks hormon trijodotyronina – przeciwciało. Związek ten emituje światło lub też daje barwne połączenie. Mierzy się natężenie światła lub zabarwienia i na jego podstawie określa się ilość badanego związku (FT3) na płytce, a następnie w próbce.

• Kiedy wykonujemy USG tarczycy?
• Rodzaje hormonów tarczycy
• Wyniki badań krwi
• Podstawowe profilaktyczne badania okresowe

Norma FT3 to wynik w granicach 2,25–6 pmol/L (1,5 - 4 ng/L) przy prawidłowym poziomie TSH 0,4 - 4,0 µIU/ml. FT3 podwyższone (czyli ponad 6 pmol/L, tj. 4 ng/L) przy jednoczesnym obniżeniu poziomu TSH poniżej 0,4 µIU/ml może wskazywać na nadczynność tarczycy. Natomiast wynik FT3 poniżej 2,25 pmol/L, tj. 1,5 ng/L przy poziomie TSH powyżej 4,0 µIU/ml mówi o niedoczynności tarczycy.

Badanie FT3 jest badaniem pomocniczym w diagnozie nadczynności tarczycy. W tym stanie patologicznym poziom T3 wzrasta wcześniej niż poziom T4, a także wraca później do wartości prawidłowych. Badanie poziomu FT3 i FT4 nie jest zlecane natomiast w przypadku niedoczynności tarczycy.

Źródła

1. Nadczynność tarczycy – wybrane zagadnienia diagnostyczne i terapeutyczne
2. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
3. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0