wojna w Ukrainie

Naczelna Izba Lekarska zaalarmowała, że lekarze z Ukrainy, którzy skorzystali z uproszczonej ścieżki dostępu do wykonywania zawodu (w praktyce trwającej od 2020 roku) nie zostali wystarczająco zweryfikowani pod kątem kompetencji i języka do pracy z pacjentem. O praktykę pytamy samych lekarzy – tych, którzy przyjechali w trakcie "poluzowania" przepisów i przed nim.

Podczas wyborczego objazdu po ziemi częstochowskiej, Karol Nawrocki odniósł się do problemów, które mają generować obywatele Ukrainy w polskiej służbie zdrowia. Zapytaliśmy lekarzy, jakie mają doświadczenia.

Maria Woroncowa, czyli starsza córka Władimira Putina, jest lekarką specjalizującą się w endokrynologii. Od ubiegłego roku jest objęta sankcjami. Jedna,k jak odkryli niezależni rosyjscy dziennikarze, jej prace naukowe nadal są publikowane na łamach branżowych czasopism wydawanych m.in. w Stanach Zjednoczonych i w Szwajcarii.

Trudno zapomnieć zdjęcie Mychajła Dianowa, które zrobiono tuż po tym, jak Rosjanie wypuścili go z niewoli. Ukraiński obrońca Azowstalu spędził cztery miesiące w piekle, które zgotowali mu Rosjanie. Nie liczył, że wyjdzie z tego żywy. Bicie, głodzenie, rażenie prądem, wbijanie igieł pod paznokcie - było na porządku dziennym. Ukraińcy błyskawicznie zebrali ponad 23 mln hrywien na jego leczenie i rehabilitację, ale okazało się, że chętnych do pomocy jest znacznie więcej.

Wojna na Ukrainie. Do szpitala we Lwowie trafiła kobieta, która cudem przeżyła atak rakietowy. Lekarze próbują uratować życie poważnie rannej 40-latki.

- Broń fosforowa penetruje ciało: może dojść do mięśni, kości, może przepalić ciało na wylot - tłumaczy ppłk dr Bartłomiej Zoń z Wojskowego Instytutu Medycznego. Eksperci wskazują, że ten rodzaj broni powoduje, że ofiary umierają w ogromnym cierpieniu, dlatego jej stosowanie jest zakazane przez międzynarodowe traktaty. - Nawet jeżeli jeden-dwa centymetry takiego fosforu spadną np. na udo, to są w stanie przepalić nogę na wylot, paląc wszystko łącznie z kośćmi - ostrzega lekarz.

- Mam świadomość ryzyka, ale się nie boję. Jak patrzy się na tych ludzi, którzy są wykończeni, bladożółci i trzymają cały dobytek w dwóch plecakach, to ten strach mija - opowiada w rozmowie z WP abcZdrowie dr Katarzyna Pikulska. Lekarka przyznaje, że żołnierze teraz najbardziej obawiają się, że Rosjanie sięgną po broń chemiczną. - Jest duże ryzyko, że zostanie tam użyty gaz bojowy. Był moment, że na wyposażeniu złapanych rosyjskich żołnierzy znaleziono atropinę, która jest odtrutką właśnie na gazy bojowe - relacjonuje.

Przedłużająca się wojna w Ukrainie to doświadczenie, które bardzo mocno wpływa na psychikę żołnierzy walczących o wolność kraju. Walka na froncie oraz związany z nią strach o własne życie i niepewność jutra może powodować wiele trudnych reakcji, zarówno fizycznych, jak i psychicznych określanych jako nerwica frontowa. Czym charakteryzuje się to schorzenie i jak pomóc osobie, która jest nią dotknięta?

