Łuskowiec - charakterystyka, wygląd, zachowanie. Co warto wiedzieć?

Łuskowiec (Pholidota) to tajemnicze i charakterystycznie wyglądające ssaki łożyskowe żyjące w Afryce subsaharyjskiej oraz w Azji Południowo-Wschodniej. Wyróżnia się osiem gatunków, z których cztery żyją w Afryce, a cztery w Azji.

Gatunki Pholidot różnią się między sobą przede wszystkim wielkością. Mogą mierzyć od 30 do 100 centymetrów. Mają długie ogony, które stanowią nawet 2/3 ich długości. Łuskowiec wygląda jak… szyszka. Jego ciało pokryte jest brązowymi, dachówkowato ułożonymi łuskami.

Przypomina amerykańskiego mrówkojada, ponieważ żywi się mrówkami i termitami. Do łuskowców zaliczane są rodziny Manidae (łuskowcowate) oraz wymarłe Patriomanidae. Niewiele wiadomo o ich biologii i zachowaniu. Ustalono, że ssaki te prowadzą zwykle nocny i samotny tryb życia.

Łuskowiec ma ciało pokryte wrośniętymi w skórę rogowymi łuskami. Ich liczba nie zmienia się przez całe życie. Są ułożone tak, że tworzą coś w rodzaju pancerza. Łuski stanowią naturalną zbroję, gdy zwierzę mierzy się ze swoimi wrogami.

Łuskowiec w obliczu zagrożenia zwija się w kulę, chowając pod łuskami odsłonięte części ciała. Skóra pomiędzy łuskami, a także części ciała bez łusek porasta rzadka sierść. Młode łuskowce rodzą się z miękkimi łuskami, które twardnieją w pierwszych dniach życia.

Łuskowiec ma wydłużoną czaszkę, nie posiada zębów. Jego długi (może mieć nawet na 40 centymetrów), robakowaty język, który pokrywa lepka ślina, pozwala na zdobywanie pożywienia, czyli penetrowanie gniazd mrówek i termitów.

Każdy gatunek rodziny Pholidota jest wysoko wyspecjalizowany jeśli chodzi o jadłospis, ponieważ dieta obejmuje jeden, najwyżej dwa gatunki owadów. Żołądek łuskowca od wewnątrz pokryty jest zrogowaciałym nabłonkiem, rozcierającym pokarm.

To przydatne, ponieważ zwierzęta te pokarm połykają w całości. W rozcieraniu pożywienia pomaga im również zjadany żwir. Choć łuskowiec nie ma zbyt wielu naturalnych wrogów, wiele jego gatunków jest zagrożonych.

Zwierzę może zabić jedynie duży i silny drapieżnik, taki jak tygrys czy lampart. Szczególnie groźny jest dla niego człowiek. Co roku odławia się dziesiątki tysięcy łuskowców w celu zdobycia jadalnego mięsa oraz łusek, które mają zastosowanie w medycynie ludowej w Chinach i Wietnamie.

To sprawia, że łuskowce z powierzchni Ziemi znikają w zastraszającym tempie, są obiektem kłusownictwa i nielegalnego handlu na świecie. Z tego powodu, by nagłośnić problem wymierających zwierzaków, United States Agency for International Development (USAID) ustanowiło Światowy Dzień Pangolina (World Pangolin Day).

Łuskowiec zwyczajny (Pinicola enucleator) to niewielki ptak z rodziny ziarnojadów, który zamieszkuje trzy kontynenty: Europę, Azję i Amerykę Północną. W Europie pojawia się przede wszystkim w Norwegii i Finlandii. Wyróżnia się kilka podgatunków zamieszkujących nieco inne obszary w obrębie swego zasięgu.

Pinicola enucleator dorasta do 22 cm długości ciała, waży nie więcej niż 55 g. Osobniki różnią się między innymi wielkością i szczegółami upierzenia. Wszystkie łuskowce odżywiają się pokarmem roślinnym: nasionami drzew iglastych i pączkami. Uzupełnieniem ich diety są owady.

Samica łuskowca zwyczajnego składa zwykle 4 jaja (może od 3-5), które wysiaduje w samodzielnie zbudowanym gnieździe. Samiec towarzyszy jej nieustannie, dostarcza również pożywienie. Gdy wylęgną się pisklęta, zajmuje się nimi zarówno mama, jak i tata. Młode opuszczają gniazdo po 13–18 dniach.

Samce łuskowca zwyczajnego mają ciemnoczerwone pióra, które zdobią ich głowę, grzbiet oraz pierś i dużą część brzucha. Reszta ciała jest biała, a skrzydła i ogon - czarne. Skrzydła zdobią kontrastowe białe pasy.

Samice łuskowca zwyczajnego mają skromniejsze i stonowane pióra. Te są szaro-brunatne. Upierzenie wierzchniej oraz spodniej części ciała jest szare, zaś głowa rdzawo-brązowa. Skrzydła i ogon są ubarwione dokładnie tak, jak u samca. Ptaki te posiadają czarne, wysokie i krótkie dzioby. Te urocze ptaki koczują w małych stadach. Są trudne do obserwacji ze względu na swoją rzadkość.