Osobowość chwiejna emocjonalnie

Osobowość chwiejna emocjonalnie jako jednostka nozologiczna została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.3. Wyróżnia się dwa podtypy osobowości chwiejnej emocjonalnie – typ impulsywny (F60.30) i typ borderline (F60.31). Oba rodzaje dysfunkcji cechują się wyraźną skłonnością do zachowań impulsywnych bez względu na konsekwencje i labilnością uczuciową. Chorzy nie umieją planować swojej przyszłości, są nadpobudliwi, drażliwi, gwałtowni. Wybuchają niepohamowanym gniewem, szczególnie w sytuacji krytyki. Czym różni się osobowość chwiejna emocjonalnie o typie impulsywnym od osobowości z pogranicza?

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Wpływ hormonów na osobowość"

Osobowość chwiejna emocjonalnie typ impulsywny

Osoby o typie impulsywnym cechują się przede wszystkim niestabilnością emocjonalną i brakiem kontroli działań impulsywnych. Dominują wzorce zachowań gwałtownych, szczególnie kiedy otoczenie pozwoli sobie na krytykę takich osób. Dobrym odzwierciedleniem reakcji ludzi o tym typie zaburzeń osobowości jest określenie „behawioralne eksplozje” albo „erupcje gniewu”. Ponadto chorzy odznaczają się wybuchowością, łatwo ich zdenerwować, rozdrażnić, sprowokować do agresji, gdyż nie są w stanie ocenić konsekwencji swojego postępowania.

W ich głowie kłębi się zwykle mnóstwo myśli, odczuwają napięcie psychiczne, są niespokojni, kapryśni, o niestabilnym, zmiennym nastroju. Niejednokrotnie chcą wyżyć się na sobie albo prezentują wrogą postawę wobec otoczenia. Mogą być pełni nienawiści i nieprzewidywalni w reakcjach. Wykazują skłonność do inicjowania konfliktów, są kłótliwi i mało cierpliwi – trudno im kontynuować pracę, kiedy nie widzą natychmiastowych efektów albo nie doznają bezpośrednich korzyści czy przyjemności.

Osobowość pograniczna

Osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline bywa określana inaczej jako osobowość z pogranicza albo pograniczne zaburzenie osobowości. Jakie są charakterystyczne symptomy dla osobowości pogranicznej? Na obraz kliniczny borderline składa się 13 cech:

  1. zaburzenia tożsamości – niejasny lub zaburzony obraz siebie samego, własnych celów i preferencji; niestabilna kariera zawodowa; trudności w zakresie identyfikacji seksualnej; zmienne techniki autoprezentacji; nieadekwatna samoocena itp.;
  2. stosowanie prymitywnych mechanizmów obronnych – lekceważenie sprzeczności w postrzeganiu siebie; skłonność do widzenia wszystkiego w kategoriach dychotomicznych – czarne albo białe; niezdolność do integracji sprzecznych informacji o sobie; tendencje rozszczepienne; nietolerancja dla uczuć ambiwalentnych, niejednoznacznych; lęk przed odrzuceniem;
  3. nietolerancja lęku – przytłoczenie przez stres i dezorientacja; stałe uczucie napięcia emocjonalnego; nieradzenie sobie w sytuacjach trudnych; tendencja do zachowań impulsywnych, autodestrukcyjnych, kompulsywnych i ataków paniki;
  4. rozregulowana sfera afektywna – problemy z silnymi emocjami; niezdolność do kontroli skrajnych uczuć; eskalowanie emocji; chwiejność emocjonalna; zmienność humorów; zbyt mocne angażowanie się w związki uczuciowe;
  5. permanentny niepokój – brak umiejętności samouspokojenia; panika; poczucie osamotnienia, niezrozumienia przez innych; złość; lęk przed odrzuceniem; impulsywność zachowań;
  6. zaburzone funkcje poznawcze – przekonania o charakterze psychotycznym; sądy urojeniowe i/lub paranoidalne; zniekształcanie rzeczywistości; depersonalizacja i derealizacja; zachowania podobne do prezentowanych w schizofrenii lub manii;
  7. brak kontroli impulsów – skłonność do korzystania z używek; ryzykowne zachowania seksualne; próby samobójcze; nierozsądne zarządzanie pieniędzmi; autodestrukcja, samookaleczanie; zaburzenia odżywiania; nadmierna kontrola własnych zachowań;
  8. negatywne uczucia – nastrój depresyjny; złość, niezadowolenie, złe samopoczucie; poczucie wewnętrznej pustki i braku sensu życia;
  9. lęk przed porzuceniem – usilne próby uniknięcia odrzucenia; zabieganie o miłość; przeżywanie kryzysów emocjonalnych; zaangażowanie w silne i niestabilne związki; grożenie samobójstwem lub samookaleczeniem w przypadku odejścia partnera;
  10. zaburzone poczucie własnej wartości – nieadekwatne, zbyt wygórowane lub skrajnie zaniżone poczucie własnej wartości, zależne od aprobaty otoczenia;
  11. niespójne „Ja” – obecność cech schizoidalnych lub paranoidalnych; dezintegracja i fragmentaryzacja osobowości; dążenie do zachowania „odpowiedniego” dystansu interpersonalnego;
  12. niestabilne związki międzyludzkie – utrzymywanie dystansu; potrzeba miłości i jednocześnie lęk przed bliskością; zaborczość; brak poczucia bezpieczeństwa; trwanie w toksycznych związkach;
  13. defekty superego – surowe standardy postępowania; wysokie wymagania moralne; poczucie niedorastania do ideału; trzymanie się sztywno ustalonych zasad z okresowym ich łamaniem, co prowadzi do poczucia winy.

