Borelioza – fazy, objawy skórne i narządowe, rumień, stawy, neuroborelioza

Borelioza najczęściej objawia się w postaci rumienia na skórze. Ale choć nie wszyscy o tym wiedzą, bakteria z rodzaju Borrelii może spowodować wystąpienie objawów praktycznie z każdego narządu. Postaci narządowe boreliozy są dużo groźniejsze niż miejscowe zmiany skórne, mają także mało charakterystyczny przebieg i pojawiają się dużo później, a nie bezpośrednio po ugryzieniu przez kleszcza. Utrudnia to rozpoznanie i późniejsze leczenie boreliozy.

Polecane wideo:

Borelioza – fazy
 

W obrębie choroby z Lyme wyróżniamy 3 fazy kliniczne: wczesną miejscową (ograniczoną), wczesną rozsianą i późną.

Pierwszą typową kliniczną manifestacją pierwszego okresu boreliozy jest rumień wędrujący. Pojawia się zwykle pomiędzy 7. a 14. dniem od ugryzienia, choć zdarza się, że występuje dopiero po 5-6 tygodniach lub wcale.

Pseudochłoniak boreliozowy, będący niebolesnym naciekiem zapalnym w miejscu pokąsania przez kleszcza, jest alternatywnym obrazem klinicznym pierwszej fazy boreliozy. Występuje głównie na płatku ucha, sutku lub na mosznie.

Znaczna liczba pacjentów pediatrycznych z boreliozą rozwija postać wczesną rozsianą choroby, której najczęstszym objawem są liczne rumienie będące wynikiem bakteriemii (obecności bakterii we krwi). Zmiany wtórne boreliozy są zwykle mniejsze niż zmiana pierwotna. Często towarzyszą im objawy grypopodobne z powiększeniem obwodowych węzłów chłonnych (limfadenopatią).

Niezwykle rzadko dochodzi w wyniku boreliozy do rozwoju aseptycznego zapalenia opon mózgowych czy też zapalenia serca z różnego stopnia blokami przedsionkowo-komorowymi (mniej niż 1 proc.).

Dość typowe po boreliozie jest nawrotowe, wędrujące zapalenie stawów, zwykle dużych (np. kolanowy), przebiegające z obrzękiem. Miejscowe zajęcie układu nerwowego, neuropatie (stan chorobowy dotykający nerwy obwodowe) są także manifestacją II okresu boreliozy.

Porażenie nerwu twarzowego pojawia się relatywnie często wśród dzieci i może być jedynym objawem choroby z Lyme. U osób starszych znacznie częściej dochodzi do radikulopatii. Jest to, niejednokrotnie, bardzo silny ból neuropatyczny z towarzyszącymi zaburzeniami czucia i ruchu. Obraz takich dolegliwości boreliozy nazywany jest tzw. zespołem korzeniowym.

Rumień wędrujący przy boreliozie

Rumień wędrujący to zmiana na skórze przy boreliozie.

Borelioza – objawy na skórze
 

Rumień na skórze, który powstaje przy boreliozie bezpośrednio po ugryzieniu przez kleszcza, ma bardzo charakterystyczny i łatwy do rozpoznania wygląd. Zmiana jest czerwona i najczęściej ma kształt okręgu lub owalu. Często ma wygląd pierścienia, jest czerwona na obwodzie i wyraźnie odgraniczona od reszty skóry, a w środku ma jaśniejsze przebarwienie. 

Początkowo ten objaw boreliozy  ma średnicę 1–1,5 cm, ale może rozrastać się obwodowo. Nieleczony rumień szerzy się obwodowo, osiągając przeciętnie 15 cm średnicy, choć zmiany większe niż 30 cm również się zdarzają. Pozostawiony bez leczenia utrzymuje się przez ok. 2 tygodni, a nawet dłużej. Wyjątkowo przyjmuje postać pęcherzykowatą lub martwiczą.

Rumień obecny przy boreliozie nie boli ani nie swędzi. Jednak konieczne jest jego leczenie i to nie miejscowe, lecz ogólnym, doustnym antybiotykiem. Rumień jest zmianą wczesną boreliozy i występuje do 30 dni od ugryzienia przez kleszcza. Jednak na zmianie wczesnej może się nie skończyć – bakterie ze skóry mogą się dostać do krwi, a stamtąd do praktycznie każdego narządu w ciele człowieka. Dlatego właśnie trzeba leczyć boreliozę we wczesnym stadium, aby nie miała szansy się rozprzestrzenić.

