Sepsa zabija w kilka godzin. Ekspert: Liczy się każda minuta i godzina

Światowy Dzień Sepsy, obchodzony 13 września, został ustanowiony w 2012 roku przez Global Sepsis Alliance. Ma zwracać uwagę na to śmiertelne, a wciąż bagatelizowane zagrożenie. Na świecie co roku odnotowuje się aż 50 milionów przypadków sepsy, a 11 milionów osób umiera z jej powodu. Może wystąpić u każdego - od noworodka po seniora - i zabić w ciągu kilku godzin.

Wbrew obiegowym opiniom sepsa nie jest chorobą zakaźną. Jak wyjaśnia w rozmowie z PAP prof. Goździk, kierownik Katedry i Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, "to kaskadowo postępujący, dramatyczny zespół objawów, które występują na skutek zakażenia bakteryjnego, wirusowego, a nawet grzybicznego".

Zwykle układ odpornościowy radzi sobie z infekcją, ale gdy reakcja organizmu staje się nadmierna i niekontrolowana, rozwija się sepsa. Może prowadzić do uszkodzenia narządów, wstrząsu septycznego i śmierci.

- Gdy dochodzi do niekontrolowanej reakcji naszego organizmu, to czynniki, które sobie w tej obronie aktywujemy, doprowadzają do tego, że oprócz patogenów uszkadzamy również swoje własne narządy - podkreśla anestezjolog.

Sepsa nie zawsze daje jednoznaczne sygnały. Typowe objawy to gorączka, przyspieszony oddech, kołatanie serca, zaburzenia orientacji. Ale choroba może przebiegać także bez podwyższonej temperatury.

- Osoba z sepsą może manifestować takie objawy, jak np.: obniżone ciśnienie, przyspieszona akcja serca, czasem bez podwyższonej temperatury, zaburzenia świadomości, dezorientacja, splątanie, apatia, senność - mówi prof. Goździk.

Ekspert ostrzega: "W rozpoznaniu sepsy liczy się każda minuta i godzina".

Ogniska zapalne mogą powstać w wielu miejscach - w drogach oddechowych, układzie moczowym, nerkach, wątrobie, krwi, ranach pooperacyjnych. Wywołują ją zarówno bakterie szpitalne (Klebsiella, Pseudomonas, Acinetobacter), jak i powszechnie występujące w środowisku gronkowce, paciorkowce, meningokoki czy pneumokoki.

Najbardziej zagrożeni są pacjenci z osłabionym układem odporności: noworodki, małe dzieci, osoby starsze, chorzy przewlekle (np. na cukrzycę, nowotwory, choroby nerek) czy wyczerpani stresem i zmęczeniem.

Najgroźniejszą formą sepsy jest wstrząs septyczny, czyli stan z gwałtownym i trudnym do opanowania spadkiem ciśnienia tętniczego.

- Ma dramatyczny przebieg, a śmiertelność z tego powodu, nawet na oddziałach intensywnej terapii, jest ogromna, bo dochodzi do 70 proc. - zaznacza specjalista.

Podstawą leczenia są antybiotyki, leki wspomagające krążenie, preparaty przeciwzakrzepowe i intensywna płynoterapia. W najcięższych przypadkach stosuje się nowoczesne leki, takie jak angiotensyna II generacji, które mogą natychmiast poprawić ciśnienie tętnicze.

Pacjenci, którzy przeżyli sepsę, często zmagają się z powikłaniami określanymi jako zespół po sepsie.

To m.in.:

• zaburzenia pamięci i koncentracji,
• objawy depresji, lęki, problemy ze snem,
• polineuropatia, czyli osłabienie mięśni i zaburzenia czucia,
• większe ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych (zawały, udary).

Jak podaje prof. Goździk, "ok. 40 proc. pacjentów trafia ponownie do szpitala w ciągu 90 dni od pierwotnego wypisu".

Na sepsę nie ma jednej szczepionki, ale można się zaszczepić przeciwko bakteriom, które ją wywołują, m.in. meningokokom i pneumokokom. Kluczowe znaczenie ma także higiena: częste mycie rąk, unikanie dzielenia się sztućcami czy butelką oraz leczenie infekcji, szczególnie dróg moczowych.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: PAP