Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Diagnostyka astmy u dzieci

Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. Objawy astmy to: świszczący oddech, kaszel, trudności z oddychaniem oraz ucisk w klatce piersiowej. Atak astmy kończy się czasami samoistnie lub po przyjęciu lekarstwa. Podłożem astmy jest nadreaktywność oskrzeli lub nadwrażliwość dróg oddechowych na różne czynniki, na przykład alergeny. Astma u dzieci jest często trudna do zdiagnozowania. Jakie trudności napotykają lekarze, próbując zidentyfikować dziecięce dolegliwości?

1. Objawy astmy u dziecka

U dzieci objawy astmy zależą w dużej mierze od wieku i stanu zdrowia. Astma u dzieci małych może się manifestować w postaci przewlekle utrzymującego się kaszlu, okresowo występującego świszczącego oddechu, kaszlu i/lub duszności powysiłkowych. W tym okresie przebieg choroby może naśladować infekcję dróg oddechowych przebiegającą bez gorączki.

U dzieci starszych głównymi objawami astmy są: napadowo występujący suchy kaszel, szczególnie w nocy, świszczący oddech, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy te wywoływane są przez: ekspozycję na alergen, wysiłek fizyczny, infekcję, stres.

Rozpoznanie astmy u dzieci nie jest proste ze względu na następujące kwestie:

  • Świszczący oddech jest charakterystyczny dla astmy, ale może być spowodowany innymi czynnikami. W najcięższych przypadkach ten objaw może wcale nie wystąpić.
  • Suchy kaszel jest czasami jedynym symptomem astmy.
  • Ucisk w klatce piersiowej może być objawem astmy i pojawiać tylko po wysiłku lub w nocy.
  • Trudności w złapaniu oddechu to poważny problem w przypadku niemowląt. Poważne ataki astmy mogą się wiązać z problemami podczas karmienia lub z ciągłym płaczem. Dzieci stają się śpiące i zmieszane. W przypadku nastolatków objawy rozwijają się później, w miarę jak choroba postępuje.

W zaostrzeniach choroby występują objawy astmy, świadczące o ciężkości zaostrzenia: sinica, trudność w mówieniu, przyspieszenie czynności serca, wdechowe ustawienie klatki piersiowej, praca dodatkowych mięśni oddechowych, wciąganie międzyżebrzy, zaburzenia świadomości.

2. Diagnoza astmy u dzieci

W celu zdiagnozowania astmy lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad. Na podstawie szczegółowego wywiadu, a także obserwacji funkcjonowania płuc lub skuteczności przepisanych uprzednio leków dokonuje diagnozy. O co może pytać lekarz?

  • Czy w rodzinie były przypadki astmy?
  • Jakie niepokojące objawy wystąpiły u dziecka?
  • Jakie czynniki wywołują niepożądane symptomy? Czy są to na przykład infekcje wirusowe, zimne powietrze, kurz, kontakt ze zwierzętami, pyłki, zmiany pogody lub wysiłek fizyczny?
  • Czy między wystąpieniem objawów astmy pojawiły się inne symptomy?
  • Jak często występuje suchy kaszel? Czy ma charakter napadowy?
  • Jak często pojawiają się napady duszności?
  • W jakich porach doby objawy astmy mają miejsce?
  • Czy chory odczuwa duszność bądź ucisk w klatce piersiowej?
  • Czy i w jakich okolicznościach zdarza się świszczący oddech?
  • Jak objawy choroby wpływają na życie dziecka? Czy opuszcza dużo zajęć szkolnych?

Astma (prezentacja edukacyjna)
Czym jest astma?

Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg oddechowych). W rezultacie osoba chora ma poważne problemy z oddychaniem. Na szczęście, przy odpowiedniej kuracji choroba jest całkowicie wyleczalna. Oskrzela, które...
Po wstępnej ocenie lekarz jest zwykle w stanie ocenić, czy istnieje duże prawdopodobieństwo astmy. Jeżeli diagnoza wyraźnie wskazuje na astmę, zaczyna się próbne leczenie astmy u dziecka. Metodę leczenia dobiera się do objawów choroby. Po 2-3 miesiącach mały pacjent powinien pojawić się na wizycie kontrolnej w celu oceny postępów leczenia. Natomiast w przypadku małego prawdopodobieństwa astmy konieczne jest dalsze poszukiwanie przyczyn niepokojących objawów. Do tego celu u starszych dzieci wykorzystuje się badanie spirometryczne lub prześwietlenie klatki piersiowej.

