Nadciśnienie tętnicze może prowadzić do niedoborów. Jakich witamin brakuje chorym?

Zgodnie z najnowszymi danymi Narodowego Funduszu Zdrowia oraz raportem Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego z 2024 roku, nadciśnienie tętnicze dotyczy już ponad 10 milionów dorosłych Polaków, czyli niemal co trzeciego mieszkańca kraju. Co gorsza, niemal połowa z nich nie zdaje sobie sprawy z choroby, która rozwija się podstępnie i przez długi czas nie daje żadnych objawów.

To jedna z głównych przyczyn zgonów w Polsce, związana z ryzykiem zawałów, udarów mózgu i niewydolności nerek. W obliczu tej epidemii cywilizacyjnej coraz więcej uwagi poświęca się nie tylko leczeniu farmakologicznemu, ale również czynnikom żywieniowym, w tym roli witamin i ich ewentualnych niedoborów.

Jednym z najczęściej analizowanych związków jest witamina D – jak wykazało m.in. badanie opublikowane w "Hypertension" (2023), niski poziom 25(OH)D w surowicy krwi koreluje ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia, szczególnie u osób po 50. roku życia. Witamina D uczestniczy w regulacji układu renina–angiotensyna, który odpowiada za kontrolę ciśnienia tętniczego. Jej niedobór może prowadzić do zaburzeń tego mechanizmu i wzrostu ciśnienia.

Kolejną istotną grupą są witaminy z grupy B, zwłaszcza B6, B9 (kwas foliowy) i B12. Ich niedobór może prowadzić do podwyższonego poziomu homocysteiny, aminokwasu sprzyjającego uszkodzeniom naczyń krwionośnych i rozwojowi miażdżycy, co pośrednio przyczynia się do wzrostu ciśnienia tętniczego. Badanie przeprowadzone w Chinach z udziałem ponad 20 tysięcy pacjentów (Zhang et al., 2022) wykazało, że suplementacja kwasu foliowego obniżała ciśnienie skurczowe i zmniejszała ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych u osób z nadciśnieniem.

Warto również wspomnieć o witaminie C i E, które wykazują działanie antyoksydacyjne. Przewlekły stres oksydacyjny uznawany jest za jeden z mechanizmów patofizjologicznych nadciśnienia. Badania sugerują, że niedobór tych witamin może osłabiać śródbłonek naczyniowy, prowadząc do jego dysfunkcji i wzrostu oporu naczyniowego. Z kolei uzupełnienie antyoksydantów w diecie może wspomagać działanie leków hipotensyjnych i poprawiać elastyczność naczyń krwionośnych.

Niedawno opublikowane na łamach "Scientific Reports" badanie miało na celu "zbadanie związku między spożyciem witamin (A, B6, B9, B12, C, E i K) w diecie a nadciśnieniem". Analiza danych 10 tys. mieszkańców Malezji, ujawniła, że osoby z nadciśnieniem nie cierpią na niedostatek witaminy C. Jednocześnie naukowcy zaobserwowali niedobory w zakresie:

• witaminy A,
• witaminy B6,
• witaminy B9,
• witaminy B12,
• witaminy E,
• witaminy K.

Naukowcy sugerują również, że "lekarze powinni brać pod uwagę stan odżywienia jako kluczowy element leczenia [nadciśnienia], zachęcając do modyfikacji diety i, w razie potrzeby, suplementacji w celu poprawy ogólnych wyników zdrowotnych".

Źródła:

• Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego,

• Narodowy Fundusz Zdrowia,

• Scientific Reports,

• Hypertension.