Nadmiar wapnia może być szkodliwy. Jakie są przyczyny i objawy hiperkalcemii?

Wapń (Ca) to pierwiastek chemiczny, który pełni wiele ważnych funkcji w organizmie. Wśród jego najważniejszych zadań wymienia się:

• budowanie kości i zębów,
• dbanie o poprawny proces krzepnięcia krwi,
• utrzymanie prawidłowej akcji serca,
• regulowanie wydzielania hormonów,
• regulowanie impulsów nerwowych.

Zapotrzebowanie na ten pierwiastek zmienia się wraz z wiekiem, natomiast jest uzależnione również od płci, stanu zdrowia, stylu życia oraz aktywności fizycznej. Zdaniem naukowców zapotrzebowanie rośnie wraz z wiekiem i bardzo ważne jest, by dostarczać jego odpowiednią ilość – najlepiej oczywiście w postaci produktów żywnościowych, a jeśli to nie wystarcza, to również w formie suplementów. Wszystko powinno jednak odbywać się w umiarze, ponieważ z ilością wapnia w organizmie można także przesadzić. Kluczowe pytanie zatem brzmi: ile wapnia tak naprawdę potrzebujemy?

Za prawidłowe stężenie wapnia w surowicy krwi uznaje się stężenie wynoszące 2,25–2,75 mmol/l (9–11 mg/dl). Oznacza to, że wyniki znacznie poniżej normy wskazują na niedobór tego pierwiastka, nazwany hipokalcemią, zaś powyżej normy to nadmiar, określany jako hiperkalcemia. Żadne z odstępstw od normy nie jest dobre dla organizmu; zarówno nadmiar, jak i niedobór niosą ze sobą negatywne konsekwencje.

Niedobór powoduje łamliwe kości, skłonność do złamań, próchnicę zębów, nerwowość, rozdrażnienie, bóle mięśni, choroby dziąseł i zębów i skurcze mięśni. A na czym polega hiperkalcemia?

W zależności od tego, jak bardzo przekroczony jest poziom wapnia, w organizmie diagnozujemy hiperkalcemię łagodną, umiarkowaną, a także ciężką. Przyczyną takiego stanu w organizmie niekoniecznie jest dieta bogata w wapń, jak może się w pierwszej chwili wydawać. Zdecydowanie częściej to schorzenie łączy się z funkcjonowaniem hormonów.

Zawartość wapnia we krwi jest uzależniona od hormonu przytarczyc (parathormon), obecności witaminy D w organizmie i czynności nerek. Według naukowców, nadmiar wapnia dotyka w większości przypadków osoby z nadczynnością przytarczyc, u których dochodzi do zbyt dużej produkcji parathormonu. W efekcie zwiększa się biodostępność (wchłanianie) składnika wprost do jelit, a jednocześnie blokuje się proces wydalania go z moczem.

Wśród innych przyczyn hiperkalcemii wymienia się spożywanie zbyt dużej ilości witaminy D podczas lata, gdy organizm czerpie ją naturalnie ze słońca. Nadmiar wapnia mogą powodować także pewne rodzaje nowotworów (m.in. białaczka, szpiczak plazmocytowy, rak nerki, chłoniak, rak sutka, rak jelita, rak płuca i rak żołądka), które wytwarzają białko mające cechy podobne do parathormonu. Te choroby odpowiadają za około 90 proc. przypadków hiperkalcemii.

Znacznie rzadziej nadmiar powodują niektóre wrodzone choroby (np. rodzinna hiperkalcemia), a także konieczność unieruchomienia w łóżku, np. po wypadkach, urazach czy w wyniku przewlekłych chorób – jest to związane z uwalnianiem wapnia z kości.

Hiperkalcemia wpływa na funkcjonowanie niemal całego organizmu, wszystkich jego narządów, a przede wszystkim na pracę m.in. mózgu, nerek czy serca. Nadmiar wapnia przekłada się na proces krzepnięcia krwi i na funkcjonowanie wielu enzymów. W łagodnej postaci (określonej jako od 10,5 do 11,9 mg/dl) można często nie zauważyć żadnych objawów, choć wielu pacjentów skarży się w tym czasie na:

• ogólne osłabienie,
• nasilone wydalanie moczu,
• kłopoty z koncentracją,
• zwiększone pragnienie.

Stężenie wapnia we krwi na poziomie 12 do 13,9 mg/l nazywane jest umiarkowanym nadmiarem wapnia. W tym przypadku również zdarza się, że nie wywołuje on żadnych objawów, ale jeśli się pojawią, to najczęściej są związane z dolegliwościami układu trawiennego. Osoby z takim wynikiem mogą cierpieć na bóle brzucha, zaparcia, nudności, wymioty, brak apetytu, a także inne, bardziej ogólne objawy, takie jak zmęczenie, senność i osłabienie mięśni.

Ciężki nadmiar wapnia, diagnozowany w przypadku stężenia w przedziale 14–16 mg/dl, zazwyczaj objawia się już szeregiem niekomfortowych dolegliwości. Najczęstsze z nich to:

• zmęczenie,
• ból i osłabienie mięśni,
• odwodnienie,
• zwiększone oddawanie moczu,
• ból kości,
• problemy z koncentracją, pamięcią,
• kamienie nerkowe.

Leczenie hiperkalcemii zależy od postaci, jaka dotyczy danego pacjenta. Jeśli jest to łagodna postać, niemająca objawów, to zazwyczaj nie podejmuje się leczenia. Należy jednak zmniejszać w codziennej diecie ilość produktów zawierających wapń. W przypadku poważniejszych stanów często lekarz zaleca przyjmowanie odpowiednich lekarstw. W zależności od przekroczonej normy, a także objawów, mogą być to leki doustne, płyny dożylne lub niekiedy sterydy. Bardzo poważny nadmiar wapnia często wymaga dializy – procesu, w którym filtruje się krew za pomocą odpowiedniej maszyny w celu usunięcia odpadów.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

Źródła

1. Dagmara Dąbek