Lek na RZS może obniżać ciśnienie i chronić serce. Zaskakujące wyniki badań

Metotreksat od dekad zajmuje ważne miejsce w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Lek pomaga wyciszać nadmiernie pobudzony układ odpornościowy i ograniczać stan zapalny odpowiedzialny za ból, sztywność i obrzęk stawów. Najnowsze wyniki badań sugerują jednak, że jego działanie może wykraczać poza kontrolę objawów choroby.

Zespół naukowców z Flinders University oraz Southern Adelaide Local Health Network sprawdził, czy metotreksat wpływa także na układ krążenia. Ich obserwacje pokazują, że u osób świeżo po rozpoznaniu reumatoidalnego zapalenia stawów lek może wyraźnie obniżać ciśnienie tętnicze. To ważna informacja, bo właśnie choroby sercowo-naczyniowe należą do najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych u pacjentów z RZS.

Choć reumatoidalne zapalenie stawów najczęściej kojarzy się ze stawami, w rzeczywistości jest chorobą ogólnoustrojową. Przewlekły stan zapalny nie pozostaje obojętny dla naczyń krwionośnych i serca. Z tego powodu osoby z RZS częściej zmagają się z nadciśnieniem, miażdżycą czy innymi powikłaniami krążeniowymi. Każda terapia, która jednocześnie łagodzi zapalenie i poprawia parametry sercowo-naczyniowe, może mieć więc szczególną wartość.

W badaniu wzięły udział 62 osoby z nowo rozpoznanym RZS, które wcześniej nie rozpoczęły leczenia. Połowie pacjentów podano metotreksat, a pozostali otrzymywali sulfasalazynę, czyli inny standardowy lek modyfikujący przebieg choroby. Ciśnienie tętnicze mierzono na początku obserwacji, po miesiącu oraz po sześciu miesiącach terapii. Badacze oceniali też stan zapalny stawów i sztywność tętnic, aby sprawdzić, z czego może wynikać ewentualna poprawa.

Najważniejszy wniosek dotyczył ciśnienia skurczowego, czyli wartości określającej siłę, z jaką krew naciska na ściany tętnic podczas skurczu serca. Prof. Arduino Mangoni z Flinders University podkreślił, że efekt był istotny klinicznie.

– Stwierdziliśmy, że metotreksat obniżał skurczowe ciśnienie tętnicze średnio o 7,4 mmHg bardziej niż u osób przyjmujących sulfasalazynę – powiedział badacz.

To niepozorna liczba, ale z punktu widzenia medycyny może mieć duże znaczenie. Nawet niewielkie obniżenie ciśnienia przekłada się bowiem na spadek ryzyka zawału serca, udaru mózgu i innych groźnych powikłań. Jak zaznaczył prof. Mangoni, "taki spadek uznaje się za istotny, ponieważ nawet niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego może zmniejszyć ryzyko poważnych problemów sercowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu".

Co ciekawe, korzyść nie wynikała po prostu z poprawy stanu stawów. Naukowcy nie zaobserwowali związku między spadkiem ciśnienia a zmniejszeniem dolegliwości stawowych czy poprawą sztywności tętnic. To sugeruje, że metotreksat może działać na układ krążenia inną drogą, na przykład poprzez ograniczanie ogólnoustrojowego stanu zapalnego albo poprawę funkcji naczyń krwionośnych.

Badacze przyjrzeli się także czynnikom genetycznym. Okazało się, że u części pacjentów określone warianty genów wiązały się z większym prawdopodobieństwem spadku ciśnienia podczas stosowania metotreksatu. W praktyce może to oznaczać szansę na bardziej spersonalizowane leczenie.

– Krótko mówiąc, jeśli ktoś ma określone warianty genów, metotreksat może – poza swoim standardowym zastosowaniem w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów – przynosić dodatkową korzyść dla serca dzięki pozytywnemu wpływowi na ciśnienie tętnicze" – wyjaśnił prof. Mangoni.

Autorzy badania podkreślają, że potrzebne są kolejne analizy, które potwierdzą wyniki i dokładnie pokażą mechanizm tego działania. Mimo to już teraz odkrycie budzi duże zainteresowanie, bo dotyczy leku dobrze znanego, szeroko stosowanego i od lat obecnego w terapii RZS.

Źródło: scitechdaily.com, news.flinders.edu.au