Jak widać, borderline charakteryzuje się totalnym chaosem osobowościowym. Ludziom z osobowością pograniczną trudno wytrzymać samym ze sobą. Cechuje ich przesada we wszystkim, co robią – za silnie reagują na krytykę, za dużo od siebie wymagają, zbyt mocno albo za mało kochają, zbyt surowo oceniają własne postępowanie itp. Pozostają w ciągłym kryzysie, który bezustannie przeżywają. Ciągle chcą się sprawdzać albo coś udowadniać sobie i innym. Nie potrafią uniezależnić się od otoczenia, definiują siebie poprzez związek z drugą osobą, ale jednocześnie boją się bliskości i zaangażowania. Borderline jest pełne paradoksów i sprzeczności, które trudno ze sobą pogodzić, stąd frustracja, negatywne emocje, dysonans i lęk. Osobowość z pogranicza współwystępuje też z innymi patologiami psychicznymi, jak nerwice, psychozy, uzależnienia, anoreksja, bulimia, depresja czy choroba afektywna dwubiegunowa. Ludzie uwikłani we własne kryzysy tracą w końcu orientację w zakresie swojego „Ja”, co wymaga długoletniej pomocy psychiatrycznej. Częściej na osobowość borderline cierpią kobiety niż mężczyźni.

psycholog Kamila Krocz, 6 miesięcy temu

Bibliografia

  • Goldstein E.G., Zaburzenia z pogranicza. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, GWP, Gdańsk 2003, ISBN 83-89120-15-1.
  • Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.

Zaburzenia osobowości

Komentarze (23)
~robi
~robi 3 miesiące temu

kazdy czlowiek jest inny,kazdy jest indywidualny ,charakteryzujac kazdego czlowieka z osobna mozna mu przypisac jakies zaburzenia psychiczne,nawet lekarzom psychiatrom lub psychologom,niema czlowieka na ziemi ktory by niebyl czyms obciazony,ale kazdy czlowiek moze zyc w harmonii z drugim czlowiekiem przyjmujac do zycia wartosci moralne i wzor na obraz bozy

Odpowiedz
~nick
~nick 9 miesięcy temu

Nigdy nie sądziłem, że coś takiego może mieć swoje odzwierciedlenie w nauce. W końcu, po 32 latach życia udało mi się zdiagnozować samego siebie, za co bardzo dziękuję autorowi. Płakać się chce.

Odpowiedz
~duduś
~duduś ponad rok temu

ja tylko, chciałem powiedzieć że bardzo dobry i wyczerpujący artykuł, dzięki niemu jestem mądrzejszy w postrzeganiu osoby z którą żyję...przyznam że mimo doświadczenia i wieku.....wymiękam....pozdrowienia dla wszystkich mających styczność z.....