Jednak rumień to niejedyna postać skórna boreliozy. Innym objawem infekcji skórnej może być chłoniak limfocytowy skóry. Ma wygląd guzka o czerwono-niebieskim zabarwieniu. Ta zmiana skórna boreliozy także jest niebolesna. Jej najczęstsza lokalizacja jest inna niż rumienia, który najczęściej występuje na rękach lub nogach, a chłoniak na płatku lub małżowinie usznej, brodawce sutkowej, a czasami na mosznie. Zmiana taka jest dosyć rzadka i jeżeli już, to częściej występuje u dzieci. 

Borelioza w postaci skórnej może mieć też charakter przewlekły w formie tzw. przewlekłego zanikowego zapalenia skóry. Objawia się ona niesymetrycznymi czerwonosinawymi zmianami na skórze rąk lub nóg. Początkowo kończyny mogą sprawiać wrażenie obrzękniętych, późniejszym takim objawem boreliozy jest stopniowe ścieńczenie skóry, aż zaczyna ona przypominać bibułę. Zajęta procesem chorobowym skóra jest pozbawiona włosów. Przewlekłemu zanikowemu zapaleniu skóry może towarzyszyć bolesność okolicznych stawów.

Borelioza – objawy narządowe
 

Jednak zmiany skórne to nie jedyne objawy, jakie mogą występować w infekcji boreliozy. Występują one zazwyczaj dopiero jakiś czas po zakażeniu. Borelioza może być diagnozowana na podstawie zmian narządowych, co jednak jest niezwykle trudne. Wynika to z faktu, że zmiany te są mało charakterystyczne, a sytuacja jest jeszcze trudniejsza, jeżeli wcześniej na skórze nie pojawił się rumień, a tak zdarza się dosyć często. 

Osoba, u której nie wystąpiła charakterystyczna zmiana skórna boreliozy, może w ogóle nie zdawać sobie sprawy z faktu, że ugryzł ją kleszcz i została zakażona chorobotwórczym drobnoustrojem. Objawy narządowe boreliozy są związane z rozprzestrzenieniem się infekcji przez krew lub chłonkę. Borelioza może mieć objawy z kilku narządów jednocześnie. Rozsianie się jej może powodować także wystąpienie objawów ogólnych infekcji, takich jak gorączka, poty, dreszcze, uderzenia gorąca. Są to dolegliwości, które mogą sugerować grypę lub inną infekcję wirusową. 

Przewlekła borelioza może także powodować chudnięcie, zmęczenie, ociężałość, obniżenie sprawności fizycznej, a także bezsenność i wypadanie włosów. Organizm jest po prostu zmęczony przewlekłą infekcją, która się w nim toczy, wszystkie swoje siły poświęca na próby walki z boreliozą. Może dochodzić do drętwienia kończyn, a także języka, a przez to do zaburzeń zmysłu smaku – takie objawy mogą mieć związek z zaatakowaniem nerwów przez boreliozę. Z zajęciem nerwów mogą mieć związek uogólnione bóle praktycznie wszystkich części ciała, np. biodra czy jąder. Pojawiają się także kurcze mięśniowe lub tiki mięśni twarzy.

Borelioza – zapalenie stawów
 

Częstą układową postacią boreliozy jest zapalenie stawów. Może się ono pojawić w niedługim odstępie czasu od wystąpienia zmiany skórnej w postaci rumienia. Zazwyczaj zajęte są jeden lub dwa stawy, borelioza atakuje zwykle duże, takie jak staw kolanowy czy skokowy. Objawami boreliozy są zazwyczaj opuchnięcie stawu i jego bolesność, a czasem także sztywność. Zazwyczaj nie ma zaczerwienia w okolicy chorego stawu, ale zdarza się, że zajęty staw sąsiaduje z miejscem wystąpienia zmiany skórnej. Objawy boreliozy cofają się i nawracają przez kilka tygodni, aż z czasem zupełnie ustępują. Zapalenie stawów także wymaga leczenia antybiotykiem. Czasami choroba stawów może przejść w formę przewlekłą i prowadzić do nieodwracalnego zniszczenia powierzchni stawowych.

