Skraca życie. Naukowcy porównują jej skutki do palenia 15 papierosów dziennie

Z punktu widzenia fizjologii samotność to nie tylko stan emocjonalny, ale reakcja stresowa. Kiedy mózg rejestruje brak więzi społecznych, aktywuje te same obszary, które reagują na zagrożenie – głównie ciało migdałowate i oś podwzgórze–przysadka–nadnercza. W efekcie rośnie poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu.

Przewlekłe pobudzenie tego układu prowadzi do:

• wzrostu ciśnienia tętniczego,

• zaburzeń rytmu serca,

• obniżenia odporności,

• przyspieszonego starzenia komórek.

W badaniu zespołu prof. Johna Cacioppo z University of Chicago wykazano, że długotrwałe poczucie samotności zwiększa ekspresję genów odpowiedzialnych za reakcję zapalną, przy jednoczesnym osłabieniu genów związanych z odpornością przeciwwirusową. Innymi słowy: ciało osoby samotnej jest biologicznie "zaprogramowane" na chroniczny stres.

Zobacz także: Zwiększa ryzyko demencji o 40 proc. Nieznany dotąd czynnik

Już w 2010 roku naukowcy z Uniwersytetu Brigham Young przeanalizowali dane ponad 300 tys. osób. Wyniki, opublikowane w "PLOS Medicine", pokazały, że brak więzi społecznych zwiększa ryzyko przedwczesnej śmierci o 26 proc., a izolacja społeczna – aż o 29 proc. To efekt porównywalny z paleniem papierosów, otyłością czy brakiem aktywności fizycznej.

Kolejne metaanalizy potwierdzają te wyniki. Badanie z "American Journal of Epidemiology" wskazuje, że osoby samotne mają 32 proc. wyższe ryzyko udaru mózgu i choroby wieńcowej, a dane z "Nature Human Behaviou" pokazują, że brak relacji przyspiesza spadek funkcji poznawczych i ryzyko demencji w starszym wieku.

Izolacja społeczna działa więc wielokierunkowo: wpływa zarówno na układ sercowo-naczyniowy, jak i na mózg, metabolizm oraz procesy odpornościowe.

Z badań Mental Health Foundation wynika, że kluczowe znaczenie ma aktywne działanie – utrzymywanie codziennych kontaktów, nawet drobnych, ma ogromny wpływ na zdrowie psychiczne.

Eksperci zalecają:

• utrzymywać rytuały społeczne – rozmowy z sąsiadami, wspólne posiłki, wolontariat;

• dbać o ciało – aktywność fizyczna obniża poziom kortyzolu i sprzyja wydzielaniu endorfin;

• ograniczać czas spędzany w sieci, który często nasila porównania społeczne;

• korzystać z terapii rozmową – badania pokazują, że interwencje psychologiczne znacząco zmniejszają poczucie izolacji.

Nie bez znaczenia są również zwierzęta – kontakt z psem lub kotem zwiększa poziom oksytocyny, hormonu zaufania i przywiązania, co potwierdzono w badaniu z "Frontiers in Psychology".

Wbrew stereotypom samotność nie dotyczy tylko ludzi starszych. To złożony problem społeczny, który wymaga uwagi podobnej do tej, jaką poświęcamy paleniu, otyłości czy depresji. Jak podkreśla WHO, poczucie więzi i przynależności to nie luksus emocjonalny, ale czynnik ochronny przed chorobami i przedwczesną śmiercią.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. PNAS
2. PLOS Medicine
3. American Journal of Epidemiology
4. Mental Health Foundation
5. Nature Human Behaviour
6. Frontiers in Psychology