Maczużnik chiński – właściwości, zastosowanie i działanie

Maczużnik chiński, znany także jako kordyceps chiński (Ophiocordyceps sinensis) to gatunek grzybów z rodziny Ophiocordycipitaceae. Rośnie na obszarze Wyżyny Tybetańskiej i Himalajów na wysokości od 3000 do 5000 metrów n.p.m.

Gatunek po raz pierwszy został opisany w 1843 roku przez Milesa Berkeleya, choć naturalnie znano go dużo wcześniej. Inne, lokalne nazwy Ophiocordyceps sinensis, to aweto, yarchakunbu, yarsta gnubu czy totsu kasu.

Kordyceps chiński jest pasożytem. Bytuje na larwie gąsienic z rodziny Thitarodes. Prowadzi do ich śmierci i mumifikacji. Następnie wytwarza owocnik, który wyrasta z grzybni, wystając nad powierzchnię ziemi (gąsienice ćmy znajdują się kilkanaście centymetrów pod nią). Przypomina maczugę.

Zbiory kordycepsu odbywają się latem, na przełomie maja i czerwca. Produkowane na skalę przemysłową ekstrakty pochodzą z grzybni uprawianej na ziarnach zbóż. Wykorzystywanie metod biotechnologicznych hodowli chroni naturalne siedliska grzyba.

Maczużnik chiński, który ma lekko gorzki smak i zapach mięsa, stosowany był w tradycyjnej medycynie wschodniej. Traktowano go jak składnik diety wzmacniającej. Przypisywano mu właściwości antyoksydacyjne, tonizujące i adaptogenne.

Wierzono, że dodaje sił i energii, niweluje zmęczenie, wspiera powrót do równowagi i odporność organizmu, a i wpływa na potencję. Traktowano go jak afrodyzjak. Stosowano w przypadku impotencji, przedwczesnej ejakulacji czy małej ilości nasienia.

Co więcej, ludność Płaskowyżu Tybetańskiego i Himalajów uważa, że maczużnik chiński wzmacnia nerki, serce i płuca. Z tego powodu zażywano go w celu zwiększenia wydajności płuc, wspomagająco przy kaszlu w przebiegu astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Obecnie wiadomo, że owocniki maczużnika chińskiego zawierają wiele wartościowych składników biologicznie czynnych. To przede wszystkim nukleozydy: aminokwasy, kordycepina i adenozyna, adenina, tymina, guanina, uracyl, guanozyna, urydeina i urydyna, peptydy, polisacharydy i egzopolisacharydy, D-mannitol, witaminy (witamina A, B, E, kwas askorbinowy), minerały (sód, potas, wapń, magnez, żelazo, cynk, selen), sterole (ergosterol, palmitynian ergosterolu), opiokorydyna (naturalny antybiotyk), hipoksantyna (związek przeciwutleniający), dysmutaza nadtlenkowa SOD, adenozynotrifosforan ATP, cykliczny adenozynomonofosforan cAMP czy glukozamina.

Współcześnie maczużnikowi chińskiemu przypisuje się działanie:

• immunostymulujące,
• przeciwwirusowe,
• przeciwbakteryjne wobec bakterii gronkowca złocistego Staphylococcus aureus,
• przeciwnadciśnieniowe (hipotensyjne), ponieważ obniża ciśnienie tętnicze (wywołuje efekt hipotensyjny),
• przeciwcukrzycowe, ponieważ obniża poziom glukozy we krwi (zwiększa wrażliwość komórek na insulinę oraz pobudza produkcję enzymów glukokinazy i heksokinazy w komórkach wątrobowych),
• przeciwastmatyczne,
• przeciwnowotworowe,
• psychoaktywne; przypisuje mu się potencjał antydepresyjny,
• zwiększające potencję, ponieważ powoduje napływ krwi do ciał jamistych prącia i umożliwia erekcję (nazywany jest naturalną viagrą).

Obecnie wyciąg z kordycepsu chińskiego jest składnikiem kosmetyków i suplementów diety polecanych dla osób aktywnych fizycznie. Maczużnik w Polsce jest dostępny w formie kapsułek zawierających ekstrakt z owocników maczużnika chińskiego oraz sproszkowany kordyceps, który dodaje się do napojów (herbaty, wody) i spożywa po wymieszaniu.

Jeśli chodzi o efekty suplementacji maczużnikiem chińskim, należy spożywać codziennie od 1 do 3 owocników. Maksymalna dawka wynosi 3 g grzyba dziennie. Nie należy sięgać po kordyceps przed snem, ponieważ działa pobudzająco i dodaje energii.

Ze stosowaniem maczużnika wiąże się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak suchość w ustach oraz nudności lub biegunka.

Przeciwwskazaniem jest natomiast okres ciąży i karmienia piersią (brak danych na temat bezpieczeństwa grzyba) oraz choroby o podłożu autoimmunologicznym (grzyb wykazuje działanie immunostymulujące).

Stosując suplementy diety z maczużnikiem trzeba zachować środki ostrożności. O czym pamiętać? Że kordyceps może wydłużać czas krzepnięcia krwi (nie wolno go spożywać przed zabiegami chirurgicznymi), wchodzi w interakcje z kofeiną i pokrzywą indyjską (osłabiają wpływ grzyba na produkcję testosteronu), a i może osłabiać działanie leków immunosupresyjnych.

Aby wzmocnić działanie grzyba, można łączyć go z żeń-szeniem właściwym czy buzdygankiem ziemnym, które przeciwdziałają zmęczeniu i wspierają męską potencję.