5. Borelioza – neuroborelioza

Borelioza może stać się chorobą bardzo niebezpieczną, jeśli wystąpią objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego – mówimy wtedy o neuroboreliozie. Może ona przebiegać pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu – wówczas objawami są silne bóle głowy, sztywność karku, a także nudności i wymioty, tak jak w zapaleniu opon powodowanym przez inne drobnoustroje. Ta postać boreliozy ma dosyć łagodny przebieg. 

Czasami może dojść także do zapalenia nerwów czaszkowych odpowiedzialnych między innymi za prawidłową mimikę twarzy. Przy zapaleniu nerwu twarzowego przy boreliozie dochodzi do widocznych zmian w wyglądzie twarzy – może opadać jeden kącik ust, skóra jest wygładzona po stronie chorej, mogą się pojawiać także problemy z zamknięciem powieki, co może doprowadzić do zapalenia spojówki z powodu jej nadmiernego wysychania. 

Może także dochodzić przy boreliozie do zajęcia nerwów odpowiedzialnych za widzenie i prawidłowe ruchy gałek ocznych, czego objawami mogą być przemijające zaburzenia widzenia czy nadwrażliwość na światło. Przy zajęciu przez boreliozę struktur wewnątrzczaszkowych może także dochodzić do przejściowego upośledzenia słuchu. Może dochodzić także do zajęcia nerwów obwodowych, które unerwiają kończyny. 

Objawami neuroboreliozy, odmiany boreliozy, mogą być silne nerwobóle, a także drętwienia czy mrowienia w nogach lub rękach. Zdarzają się także upośledzenie siły mięśniowej, a także zaburzenia czucia w obrębie kończyn, drżenia oraz nadwrażliwość na dotyk. Neuroborelioza jest bardzo groźna pod postacią przewlekłego zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego, które może doprowadzić do stałych ubytków neurologicznych u chorego. Z jednej strony może dochodzić do powstawania porażeń mięśni, a z drugiej – do zmian w psychice człowieka. 

Borelioza może być przyczyną depresji, częstych zmian nastroju, drażliwości, zaburzeń koncentracji, a także otępienia i powstawania psychoz. Skutkiem boreliozy mogą być także nietypowe napady padaczkowe. Zmiany, które powoduje w mózgu borelioza, mogą być nieodwracalne.

Borelioza – pozostałe objawy
 

Borelioza charakteryzuje się podstępnym, często wieloletnim przebiegiem, dużą zmiennością obrazu klinicznego, „naśladowaniem” innych chorób, a także zajęciem wielu narządów wewnętrznych.

Zdarza się także, że borelioza przebiega pod postacią zapalenia mięśnia sercowego, co objawia się zaburzeniami jego rytmu, niejednokrotnie groźnymi dla życia. Mogą się także zdarzyć skoki pulsu i ciśnienia, bóle w klatce piersiowej, a nawet uszkodzenia struktury mięśnia sercowego. W przebiegu boreliozy mogą się także pojawić niespecyficzne objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha czy refluks żołądkowo-przełykowy oraz biegunki albo zaparcia. Może dojść także do podrażnienia pęcherza, zaburzeń miesiączkowania lub potencji. Jednak są to sytuacje bardzo rzadkie.

Objawy boreliozy mogą być bardzo zróżnicowane, aczkolwiek najczęstsze są te ze strony skóry i stawów. Wszystkie postaci boreliozy leczy się tak samo – antybiotykiem. Jednak w postaciach narządowych czasami bardzo trudno wpaść na to, że przyczyną jest właśnie borelioza. Najważniejsze, żeby umieć rozpoznać u siebie skórne postaci choroby, gdyż w tym stadium leczenie jest najbardziej skuteczne, a gdy nawet rozwiną się inne objawy, przynajmniej mamy uchwytną przyczynę. Borelioza w większości przypadków to choroba całkowicie uleczalna, jednak warunkiem tego jest jej wczesne rozpoznanie, co wbrew pozorom może nie być proste.




Lekarz Marta Kucharczyk, 2 tygodnie temu

Bibliografia

  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
.
  • Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zakażenia i zarażenia człowieka. Epidemiologia, zapobieganie i zwalczanie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-2568-0.
  • Dziubek Z., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9.
  • Boroń-Kaczmarska A., Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0.

