Strumektomia – rodzaje zabiegów, wskazania i powikłania

Strumektomia to operacja wycięcia tarczycy. Usuwa się ją częściowo, pozostawiając jej czynny fragment. To odróżnia ją od tyreoidektomii, operacyjnym usunięciu całej tarczycy.

Chirurgiczne usunięcie gruczołu tarczowego jest jednym z najczęściej przeprowadzanych zabiegów ze wskazań endokrynologicznych. Położenie narządu w obrębie szyi sprawia, że zabieg wymaga od chirurga dużej sprawności i dokładności.

Tarczyca to nieduży organ położony z przodu szyi, w jej dolnej części. Jest ona odpowiedzialna za produkcję hormonów, które regulują czynności metaboliczne i wpływają na cały organizm.

W zależności od rozpoznania wykonuje się różne zakresy operacji na tarczycy. Strumektomia subtotalna, to jest częściowa, to standardowa procedura wykonywana u chorych ze zróżnicowanym rakiem tarczycy niskiego ryzyka. Polega na częściowym usunięciu tarczycy.

Pozostała część narządu zostaje przymocowana do tchawicy. Całkowita (totalna) tyroidektomia jest wykonywana w przypadku raka tarczycy. Wówczas najczęściej usuwany jest cały narząd wraz z sąsiadującymi węzłami chłonnymi.

W przypadku całkowitego usunięcia tarczycy konieczne jest doustne i dożywotnie przyjmowanie hormonów. Możliwa jest również hemistrumektomia, czyli resekcja płata tarczycy lub wycięcie guzka z marginesem. Usunięcie jedynie fragmentu tarczycy lub jednego z płatów najczęściej ma miejsce w przypadku obecności pojedynczych zmian.

Wskazania do usunięcia tarczycy to między innymi:

• rak tarczycy,
• chłoniak tarczycy. Główną metodą leczenia jest radiochemioterapia. Zabieg wykonuje się w celu pobrania materiału do badania histopatologicznego,
• przerzuty do tarczycy, najczęściej dotyczą raka nerki i płuca,
• guzki tarczycy. Łagodne zmiany mają tendencję do zezłośliwienia się,
• nadczynność tarczycy,
• wole zamostkowe,
• duże wole powodujące ucisk na sąsiadujące narządy.

Typowa strumektomia, czyli subtotalne usunięcie tarczycy, wykonywana jest w przypadku obecności licznych zmian guzkowatych lub woli o aktywności hormonalnej. Wówczas pozostawia się fragment tarczycy, który wydziela hormony tarczycowe.

Przed zabiegiem na tarczycy bardzo ważna jest kompleksowa diagnostyka laboratoryjna i obrazowa. Należy zebrać wyniki badań takich jak: morfologii krwi, oznaczenie poziomu hormonów tarczycowych (TSH) i poziomu przeciwciał (fT3 i fT4) oraz poziomu wapnia w surowicy.

U chorych z podejrzeniem raka rdzeniastego tarczycy wykonuje się:

• badanie stężenia kalcytoniny,
• CEA (oznaczanie antygenu rakowo-płodowego),
• badania w kierunku mutacji genu RET i współwystępujących endokrynopatii.

W celu zobrazowania tarczycy wykonuje się USG tarczycy oraz węzłów chłonnych szyjnych. Gdy pada podejrzenie zaawansowanej choroby nowotworowej konieczny jest:

• rezonans magnetyczny (MRI),
• tomografia komputerowa (TK),
• pozytonowa tomografia emisyjna (PET).
• cienkoigłowa biopsja aspiracyjna (BAC).

Pacjenci, którzy mają przewlekłą chrypę bądź przeszli operację w okolicach śródpiersia, należą do grupy wysokiego ryzyka uszkodzenia strun głosowych podczas zabiegu. W ich przypadku niezbędna jest konsultacja laryngologiczna.

Ponadto należy pamiętać, że wszelkie zabiegi na tarczycy należy przeprowadzać w czasie eutyreozy, to jest w sytuacji, gdy poziom hormonów tarczycowych jest unormowany.

Operowanie w stanie nadczynności lub niedoczynności wiąże się z dużym ryzykiem pojawienia się przełomu tarczycowego w czasie zabiegu lub bezpośrednio po nim.

Powikłania mogą być typowe dla wszystkich operacji chirurgicznych albo dotyczyć specyficznie tyroidektomii. Ze strumektomią wiąże się możliwość pojawienia się:

• krwiaka pooperacyjnego,
• zakażenia rany,
• problemów z gojeniem rany,
• hipokalcemii, wynikającej z uszkodzenia lub usunięcia przytarczyc. To za małe stężenie wapnia we krwi. Objawia się parestezjami wokół ust, rąk i stóp,
• przejściowej niedoczynności przytarczyc,
• chrypki, zmiany w głosie,
• porażenia nerwów krtaniowych w związku z uszkodzeniem nerwu,
• zespołu Hornera,
• uszkodzenia tchawicy lub przełyku,
• dysfagii,
• wycieku chłonki.

Żeby zminimalizować ryzyko powikłań, po operacji zakłada się ssący drenaż Redona, którego obecność ma zmniejszyć kontrolę ilości i jakości płynów w tkance podskórnej.