- Zdarza się, że lekarze są w trakcie operacji albo intubacji do tchawicy, a nagle zaczyna wyć alarm przeciwlotniczy. Teoretycznie wszyscy powinni się chować do schronów, ale większość już tego nie robi - mówi w rozmowie z WP abcZdrowie lek. Yurii Tkachenko, anestezjolog, który pochodzi z Kijowa. - W miastach zbombardowanych na wschodzie Ukrainy, jak Siewierodonieck, Popasna, Mariupol coś takiego jak szpital w ogóle nie istnieje, wszystko jest ruiną - relacjonuje lekarz.

- Te rany są brudne i bardzo często rozwija się w nich infekcja - mówi dr Artur Szewczyk, który zajmuje się rannymi przetransportowanymi z Ukrainy. Chirurg przyznaje, że najtrudniejsze są dni, kiedy trafiają do nich małe dzieci z głębokimi obrażeniami od wybuchów bomb czy rakiet. - Człowiek zastanawia się, czym one zawiniły, żeby przechodzić przez takie piekło.

Podejrzany o otrucie Aleksandra Litwinienki zmarł w Moskwie. Rosyjskie media w oficjalnym komunikacie poinformowały, że przyczyną śmierci biznesmena był COVID-19. Dmitrij Kowtun był rosyjskim biznesmenem i agentem KGB, był jednym z dwóch podejrzanych o zamordowanie w Londynie Litwinienki.

- Jednym z pierwszych pacjentów był 20-latek, któremu urwało rękę. Myślałem: Trzeba delikatnie do niego podejść, bo to młody chłopak, a on mnie pyta: "Co pan się tak krzywi? Straciłem rękę, nie humor". Tacy są ci ludzie - opowiada w rozmowie z WP abcZdrowie dr Łukasz Grabarczyk, polski neurochirurg, który wyjechał do Ukrainy, by tam ratować rannych żołnierzy.

- Rano weszli Rosjanie. Powiedzieli lekarzom, żeby się nie denerwowali, bo szpital jest potrzebny, a wieczorem przyszła inna grupka pijanych żołnierzy. Weszli na OIOM, związali lekarza, który tam był, kazali mu klęczeć, a w usta włożyli mu granat - relacjonuje dr Paweł Kukiz-Szczuciński, pediatra, który pomaga w ewakuacji najciężej chorych pacjentów. Lekarz przyznaje, że skala bestialstwa Rosjan jest trudna do wyrażenia słowami. Właśnie organizuje transport dla 17-latka rannego podczas ostrzału, który patrolował z bronią w ręku ulice Charkowa. - Udało się go cudem uratować - opowiada.

Kardiochirurdzy usunęli kulę z bijącego serca ukraińskiego żołnierza. Niezwykły zabieg zakończył się pełnym sukcesem, a żołnierz wraca do zdrowia.

- Przewożąc ich przez granicę, przekraczasz szlaban. Jest cisza i widzisz w lusterku, jak im łzy płyną - wspomina aktor Andrzej Wejngold, który wspólnie z mieszkańcami Lidzbarka Warmińskiego pomaga uchodźcom z Ukrainy. - Kilka dni temu zaprowadziliśmy rodziców Olgi do mieszkania. Zapytałem, czy im się podoba, a ta kobieta ze łzami w oczach wyciągnęła telefon i mówi: "Tak mieszkaliśmy przez miesiąc". Na zdjęciu była piwnica - opowiada aktor.

Ofiarami zespołu stresu pourazowego (PTSD) są najczęściej osoby, które doświadczyły silnie stresujących doświadczeń, takich jak wojna lub atak brutalnej przemocy. Dotyka też tych, którzy mocno koncentrują się na śmierci bliskiej osoby. W obliczu przeżywanych emocji nie potrafią poradzić sobie z nawrotami traumatycznych wspomnień, przez co izolują się od otoczenia. Jak pomóc i rozmawiać z osobą cierpiącą na zespół stresu pourazowego? Jakich błędów unikać? Wyjaśnia psycholog Kamila Demczuk.