Odpowiedz
~Alizeee
~Alizeee ponad rok temu

@~taki tam jeden koleś: Taz myślałam, że mam borderline, bo moja mama na to cierpi, ale okazalo się, że mam to pierwsze, czyli osobowość chwiejna emocjpnalnie typ impulsywny, bo wiadomo, każdy czasami przżywa wewmętrzne konflikty, ael nie każdy ma niepohamowane napady gniewu, a ja tak mam. lecze się od dwóch ygodni i już czuję ulgę.

Odpowiedz
~Ania
~Ania ponad rok temu

Ja mam stwierdzone osobowość chwiejna emocjonalnie typ impulsywny F60.3 i jakoś żyję ale zanim rozpoznali chorobę była wielka tragedia prawie rozwalilam rodzinę mam3 dzieci i męża pomału się wyciszam podjęłam leczenie i jakoś lepiej się czuję a kiedyś byłam agresor o wszystko robiłam wojnę w domu tluklam gary zucalam tym co miałam pod ręką oralam psyche mężowi i dzieciom w końcu oddali mie do szpitala i dałam radę wracam do zdrowia i szanuję to co mam bo mogłam to wszystko stracić

Odpowiedz
~abla.bla
~abla.bla ponad rok temu

Czy zdarzają sie przypadki wymieszania tych dwóch typów..? Leczyłam się długo na ED bez diagnozy z. osobowości, dopiero któraś tam terapia zaczęła pomagać, tylko terapeuta unikał określania tego, co mi jest, ale wiedziałam, że jest to coś głębszego niż zaburzenia odżywiania. W końcu zdecydowałam się zrobić diagnozę i usłyszałam, że osobowość chwiejna emocjonalnie, ale mieszana; bardziej skłaniałam się ku borderline, bo sama mogę ocenić, ze mam wyżej wymienione objawy, ale wg diagnosty jest też impulsywna. Jest jakieś F.60.3 i pół? :P Czy musi być albo-albo?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zaburzenia osobowości
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia te związane są z występowaniem dwóch odrębnych osobowości u jednej osoby. Obie osobowości nie są zależne od siebie.

Zaburzenia osobowości

Objawy paranoi

Objawy paranoi

objawia się zespół paranoiczny? Czy na to zaburzenie osobowości składa się tylko podejrzliwość i urojenia prześladowcze? Przyczyny paranoi Zaburzenia urojeniowe to złożone przeżycia. Chory ma na...

Zaburzenia osobowości

Osobowość dyssocjalna

Praca z dzieckiem z ADHD i jego środowiskiem jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym...

Zaburzenia osobowości

Osobowość wieloraka

Osobowość wieloraka to jedno z najbardziej tajemniczych zaburzeń konwersyjnych. Osobowość wieloraka doczekała się wielu pojęć-substytutów (...) , np. dysocjacyjne zaburzenie osobowości...

Zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.1. Osobowość (...) i uczuciami z innymi. Cechuje ich dystans emocjonalny...

Zaburzenia osobowości

Mitoman czy zwykły oszust?

Mitoman czy zwykły oszust?

Mitomania, nazywana również pseudologią bądź zespołem Delbrücka, to choroba psychiczna, objawiająca się patologicznymi skłonnościami do kłamstwa, wymyślaniem i opowiadaniem nieprawdziwych historii, w które chory mocno wierzy. Mitoman nie potrafi odróżnić...

Zaburzenia osobowości

Niewidoma kobieta z zaburzeniem tożsamości nagle odzyskuje wzrok

Niewidoma kobieta z zaburzeniem tożsamości nagle odzyskuje wzrok

Niewidoma kobieta z Niemiec wprawiła lekarzy w osłupienie, kiedy nagle odzyskała wzrok w 8 z 10 swoich osobowości. Dzięki terapii pacjentka zaczęła (...) lat zaczęła powoli tracić wzrok po wydarzeniu, w którym uszkodzone zostały jej...

Zaburzenia osobowości

Sprawdź, czy masz cechy osobowości psychopatycznej

Sprawdź, czy masz cechy osobowości psychopatycznej

się statystykom. Być może niektórzy zawyżają te dane, bo jak się okazuje, osoby o psychopatycznej osobowości upodobały sobie konkretne zawody (...) . Jeśli więc zastanawiasz się, czy twój szef, klient czy koleżanka z zespołu przejawiają...