Diagnostyka astmy u dzieci

Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. Objawy astmy to: świszczący oddech, kaszel, trudności z oddychaniem oraz ucisk w klatce piersiowej. Atak astmy kończy się czasami samoistnie lub po przyjęciu lekarstwa. Podłożem astmy jest nadreaktywność oskrzeli lub nadwrażliwość dróg oddechowych na różne czynniki, na przykład alergeny. Astma u dzieci jest często trudna do zdiagnozowania. Jakie trudności napotykają lekarze, próbując zidentyfikować dziecięce dolegliwości?

1. Objawy astmy u dziecka

U dzieci objawy astmy zależą w dużej mierze od wieku i stanu zdrowia. Astma u dzieci małych może się manifestować w postaci przewlekle utrzymującego się kaszlu, okresowo występującego świszczącego oddechu, kaszlu i/lub duszności powysiłkowych. W tym okresie przebieg choroby może naśladować infekcję dróg oddechowych przebiegającą bez gorączki.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

U dzieci starszych głównymi objawami astmy są: napadowo występujący suchy kaszel, szczególnie w nocy, świszczący oddech, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy te wywoływane są przez: ekspozycję na alergen, wysiłek fizyczny, infekcję, stres.

Rozpoznanie astmy u dzieci nie jest proste ze względu na następujące kwestie:

  • Świszczący oddech jest charakterystyczny dla astmy, ale może być spowodowany innymi czynnikami. W najcięższych przypadkach ten objaw może wcale nie wystąpić.
  • Suchy kaszel jest czasami jedynym symptomem astmy.
  • Ucisk w klatce piersiowej może być objawem astmy i pojawiać tylko po wysiłku lub w nocy.
  • Trudności w złapaniu oddechu to poważny problem w przypadku niemowląt. Poważne ataki astmy mogą się wiązać z problemami podczas karmienia lub z ciągłym płaczem. Dzieci stają się śpiące i zmieszane. W przypadku nastolatków objawy rozwijają się później, w miarę jak choroba postępuje.

W zaostrzeniach choroby występują objawy astmy, świadczące o ciężkości zaostrzenia: sinica, trudność w mówieniu, przyspieszenie czynności serca, wdechowe ustawienie klatki piersiowej, praca dodatkowych mięśni oddechowych, wciąganie międzyżebrzy, zaburzenia świadomości.

2. Diagnoza astmy u dzieci

W celu zdiagnozowania astmy lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad. Na podstawie szczegółowego wywiadu, a także obserwacji funkcjonowania płuc lub skuteczności przepisanych uprzednio leków dokonuje diagnozy. O co może pytać lekarz?

  • Czy w rodzinie były przypadki astmy?
  • Jakie niepokojące objawy wystąpiły u dziecka?
  • Jakie czynniki wywołują niepożądane symptomy? Czy są to na przykład infekcje wirusowe, zimne powietrze, kurz, kontakt ze zwierzętami, pyłki, zmiany pogody lub wysiłek fizyczny?
  • Czy między wystąpieniem objawów astmy pojawiły się inne symptomy?
  • Jak często występuje suchy kaszel? Czy ma charakter napadowy?
  • Jak często pojawiają się napady duszności?
  • W jakich porach doby objawy astmy mają miejsce?
  • Czy chory odczuwa duszność bądź ucisk w klatce piersiowej?
  • Czy i w jakich okolicznościach zdarza się świszczący oddech?
  • Jak objawy choroby wpływają na życie dziecka? Czy opuszcza dużo zajęć szkolnych?
Astma (prezentacja edukacyjna)
Astma (prezentacja edukacyjna) [17 zdjęć]

Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg...

zobacz galerię

Po wstępnej ocenie lekarz jest zwykle w stanie ocenić, czy istnieje duże prawdopodobieństwo astmy. Jeżeli diagnoza wyraźnie wskazuje na astmę, zaczyna się próbne leczenie astmy u dziecka. Metodę leczenia dobiera się do objawów choroby. Po 2-3 miesiącach mały pacjent powinien pojawić się na wizycie kontrolnej w celu oceny postępów leczenia. Natomiast w przypadku małego prawdopodobieństwa astmy konieczne jest dalsze poszukiwanie przyczyn niepokojących objawów. Do tego celu u starszych dzieci wykorzystuje się

badanie spirometryczne lub prześwietlenie klatki piersiowej.

2.1. Badania w diagnostyce astmy

Badania czynnościowe układu oddechowego

Badania czynnościowe układu oddechowego są podstawą rozpoznawania astmy u dzieci powyżej 6-7 roku życia, młodzieży i dorosłych. U dzieci młodszych możliwości wykonywania badań czynnościowych układu oddechowego są ograniczone, ze względu na konieczność współpracy badanego w wykonywanych pomiarach, czego nie udaje się uzyskać u dzieci w wieku poniżej 5-6 roku życia.