2.1. Badania w diagnostyce astmy

2.1.1. Badania czynnościowe układu oddechowego

Badania czynnościowe układu oddechowego są podstawą rozpoznawania astmy u dzieci powyżej 6-7 roku życia, młodzieży i dorosłych. U dzieci młodszych możliwości wykonywania badań czynnościowych układu oddechowego są ograniczone, ze względu na konieczność współpracy badanego w wykonywanych pomiarach, czego nie udaje się uzyskać u dzieci w wieku poniżej 5-6 roku życia.

  • Badanie spirometryczne - spirometr ma za zadanie zmierzenie zarówno objętości, jak i szybkości wydmuchiwanego powietrza z płuc. Spirometr jest tak skonstruowany, że pomiar jest przedstawiany jako wykres graficzny w przedziale czasowym. Taki wykres nazywa się spirogramem. Najważniejszą informacją uzyskiwaną ze spirometrii jest wartość przepływu oraz objętość powietrza wydmuchiwanego w pierwszej sekundzie forsownego wydechu, w skrócie FEV1. Ponieważ zmniejszenie FEV1 nie jest charakterystyczne dla astmy, określa się stosunek FEV1 do FVC, który prawidłowo jest większy niż 74%, a jego obniżenie świadczy o obturacji dróg oddechowych.
  • Ocena szczytowego przepływu wydechowego (PEF) i oznaczanie jego dobowej zmienności - służy do monitorowania przebiegu choroby. Dobowa zmienność PEF przekraczająca 20% jest uznawana za charakterystyczną cechę astmy oskrzelowej.
  • Test odwracalności obturacji oskrzeli - polega na ocenie stopnia odwracalności obturacji oskrzeli po podaniu krótko działającego B2-mimetyku. Zwiększenie FEV1 o przynajmniej 12% jest typowe dla astmy.
  • Testy prowokacyjne - polegają na kontrolowanym, wziewnym podawaniu czynnika prowokującego (alergenu) i pomiarze reakcji ze strony dróg oddechowych.

2.1.2. Badania pod kątem alergii

Schorzenia alergiczne wykrywają następujące badania:

  • ocena eozynofilii w plwocinie oraz we krwi obwodowej;
  • ocena mediatorów zapalnych - histaminy, cytokin, leukotrienów;
  • punktowe testy skórne - stosowane w celu wykrycia alergenów odpowiedzialnych za wyzwalanie reakcji alergicznych. Na skórę przedramienia nakłada się kroplę testowanego alergenu. W skórze zachodzi reakcja alergiczna typu I z udziałem IgE, manifestująca się miejscowym zaczerwienieniem i powstaniem bąbla. Na podstawie oceny pomiaru średnicy bąbla w porównaniu z reakcją na płyn kontroli dodatniej wnioskuje się o przyczynowej roli testowanego alergenu;
  • stężenie IgE - należy podkreślić, że stężenie IgE nie koreluje z objawami chorobowymi i stopniem uczulenia, a jej prawidłowe stężenie nie wyklucza alergii;
  • obecność swoistych przeciwciał IgE - ich oznaczenie wykonuje się przede wszystkim w tych przypadkach, kiedy nie można wykonać punktowych testów skórnych (rozległe zmiany skórne, stosowanie leków antyhistaminowych). 

2.1.3. Badanie radiologiczne w diagnostyce astmy

Dotąd uważano, że jest potrzebne głównie dla wykluczenia innych schorzeń np. ciała obcego w drogach oddechowych lub zapalenia płuc. Klasyczne zdjęcie klatki piersiowej dziecka chorego na astmę w czasie zaostrzenia wykazuje nadmierne upowietrznienie płuc (rozdęcie), spłaszczenie kopuł przepony, szerokie przestrzenie międzyżebrowe, wąski cień śródpiersia.

2.2. Diagnostyka astmy u dzieci do 5 roku życia

Bardzo ważnym elementem postępowania jest przeprowadzenie diagnostyki różnicowej obturacji z uwzględnieniem badań w kierunku rozpoznania takich chorób, jak: wady wrodzone układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, mukowiscydoza, zespoły aspiracyjne, zaburzenia odporności, guzy klatki piersiowej, dyskineza rzęsek. Spowodowane jest to tym, że w tej grupie wiekowej objawy astmy oskrzelowej są niecharakterystyczne, a dodatkowym czynnikiem utrudniającym postawienie rozpoznania jest niemożność wykonania badań czynnościowych układu oddechowego.

