Nadczynność przytarczyc - objawy, przyczyny, powikłania, leczenie

Nadczynność przytarczyc polega na zwiększeniu w surowicy stężenia parathormonu – hormonu przytarczyc, którego nadmiar powoduje hiperkalcemię (wzrost poziomu wapnia) oraz hipofosfatemię (spadek poziomu fosforanów we krwi). Przytarczyce to niewielkie gruczoły dokrewne położone w obrębie szyi tuż obok tarczycy. Gruczoły te grają główną rolę w procesie regulacji gospodarki wapniowej. Wydzielają parathormon, w skrócie oznaczany PTH, który wraz z kalcytoniną – hormonem wydzielanym przez komórki C tarczycy - i aktywną postacią witaminy D uczestniczy w regulacji gospodarki wapniowej.

Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi

Nadczynność przytarczyc - objawy i przyczyny

Gruczoły tarczycy i przytarczycy

Schemat tarczycy i przytarczycy. U góry gruczoł tarczycy, niżej gruczoł przytarczycy.

Do najczęściej pojawiających się objawów nadczynności przytarczyc należą:

  • bóle kostne i wrażliwość na ucisk,
  • złamania kości, osteoporoza z tworzeniem się torbieli kostnych,
  • kolka nerkowa (wynika z obecności kamieni w drogach moczowych),
  • krwiomocz i zwiększone wydalanie moczu,
  • bóle brzucha (mogą wskazywać na zapalenie trzustki lub wrzody żołądka),
  • utrata łaknienia,
  • nudności i wymioty,
  • zaparcia,
  • depresja, psychoza.

Niekiedy choroba może przebiegać bezobjawowo, a zwiększone stężenie wapnia w surowicy wykrywane jest przypadkowo.

Przyczyny nadczynności przytarczyc to:

  1. Gruczolaki przytarczyc – pierwotna nadczynność przytarczyc. Niekiedy mogą im towarzyszyć guzy innych narządów wydzielania wewnętrznego. Choroba jest wówczas uwarunkowana genetycznie.
  2. Przerost przytarczyc w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek oraz zespołu upośledzonego wchłaniania w przewodzie pokarmowym – wtórna nadczynność przytarczyc. Niewydolne nerki nie przekształcają wystarczającej ilości witaminy D do jej aktywnej formy i w niewystarczającym stopniu wydalają fosforany. W wyniku kumulacji fosforanów w organizmie powstaje nierozpuszczalny fosforan wapnia i powoduje obniżenie wapnia zjonizowanego z krążenia. Oba mechanizmy prowadzą do hipokalcemii i w następstwie tego do nadmiernego wydzielania parathormonu i wtórnej nadczynności przytarczyc.
  3. Jedną z częstych przyczyn hiperkalcemii są przerzuty nowotworowe do kości. U tych chorych nie stwierdza się zmian patologicznych w przytarczycach.

Czynniki ryzyka nadczynności przytarczyc:

  • przebycie krzywicy lub niedobór witaminy D,
  • choroby nerek,
  • nadużywanie środków przeczyszczających,
  • nadużywanie preparatów naparstnicy,
  • płeć żeńska, wiek powyżej 50 lat.

Nadczynność przytarczyc - powikłania

Możliwe powikłania nadczynności przytarczyc obejmują:

Nadaktywność przytarczyc wpływa na kości, zęby, naczynia krwionośne, nerki, układ pokarmowy, ośrodkowy układ nerwowy i skórę. Choroba dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Najczęściej pojawia się u osób w wieku 30-50 lat.

Nadczynność przytarczyc - leczenie

Celem leczenia jest usunięcie nadczynności przytarczyc. Gruczolaki przytarczyc usuwa się chirurgicznie, natomiast wtórną nadczynność przytarczyc leczy się farmakologicznie. Ponadto zaleca się spożywanie diety ubogowapniowej (z ograniczeniem mleka i jego przetworów) oraz wypijanie dostatecznie dużej ilości płynów w celu niedopuszczenia do tworzenia się kamieni nerkowych. Przeciwwskazane są potrawy ostre i mocno przyprawione, które mogą drażnić żołądek i sprzyjać powstawaniu wrzodów.

Leczenie farmakologiczne nadczynności przytarczyc polega na podawaniu diuretyków, zwiększających wydalanie sodu i wapnia. W leczeniu przełomu hiperkalcemicznego podaje się kalcytoninę (hormon produkowany przez komórki C tarczycy, który obniża stężenie wapnia w surowicy), sterydy i bisfosfoniany.

Leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc polega na ograniczeniu przyjmowania fosforanów w diecie, suplementacji aktywną formą witaminy D, stosowaniu leków wiążących fosforany w przewodzie pokarmowym (różnego rodzaju węglany wapnia).

Redakcja abcZdrowie.pl, 10 miesięcy temu

Bibliografia

  • Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
  • Syrenicz A. Endokrynologia w codziennej praktyce lekarskiej, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2009, ISBN 978-83-61517-14-6
  • Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Hormony

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nadczynność przytarczyc - objawy, przyczyny, powikłania, leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Nadczynność przytarczyc - objawy, przyczyny, powikłania, leczenie
Zabiegi

Usunięcie przytarczyc

, niecharakterystyczne objawy nadczynności przytarczyc to: depresja; osłabienie mięśni; bóle głowy; przemęczenie. Leczenie obejmuje usunięcie przytarczyc (...) Usunięcie...

Nadczynność tarczycy - przyczyny, przebieg, objawy, diagnostyka

Schorzenia tarczycy

Schorzenia tarczycy

Scyntygram gruczołu tarczowego: A - zdrowa tarczyca, B - tarczyca z chorobą Gravesa-Basedowa, C - tarczyca z chorobą Plummera, D - gruczolak toksyczny, E - zapalenie tarczycy.

Niedoczynność tarczycy - gruczoł i jego funkcje, przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie, rokowanie, zapobieganie

Hypotyreoza

Hypotyreoza

Sześciotygodniowe dziecko cierpiące na niedoczynność tarczycy.

Hormony - charakterystyka, choroby endokrynologiczne

Niedoczynność przytarczyc

niedoczynności przytarczyc 
Na choroby przytarczyc bardziej narażone są osoby, które przeszły operację w okolicy szyi lub urazy szyi. Inne przyczyny (...) przytarczyc należy skontaktować...

Zespół nerczycowy - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie, powikłania

Zespół nefrotyczny - zdjęcia

Zespół nefrotyczny - zdjęcia

Dysfunkcja kłębuszków nerkowych u chorego na zespół nerczycowy.

Bruksizm - objawy, przyczyny, powikłania, leczenie

Bruksizm - zdjęcia

Bruksizm - zdjęcia

Nieprzyjemne schorzenie utrudnia ruchy w żuchwie.

Angina - przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Zapalenie migdałków

Zapalenie migdałków

Zapalenie migdałków podniebiennych i gardła wywołane jest przez paciorkowce β.

Zapalenie wsierdzia - przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Zastawka zaatakowana Bartonellą

Zastawka zaatakowana Bartonellą

Bartonella henselae spowodowała ziarniste zmiany (ciemniejszy kolor).

Grypa - przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Cząsteczka wirusa grypy

Cząsteczka wirusa grypy

Grypa przenosi się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową, np. podczas kichania.