Kłącze kosaćca – skład, właściwości, działanie i zastosowanie

Kłącze kosaćca jest surowcem wykorzystywanym w medycynie ludowej. Pozyskuje się go z kosaćca. To inaczej irys - roślina, która występuje w wielu gatunkach. Zalicza się ją do rodziny kosaćcowatych.

Pierwotnie kosaciec porastał rejony basenu Morza Śródziemnego. Obecnie jest rozpowszechniony w całej Europie. Ceni się go ze względu nie tylko z uwagi na walory lecznicze, ale i ozdobne. Warto wiedzieć, że ze względu na fiołkowy aromat, irys jest popularnym składnikiem perfum i kosmetyków i past do zębów.

W ziołolecznictwie odnajduje się kosaciec niemiecki, kosaciec amerykański, kosaciec żółty i kosaciec blady. Roślinom przypisuje się różne właściwości prozdrowotne. Okazuje się bowiem, że działają przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, wykrztuśnie i ściągająco, także uspokajająco, moczopędnie i rozwalniająco.

Swoje właściwości i profil aktywności kłącze kosaćca zawdzięcza takim substancjom aktywnym jak:

• flawonoidy (przede wszystkim iriflogenina i irygenina), które neutralizują wolne rodniki, mają silne działanie przeciwutleniające, opóźniają procesy starzenia i znajdują zastosowanie w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych. Wykazują się także aktywnością przeciwzapalną i przeciwnowotworową, zmniejszają ryzyko występowania zakrzepów krwi, mają działanie przeciwcukrzycopwe i przeciwmiażdżycowe, obniżają ciśnienie krwi, chronią i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych,
• cykliczne triterpenoidy, które wykazują różnoraką aktywność biologiczną, między innymi działają przeciwpasożytniczo i antybakteryjnie,
• garbniki, inaczej taniny, które mają właściwości ściągające, łagodzą także podrażnienia, zmniejszają uczucie swędzenia czy pieczenia skóry, działają przeciwzapalnie i antybakteryjnie, wspierają odporność organizmu,
• glikozydy nasercowe wykazujące działanie nasercowe, ponieważ posiadają zdolność poprawy wydolności pracy mięśnia sercowego,
• sole mineralne.

Kłącze kosaćca, z uwago na właściwości o aktywność, wykorzystuje się w leczeniu stanów zapalnych i infekcji, problemów z układem pokarmowym i moczowym, także oddechowym. Wskazaniem do stosowania naparów lub nalewek z kosaćca są:

• infekcje górnych dróg oddechowych objawiających się kaszlem i zalegającą w płucach wydzieliną, ponieważ surowiec rozrzedza ją, przez co ułatwia odkrztuszanie,
• zapalenie pęcherza moczowego, choroby nerek (spożywany w umiarkowanych ilościach działa moczopędnie),
• zatrucia pokarmowe, nudności i wymioty. Kłącze kosaćca łagodzi nudności, co zapobiega wymiotom, wspiera oczyszczanie organizmu z toksyn,
• schorzenia dermatologiczne, na przykład trądzik. Dzięki właściwościom antybakteryjnym, przeciwzapalnym i ściągającym, kremy z kosaćca łagodzą stany zapalne i zaczerwienienie.

Kosaciec występuje w postaci suszu, ale także kremu, emulsji czy serum. Kosmetyki z kosaćcem w składzie należy stosować najczęściej 2 razy dziennie (zgodnie z zaleceniami producenta). By przygotować napar lub odwar, wystarczy zalać suszu:

• przegotowaną, gorącą wodą i parzyć przez około 15 minut pod przykryciem (napar). Maksymalna dzienna dawka naparu z kłącza kosaca wynosi od 2 do 3 filiżanek,
• wodą i gotować na wolnym ogniu przez około 30 minut. Odwar wystarczy odcedzić i wypić.

Kosaciec jest rośliną, która cechuje się silnym działaniem, stąd spożywając ją, należy zachować środki ostrożności. Przede wszystkim nie wolno przekraczaj zaleconych, dozwolonych, bezpiecznych dawek. Najlepiej spożywać go w mieszankach ziołowych.

Nie mniej ważne jest stosowanie się do przeciwwskazań, które stanowi ciąża i karmienie piersią, także nadwrażliwość na którykolwiek ze składników aktywnych.

Warto też mieć na uwadze, że kuracja z zastosowaniem kłącza kosańca wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się skutki uboczne pojawiające się wskutek spożycia nadmiernej ilości surowca (to zwykle reakcja alergiczna: zaczerwienienie skóry, wysypka) oraz długotrwałego stosowania rośliny (zwykle to ból brzucha).