Tkwimy w ciągłym stresie, a mimo odczuwanego dyskomfortu nie jesteśmy w stanie się z niego uwolnić. - W dzisiejszej sytuacji kryzysowej część uchodźców może zachować się zgodnie z syndromem gotującej się żaby, czyli nie podejmuje działania, nie widzi szansy na wyjście z tej sytuacji, nawet gdy ona obiektywnie istnieje - ostrzega psycholog dr Anna Siudem. Problem widać już na granicy: - Emocje blokują działanie. Nie są w stanie nawet wziąć sobie kanapki - mówi ekspert.

Na przemyskim dworcu PKP wojewoda wprowadził zmiany w strukturze organizacyjnej osób zaangażowanych w niesienie pomocy. Wolontariuszom się to nie spodobało. Zdaniem ekspertów gaszenie entuzjazmu i spontaniczności działania w niesieniu pomocy mogą spowodować, że w psychice uruchomi się mechanizm obronny. Ta reakcja objawia się między innymi osłabieniem empatii. - Ważne, żeby nie udawać superbohatera czy siłaczki. Gdy czujemy, że nie dajemy sobie rady ze współczuciem, należy zadbać o odpoczynek i wrócić do swoich drobnych przyjemności - mówi psycholożka Katarzyna Kucewicz w rozmowie z WP abcZdrowie. Czym jest wypalenie empatią i jak się objawia?

Wokół numeru PESEL dla uchodźców urosło dużo mitów. Pojawiają się nawet fake newsy sugerujące, że w ten sposób rząd chce zwiększyć liczbę wyborców albo, że jest to równoznaczne z przyznaniem polskiego obywatelstwa. Obie informacje są nieprawdziwe. Wyjaśniamy, do czego potrzebny jest numer PESEL i jak uchodźcy z Ukrainy mogą go wyrobić.

Ukraińscy psychiatrzy alarmują, że sytuacja pacjentów ze schorzeniami psychiatrycznymi jest bardzo trudna. Ataki na szpitale, braki dostępnych leków i problemy z ewakuacją stwarzają kolejny problem w czasie trwającej wojny. - Dochodzi do łamania podstawowych praw człowieka, uniemożliwiana jest ewakuacja, brakuje wyżywienia, środków pierwszej potrzeby – podkreślił prof. Jerzy Samochowiec, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Ataki paniki, stany lękowe, myśli o końcu świata. To reakcje wielu ludzi na tragiczne doniesienia z Ukrainy. Wojna, która toczy się u naszych sąsiadów, nasiliła obawy o bezpieczeństwo nasze i naszych rodzin. - Boję się, że stracę tych, których kocham. Martwię się, że za chwilę usłyszę alarm. Popadam w paranoję i jest mi ciężko – mówi pani Hanna, która mieszka niedaleko przejścia granicznego z Ukrainą. Jak radzić sobie ze strachem przed wojną?

Wkrótce po tym, jak wspólnie z żoną przyjęli do domu znajomych z Ukrainy, okazało się, że uchodźcy mają COVID. Maciej Roszkowski, psychoterapeuta i popularyzator wiedzy medycznej przyznaje, że emocje wzięły górę i przez chwilę zapomnieli o ochronie przed zakażeniem, a koronawirus wciąż stanowi zagrożenie i dla nas i dla osób, którym pomagamy. Radzi co zrobić, żeby zminimalizować ryzyko zakażenia.

Uchodźcy uciekają na zachód przed wojną w Ukrainie. Do tej pory do Polski przybyło ponad 700 tys. Ukraińców. Setki tysięcy naszych rodaków zaangażowało się w pomoc, aby zapewnić tym osobom bezpieczne schronienie w swoich domach. Zapytaliśmy ekspertów, jak się zachowywać w takiej sytuacji.

Yurii Tkachenko to pracujący w Grudziądzu lekarz, który pochodzi z Kijowa. Jego rodzice pozostali na Ukrainie, gdzie walczą o życie i zdrowie swoich pacjentów. - Od momentu wojny codzienna mama wspomina o strzelaninach w okolicach szpitala i trwających zabiegach czy operacjach, które toczą się w tych trudnych warunkach – mówi Tkachenko.