Przeszczepili im mikrobiotę jelitową. Nieoczekiwany skutek procederu

Depresja dotyka dziś ponad 280 milionów ludzi na świecie i coraz częściej łączona jest z zaburzeniami mikroflory jelitowej. Właśnie tę zależność postanowił zbadać zespół kierowany przez Xiaotao Zhanga z Uniwersytetu Medycyny Chińskiej w Nankinie, analizując dane z 12 randomizowanych badań klinicznych obejmujących 681 pacjentów z Chin, Australii, Kanady, Finlandii i USA. Wszystkie te prace oceniały wpływ przeszczepienia mikrobioty jelitowej (FMT - fecal microbiota transplantation) na nasilenie objawów depresyjnych.

Przeszczep bakterii jelitowych polega na przeniesieniu mikrobioty od zdrowego dawcy do układu pokarmowego chorego. Metoda ta jest już skutecznie stosowana w leczeniu zakażeń bakterią Clostridioides difficile, jednak od kilku lat badacze sprawdzają, czy może być również pomocna w zaburzeniach osi jelita-mózg, takich jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy właśnie depresja.

Zebrane dane wskazują, że po przeszczepie mikrobioty jelitowej objawy depresji znacząco się zmniejszały w porównaniu z grupami kontrolnymi. Najsilniejszy efekt terapeutyczny zaobserwowano u pacjentów z IBS, słabszy u osób z chorobami neurologicznymi lub psychicznymi.

Co ciekawe, skuteczne okazały się zarówno kapsułki zawierające bakterie jelitowe, jak i bezpośrednie podanie mikrobioty do układu pokarmowego, np. poprzez endoskopię czy lewatywę. Ten drugi sposób dawał nieco lepsze efekty. Niestety, poprawa nastroju była krótkotrwała - zanikła po około pół roku od zakończenia terapii.

Autorzy publikacji przyznali, że jakość dowodów naukowych jest niska, a wyniki - jedynie wstępne. Podkreślili potrzebę prowadzenia dalszych badań z udziałem pacjentów, u których depresja została jednoznacznie zdiagnozowana.

Wskazali też, że w przyszłych projektach należy stosować ujednolicone protokoły FMT, uwzględniać czynniki takie jak dieta, stosowane leki czy terapie psychologiczne, i prowadzić długoterminową obserwację pacjentów.

Recenzentka pracy, dr Jessica Green z Deakin University w Geelong, określiła przeszczepianie bakterii jelitowych jako "bardzo obiecującą" metodę, ale zastrzegła, że artykuł jest "być może bardziej optymistyczny w interpretacji wyników, niż uzasadniałby to wstępny charakter danych".

Jak zaznaczyła, nie wiadomo jeszcze, czy poprawa nastroju u pacjentów z IBS wynikała z samego przeszczepu, czy raczej z ustąpienia objawów jelitowych.

Zdaniem dr Valerie Taylor z University of Calgary, która nie uczestniczyła w analizie, istnieje coraz więcej przesłanek, by poważnie zbadać potencjał mikrobioty jelitowej w leczeniu zaburzeń psychicznych.

- Chociaż potrzebujemy dłuższych badań, aby zrozumieć dawkowanie i skuteczność tej metody, jest to ekscytujący nowy obszar - powiedziała w rozmowie z "Medscape Medical News".

Jej zespół zakończył niedawno badania nad wykorzystaniem przeszczepu mikrobioty w terapii depresji opornej na leczenie. Wyniki są właśnie analizowane.

Choć przeszczep mikrobioty jelitowej nie jest jeszcze standardową metodą terapii depresji, wyniki badań sugerują, że mikrobiom może być ważnym elementem układanki w leczeniu zaburzeń nastroju. W przyszłości personalizowane podejście do psychiatrii - uwzględniające stan jelit, dietę i mikroflorę - może zrewolucjonizować leczenie depresji, zwłaszcza tej opornej na tradycyjne metody.

Na razie jednak, jak podkreślają naukowcy, to kierunek obiecujący, lecz wciąż eksperymentalny.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: PAP