Borelioza

Komentarze (26)
~Wiki
~Wiki

Mam 29 lat, od dwóch lat mam nerwicę, boli mnie wszystko od pasa w dół. Czasem mam tak słabe nogi, ze jak idę to się "trzęsę". Pieką mnie uda, oba kolana, uczucie palenia i gorąca jest strasznie nieprzyjemne. Byłam u reumatologa ok, neurolog porobił badania głowy, rezonans magnetyczny ok, ortopeda kazał ćwiczyć i się ruszać, nawet dermatolog był bo dręczy mnie wysypka, alergolog ok. Ręce mi opadają, bo zamieniam sie w hipochondryka, a wszystko mnie boli.... zastanawiam się,dlaczego nikt mnie nie skierował na badania w kierunku boreliozy - widac będę musiała zrobić to prywatnie. ;/

Odpowiedz
~Alicja
~Alicja

Trzeba być dobrej mysli...mój syn zachorował w 1999r..ja odkryłam że to jest bolerioza...lekarze byli niedouczeni wtedy...był na diecie,lekach podnoszących odpornośc dawkowanych przez imunologa...dzis cieszy sie zdrowiem..miał9lat...teraz ma 26..i jest zdrowy....w czerwcu br...moj młodszy syn został ukąszony ..i bolerioza....myslałam że juz tego nie będę przechodzić....i od nowa...musi być dobrze..i to się da...zrobić

Odpowiedz
~Dagmara
~Dagmara

Najlepiej przeprowadzić badanie kleszcza. U mojej córki lekarz nie chciał wyjąć kleszcza SOR, a wiadomo, że im szybciej się wyjmie tym lepiej. Na szczęście można teraz badać kleszcze. Z tego co wiem w bydgoszczy i poznaniu. Jest też stronka zbadajkleszcza.pl. Mam już wynik, który był negatywny, uff.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Borelioza – fazy, objawy skórne i narządowe, rumień, stawy, neuroborelioza
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Borelioza – fazy, objawy skórne i narządowe, rumień, stawy, neuroborelioza
Borelioza – fazy, objawy skórne i narządowe, rumień, stawy, neuroborelioza

Objawy boreliozy - zmiany skórne, zmiany w narządach

Objawy boreliozy - zmiany skórne, zmiany w narządach

Borelioza wywołuje nie tylko zmiany skórne. Atakuje również narządy wewnętrzne. Oto objawy boreliozy u ludzi. Objawy boreliozy - zmiany skórne...

Rumień guzowaty

Rumień guzowaty (Erythema nodosum)

Rumień guzowaty (Erythema nodosum)

Rumień i obrzęk najczęściej dotyczą stawów skokowych, kolanowych i nadgarstków. Każdy staw może mieć osobne ognisko zapalne.

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Borelioza

. Objawy skórne boreliozy Bakterie dostają się do naszego organizmu przez skórę, gdzie oznaką ich wniknięcia może być rumień, a (...) , który pojawia się po...

Opryszczka wargowa

Leczenie opryszczki - objawy choroby

Leczenie opryszczki - objawy choroby

czy nawet nadmierne opalanie. O metodach leczenia tego mankamentu skórnego w zależności od fazy tej choroby opowiada dr Marcin Ambroziak. (...) . Tę zmianę skórną powoduje wirus HSV-1 (herpes simplex...

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Rodzaje tocznia

Rodzaje tocznia

to toczeń skórny. Ten typ choroby może być ostry lub przewlekły. Najłagodniejsza postać tocznia skórnego to tak zwany "motyl" - rumień na twarzy. Zmiany (...) się również blednięcie lub sinienie palców....

Toczeń Rumieniowaty Układowy (TRU)

Różne kolagenozy

Różne kolagenozy

Sjogrena. Jest to tak zwany zespół suchości, gdyż objawy tej choroby to: suchość w oczach i jamie ustnej, a także bóle stawów. Rzadszym rodzajem (...) wewnętrznych lub układu krwiotwórczego. Objawy...

Wyjęcie kleszcza

Rumień po kleszczu

Rumień po kleszczu

boreliozą. Inne objawy boreliozy to bóle głowy, stawów i mięśni, gorączka, zaburzenia czucia czy kołatanie serca. Usunięcie kleszcza w ciągu 24 godzin (...) , bóle głowy, bóle mięśni...

Borelioza

Powikłania po boreliozie

następstwa pozostawia po sobie borelioza przebiegająca pod postacią zapalenia stawów. Objawy stawowe mogą się pojawić jednocześnie ze zmianami skórnymi (...) , musi minąć trochę czasu...