  • Badanie spirometryczne - spirometr ma za zadanie zmierzenie zarówno objętości, jak i szybkości wydmuchiwanego powietrza z płuc. Spirometr jest tak skonstruowany, że pomiar jest przedstawiany jako wykres graficzny w przedziale czasowym. Taki wykres nazywa się spirogramem. Najważniejszą informacją uzyskiwaną ze spirometrii jest wartość przepływu oraz objętość powietrza wydmuchiwanego w pierwszej sekundzie forsownego wydechu, w skrócie FEV1. Ponieważ zmniejszenie FEV1 nie jest charakterystyczne dla astmy, określa się stosunek FEV1 do FVC, który prawidłowo jest większy niż 74%, a jego obniżenie świadczy o obturacji dróg oddechowych.
  • Ocena szczytowego przepływu wydechowego (PEF) i oznaczanie jego dobowej zmienności - służy do monitorowania przebiegu choroby. Dobowa zmienność PEF przekraczająca 20% jest uznawana za charakterystyczną cechę astmy oskrzelowej.
  • Test odwracalności obturacji oskrzeli - polega na ocenie stopnia odwracalności obturacji oskrzeli po podaniu krótko działającego B2-mimetyku. Zwiększenie FEV1 o przynajmniej 12% jest typowe dla astmy.
  • Testy prowokacyjne - polegają na kontrolowanym, wziewnym podawaniu czynnika prowokującego (alergenu) i pomiarze reakcji ze strony dróg oddechowych.

Badania pod kątem alergii

Schorzenia alergiczne wykrywają następujące badania:

  • ocena eozynofilii w plwocinie oraz we krwi obwodowej;
  • ocena mediatorów zapalnych - histaminy, cytokin, leukotrienów;
  • punktowe testy skórne - stosowane w celu wykrycia alergenów odpowiedzialnych za wyzwalanie reakcji alergicznych. Na skórę przedramienia nakłada się kroplę testowanego alergenu. W skórze zachodzi reakcja alergiczna typu I z udziałem IgE, manifestująca się miejscowym zaczerwienieniem i powstaniem bąbla. Na podstawie oceny pomiaru średnicy bąbla w porównaniu z reakcją na płyn kontroli dodatniej wnioskuje się o przyczynowej roli testowanego alergenu;
  • stężenie IgE - należy podkreślić, że stężenie IgE nie koreluje z objawami chorobowymi i stopniem uczulenia, a jej prawidłowe stężenie nie wyklucza alergii;
  • obecność swoistych przeciwciał IgE - ich oznaczenie wykonuje się przede wszystkim w tych przypadkach, kiedy nie można wykonać punktowych testów skórnych (rozległe zmiany skórne, stosowanie leków antyhistaminowych).

Badanie radiologiczne w diagnostyce astmy

Dotąd uważano, że jest potrzebne głównie dla wykluczenia innych schorzeń np. ciała obcego w drogach oddechowych lub zapalenia płuc. Klasyczne zdjęcie klatki piersiowej dziecka chorego na astmę w czasie zaostrzenia wykazuje nadmierne upowietrznienie płuc (rozdęcie), spłaszczenie kopuł przepony, szerokie przestrzenie międzyżebrowe, wąski cień śródpiersia.

2.2. Diagnostyka astmy u dzieci do 5 roku życia

Bardzo ważnym elementem postępowania jest przeprowadzenie diagnostyki różnicowej obturacji z uwzględnieniem badań w kierunku rozpoznania takich chorób, jak: wady wrodzone układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, mukowiscydoza, zespoły aspiracyjne, zaburzenia odporności, guzy klatki piersiowej, dyskineza rzęsek. Spowodowane jest to tym, że w tej grupie wiekowej objawy astmy oskrzelowej są niecharakterystyczne, a dodatkowym czynnikiem utrudniającym postawienie rozpoznania jest niemożność wykonania badań czynnościowych układu oddechowego.

3. Czynniki ryzyka astmy u dzieci

Co może wywołać astmę u dziecka? Najczęstsze przyczyny to:

  • czynniki dziedziczne – jeżeli w rodzinie były przypadki astmy, istnieje większe ryzyko, że dziecko także zachoruje,
  • mieszkanie w mieście – dziecko ma większy kontakt z zanieczyszczeniami itp.,
  • stres i zmartwienia na tle finansowym,
  • nadwaga,
  • przedwczesny poród i niska waga po urodzeniu,
  • przejście przez infekcje wirusowe w dzieciństwie,
  • fakt, że w czasie ciąży matka paliła papierosy,
  • przyjmowanie różnego rodzaju antybiotyków.

Objawy astmy nie muszą oznaczać, że dziecko choruje na astmę. Na wszelki wypadek warto jednak pójść z pociechą do lekarza. Może się okazać, że niezbędne będzie leczenie oraz zmiany w trybie życia. Różne rodzaje tej choroby, na przykład astma wysiłkowa u dzieci, nie są w zupełności uleczalne, ale dobranie odpowiednich leków może wiele pomóc.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!