3. Czynniki ryzyka astmy u dzieci

Co może wywołać astmę u dziecka? Najczęstsze przyczyny to:

  • czynniki dziedziczne – jeżeli w rodzinie były przypadki astmy, istnieje większe ryzyko, że dziecko także zachoruje,
  • mieszkanie w mieście – dziecko ma większy kontakt z zanieczyszczeniami itp.,
  • stres i zmartwienia na tle finansowym,
  • nadwaga,
  • przedwczesny poród i niska waga po urodzeniu,
  • przejście przez infekcje wirusowe w dzieciństwie,
  • fakt, że w czasie ciąży matka paliła papierosy,
  • przyjmowanie różnego rodzaju antybiotyków.

Objawy astmy nie muszą oznaczać, że dziecko choruje na astmę. Na wszelki wypadek warto jednak pójść z pociechą do lekarza. Może się okazać, że niezbędne będzie leczenie oraz zmiany w trybie życia. Różne rodzaje tej choroby, na przykład astma wysiłkowa u dzieci, nie są w zupełności uleczalne, ale dobranie odpowiednich leków może wiele pomóc.

Bibliografia

  • Stelmach I., Astma dziecięca - wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3308-3
  • Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6
  • Droszcz W., Grzanka A., Astma u młodzieży i dorosłych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-2004-284-9
  • Boznański A. (red.), Choroby alergiczne wieku rozwojowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2769-1
  • Osiadło G., Badania czynnościowe w diagnostyce układu oddechowego, AWF Katowice, Katowice 2002, ISBN 83-87478-46-6
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Kulus M., Choroby układu oddechowego u dzieci, Wolters Kluwer, Warszawa 2010, ISBN 978-83-264-0095-7

Źródła zewnętrzne

Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Astma oskrzelowa u dzieci - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Astma oskrzelowa u dzieci
Astma oskrzelowa u dzieci

Zaostrzenie objawów astmy u dziecka

Zaostrzenie astmy jest, niestety, wpisane w przebieg tej choroby. Co robić, aby uniknąć pogorszenia objawów? Jak radzić sobie z narastającą dusznością lub nieustępującym kaszlem? Silny napad astmy może być niebezpieczny dla dziecka, dlatego warto...

Astma oskrzelowa u dzieci

Atak astmy u dziecka

Astma to dość częsta choroba u dzieci. Atak astmy u dziecka może być wywołany przez alergen, na który jest ono uczulone. Może to być naskórek zwierząt domowych, kurz czy pyłki. Aby poradzić sobie podczas ataku astmy u dziecka - należy przede...

Astma oskrzelowa u dzieci

Inhalatory dla dziecka

Wziewne podawanie leku jest bardzo korzystne dla dziecka chorego na astmę, ponieważ tak podany lek działa miejscowo. Ryzyko działań ubocznych jest niewielkie, gdyż dawka podana wziewnie jest dużo niższa od dawek podawanych doustnie, a wchłanianie leku z...

Astma oskrzelowa u dzieci

Niepokojące objawy u dziecka sugerujące astmę

Astma jest schorzeniem atakującym drogi oddechowe. Jest to najczęstsza przewlekła choroba układu oddechowego u dzieci. Charakteryzuje się odwracalną obturacją dróg oddechowych oraz nadreaktywnością oskrzeli na różne czynniki swoiste...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma u dziecka - kiedy do lekarza?

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów...

Astma

Diagnostyka astmy

W celu postawienia właściwej diagnozy lekarz na początku przeprowadzi wywiad z pacjentem, tzn. szczegółowo wypyta go o objawy, dokładnie osłucha plecy (pole nad płucami i oskrzelami).Spis treści Zmiany w płucach Astma charakteryzuje się zmianami...

Astma oskrzelowa (astma bronchitowa)

Objawy astmy oskrzelowej u dzieci

Astma oskrzelowa, inaczej dychawica oskrzelowa, wywołuje trudności w oddychaniu. Jest wywołana zapalną chorobą dróg oddechowych oraz ich zwężeniem. Astma na tle alergicznym

Przyczyny astmy

Nadwaga sprzyja atakom astmy u dzieci!

Astma oskrzelowa jest przewlekłą chorobą zapalną, która dotyczy dróg oddechowych. W Polsce na astmę choruje co najmniej 700 tysięcy dzieci. Proces zapalny prowadzi do

Astma

Rodzaje astmy

Astma to choroba objawiająca się świszczącym oddechem, kaszlem, uciskiem w klatce piersiowej oraz problemami z oddychaniem. Nie jest to jednak schorzenie, które u wszystkich chorych przebiega tak samo. W związku z tym eksperci wyróżnili...

Astma

Profilaktyka astmy

Astma jest przewlekłą chorobą, dotykającą drogi oddechowe. Przejawia się zwężeniem oskrzeli spowodowanym ich skurczem, stanem zapalnym lub nadwrażliwością na alergeny. Leczenie astmy wymaga przyjmowania leków, które pomagają w rozkurczaniu...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500