"Mają niszczycielski wpływ". Neurolog mówi, skąd tyle udarów u młodych

– Udar to niezwykle wyniszczająca choroba w każdym wieku. Jest jednak szczególnie dramatyczna, gdy dotyka osoby młode – przestrzega dr David Robinson z University of Cincinnati College of Medicine, główny autor publikacji w czasopiśmie medycznym Neurology. Statystyki są nieubłagane: wskaźnik udarów wśród osób w wieku od 20 do 54 lat wzrósł z 33,9 przypadków na 100 tys. osób w latach 90. do 62,2 przypadków w roku 2020.

Mimo że medycyna radzi sobie coraz lepiej z ratowaniem życia w ostrej fazie choroby, rosnąca przeżywalność niesie za sobą wyzwanie nowej natury. Oznacza bowiem, że przybywa tysięcy młodych ludzi, którzy z dnia na dzień muszą zmierzyć się z długotrwałą niepełnosprawnością, przerwaniem kariery zawodowej czy utratą zdolności do samodzielnej opieki nad dziećmi.

Ten niepokojący trend nie jest wyłącznie domeną amerykańskich statystyk. Bardzo podobny proces zachodzi nad Wisłą. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Polskiego Towarzystwa Neurologicznego wynika, że spośród 75–90 tys. przypadków udaru, jakie co roku odnotowuje się w Polsce, aż 30 proc. dotyczy osób poniżej 65. roku życia. Z roku na rok niepokojąco rośnie odsetek pacjentów w grupie wiekowej do 54 lat.

Polscy eksperci zwracają uwagę na fakt, że udar jest w naszym kraju główną przyczyną trwałej niepełnosprawności wśród dorosłych. W przypadku młodych Polaków winę ponosi przede wszystkim zachodni styl życia: praca w ciągłym napięciu psychicznym, wielogodzinne siedzenie przed monitorami, nieprawidłowa dieta bogata w przetworzoną żywność oraz ignorowanie wczesnych objawów nadciśnienia. Zbyt wielu młodych ludzi przez lata unika nawet podstawowych badań krwi i kontroli ciśnienia, żyjąc w błędnym przekonaniu, że zdrowie jest dane raz na zawsze.

Lwią część – bo aż około 85 proc. wszystkich zachorowań – stanowią udary niedokrwienne. Dochodzi do nich w momencie, gdy skrzep lub blaszka miażdżycowa blokuje przepływ krwi do kluczowych obszarów mózgu. Przeanalizowane na przestrzeni niemal 30 lat dane ujawniają zastraszający wzrost klasycznych naczyniowych czynników ryzyka u młodych pacjentów:

• nadciśnienie tętnicze: skok z 47 do 60 proc.,
• cukrzyca i zaburzenia metaboliczne: wzrost z 19 do 26 proc.,
• migotanie przedsionków: wzrost z 1 do 6 procent,
• stosowanie substancji psychoaktywnych: wzrost z 5 do aż 40 proc., (co badacze łączą głównie z powszechniejszym używaniem marihuany i stymulantów).

Do tej listy neurolodzy dorzucają narastającą plagę otyłości oraz postępujące problemy ze snem. Co istotne, choć u seniorów również obserwuje się wyższe wskaźniki tych czynników ryzyka, ogólna liczba udarów w najstarszych grupach wiekowych przestała rosnąć. Młode organizmy wydają się płacić za współczesny cywilizacyjny pęd znacznie wyższą cenę niż dawniej.

Statystyki medyczne ujawniają jeszcze jedną istotną zależność: w młodym wieku to kobiety są bardziej narażone na udar mózgu niż mężczyźni. Wynika to z uwarunkowań biologicznych oraz specyficznych etapów życia, które wymagają szczególnej czujności:

Gwałtowne zmiany hormonalne i hemodynamiczne mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia i powikłań naczyniowych. Kobiety cierpiące na migreny z tzw. aurą (widzeniem błysków, mroczków lub ubytkami w polu widzenia), które jednocześnie stosują dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zawierające estrogeny, znajdują się w grupie wielokrotnie wyższego ryzyka incydentu niedokrwiennego.

Eksperci uczulają, aby w przypadku wystąpienia niepokojących objawów neurolodzy i ginekolodzy ściśle współpracowali przy doborze bezpiecznych metod antykoncepcji.

Mimo niepokojących danych specjaliści podkreślają, że nie ma powodu do paniki – większość udarów mózgu to zdarzenia, którym można skutecznie zapobiec. American Heart Association opracowało prosty przewodnik profilaktyczny znany jako "Essential 8", czyli osiem fundamentów zdrowego układu krążenia:

1. Zbilansowane odżywianie: oparcie diety na warzywach, owocach, rybach i zdrowych tłuszczach (np. wzorzec diety śródziemnomorskiej).
2. Regularna aktywność: co najmniej 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo.
3. Wolność od tytoniu: całkowite zerwanie z papierosami i e-papierosami.
4. Higiena snu: dbanie o 7–9 godzin regenerującego, głębokiego snu każdej nocy.
5. Prawidłowa masa ciała: utrzymywanie wskaźnika BMI w optymalnych granicach.
6. Kontrola cholesterolu: regularne sprawdzanie poziomu cholesterolu (zwłaszcza frakcji LDL).
7. Prawidłowe ciśnienie: trzymanie ręki na pulsie i dbanie, by ciśnienie nie przekraczało wartości 120/80 mmHg.
8. Stabilny cukier: regularna kontrola poziomu glukozy na czczo.

Dr Christopher Anderson z Mass General Brigham w Bostonie podsumowuje to krótkim apelem – Skumulowane ryzyko naczyniowe nie czeka potulnie na naszą emeryturę. Przewlekły stres, fatalna dieta i brak ruchu wywierają bardzo realny, niszczycielski wpływ na nasze naczynia krwionośne już za młodu. Im szybciej przejmiemy kontrolę nad swoimi nawykami, tym większą dawkę zdrowia i sprawności podarujemy sobie na kolejne dekady – wskazuje lekarz.

Źródło: CNN