Szkorbut

Szkorbut to choroba spowodowana niedoborem witaminy C (kwasu askorbinowego). Jest ona potrzebna organizmowi człowieka do syntezy kolagenu. Jeśli jej zabraknie, wytwarzanie kolagenu jest zaburzone, a tym samym ściany komórek stają się kruche i może dochodzić do krwawień. Ponadto witamina C bierze udział w odporności, wchłanianiu żelaza, metabolizmie cholesterolu i wielu innych procesach zachodzących w organizmie. Jeśli szkorbut nie jest leczony, może doprowadzić do śmierci.

Przyczyny szkorbutu

Pacjent chory na szkorbut

Zapalenie dziąseł może obejmować całą jamę ustną.

Główną przyczyną szkorbutu jest dieta uboga w witaminę C. W przeszłości często chorowali na nią żeglarze wybierający się w dalekie podróże, którzy nie mieli dostępu do produktów stanowiących źródło tej witaminy. Od XV wieku choroba doprowadziła do śmierci wielu z nich, dopóki nie odkryto, że można jej zapobiec przez spożywanie cytryn, pomarańczy i limonek. W dzisiejszych czasach szkorbut występuje niezwykle rzadko, choć wciąż zdarzają się jego przypadki u ludzi, u których występują takie czynniki ryzyka, jak:

#dziejesienazywo: Czym jest ból?

Szkorbut niekiedy występuje u dzieci karmionych pasteryzowanym mlekiem butelkowym, ponieważ w procesie pasteryzacji witamina C ulega zniszczeniu. Preparaty mlekowe mają dodatek tej witaminy, ale podczas obróbki termicznej ulega ona rozkładowi. Dzieci karmione piersią otrzymują z mlekiem matki odpowiednią jej dawkę.

Objawy i profilaktyka szkorbutu

Objawy szkorbutu pojawiają się po około 3 miesiącach spożywania zbyt małych ilości witaminy C lub niespożywania jej wcale. Z początku pojawiają się: osłabienie, zmęczenie, apatia oraz ból kończyn, a w szczególności nóg. W przypadku braku leczenia choroby pojawiają się kolejne objawy szkorbutu:

  • zmiany skórne – czerwono-niebieskie plamki wokół mieszków włosowych, przypominające niewielkie siniaki. Włoski otoczone siniakiem są skręcone i łatwo się łamią. Bywa, że siniaki łączą się, tworząc wybroczyny o dużej powierzchni,
  • problemy z dziąsłami – przy szkorbucie dziąsła puchną i stają się czerwone, miękkie i gąbczaste. Nawet lekkie podrażnienie sprawia, że krwawią,
  • problemy z układem mięśniowo-szkieletowym – krwawienie wewnątrz stawów powoduje ogromny ból i dyskomfort. Stawy są opuchnięte i wrażliwe, a ból może być tak dotkliwy, że uniemożliwia chodzenie,
  • problemy z oczami – są suche i podrażnione, a pacjent może się też skarżyć na nadwrażliwość na światło i zamazany obraz. Może się także pojawić krwotok podspojówkowy lub wewnątrz otoczki nerwu wzrokowego,
  • anemia – rozwija się u 75 proc. pacjentów ze szkorbutem i jest wynikiem utraty krwi do tkanek, zaburzonego wchłaniania i metabolizmu żelaza i kwasu foliowego, krwawień do przewodu pokarmowego i wewnątrznaczyniowej hemolizy,
  • problemy z sercem i płucami – spłycenie oddechu, niskie ciśnienie tętnicze, ból w klatce piersiowej i wstrząs, który może prowadzić do zgonu pacjenta.

Szkorbutowi można bardzo łatwo zapobiegać – wystarczy dostarczać organizmowi odpowiednią ilość witaminy C. Jej źródłem są owoce cytrusowe (głównie pomarańcze i cytryny), czarna porzeczka, kiwi, papaja, pomidory, truskawki, niektóre warzywa (marchewka, brokuły, ziemniaki, szpinak i papryka) oraz mięso (wątróbka, ostrygi).

Leczenie szkorbutu polega na podawaniu preparatów z witaminą C oraz wzbogaceniu diety w produkty bogate w tę witaminę. Oprócz tego stosuje się leczenie objawowe.

Małgorzata Kamińska, Anna Świeboda, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Sikorski Z.E. Chemia żywności - odżywcze i zdrowotne właściwości składników żywności, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2009, ISBN 978-83-204-3630-3
  • Iwanow K., Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. Liczmy witaminy w diecie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3810-1

Układ pokarmowy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Szkorbut
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Szkorbut
Jak wzmocnić odporność?

Owoce i warzywa wzmacniające odporność

Owoce i warzywa wzmacniające odporność

na szkorbut i nadciśnienie, a picie na czczo soku z tego owocu zmniejsza łaknienie i przyspiesza metabolizm. Owoce pigwowca Warto na nie zapolować

Witamina C - właściwości, niedobór, źródła

Niedobór witaminy C

w diecie stanowią owoce i warzywa. Niedobór witaminy C powoduje wiele schorzeń - szkorbut, anemię, ponadto pogarsza się stan skóry, która staje (...) uznaje się: szkorbut, obniżenie odporności i przedłużanie infekcji...

Warzywa - dzienna dawka, właściwości odżywcze, kaloryczność

Kapusta włoska - właściwości i zastosowanie

Kapusta włoska - właściwości i zastosowanie

na depresję, kamicę, przemęczenie, odwapnienie, osłabienie oraz zapalenie oskrzeli czy szkorbut. Sok z dodatkiem czosnku i nasion dyni pomaga pozbyć

Warzywa - dzienna dawka, właściwości odżywcze, kaloryczność

Właściwości cebuli

Jak pozbyć się kaca? docenili już XV-wieczni żeglarze. Przez całe stulecia cebula traktowana była jako skuteczny lek na szkorbut. Ze względu

Zdrowe przepisy

Koktajl pomarańczowy

wyleczyć m.in. grypę, zgagę, szkorbut, gorączkę, osteoporozę, nadciśnienie tętnicze czy infekcje dróg oddechowych. Warto zatem, choćby profilaktycznie, od czasu do czasu wypić pomarańczowy koktajl.

Profilaktyka grypy

Witaminy wzmacniające organizm

, krzywica, dystrofie nerwowe, szkorbut). Przyjmowanie dużo większych dawek witamin nie poprawia jednak funkcjonowania organizmu. Hyperwitaminoza

Witaminy

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

są przyczyną oraz czynnikami rozwoju wielu przewlekłych schorzeń, jak szkorbut, anemia, zwyrodnienie nerwów, choroby nowotworowe, nadciśnienie tętnicze