zaburzenia wzroku (strona 2 z 3)

Wzrost popularności komputerów w ciągu ostatnich lat wiąże się niezaprzeczalnie z pogorszeniem ostrości wzroku, pogłębieniem wad i zwiększeniem wrażliwości oczu w społeczeństwie. Jak możemy zatrzymać postępujące pogarszanie się wzroku i nie dopuścić do powstania u nas wad wzroku?

Amblyopia (leniwe oko) powstaje w okresie dziecięcym. Jeśli przed 6. rokiem życia na oko zadziała jakiś szkodliwy czynnik, może dojść do rozwoju leniwego oka. Takim czynnikiem wywołującym chorobę może być np. zez. W tej sytuacji jedno oko widzi prawidłowo, a drugie nie. Mózg hamuje wówczas przepływ informacji z oka zezującego i nie odbiera informacji wzrokowej – dochodzi do zaburzenia widzenia. Wczesne rozpoznanie choroby zwiększa szansę na skuteczne leczenie.

Siatkówczak, nazywany często z łacińskiego retinoblastomą, to najczęstszy wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy oka u dzieci. Pod względem częstości występowania zajmuje on drugie miejsce po czerniaku złośliwym naczyniówki w tej grupie nowotworów, aczkolwiek schorzenie to pojawia się stosunkowo rzadko.

Postępujący rozwój technologii cyfrowych nieuchronnie prowadzi do coraz częstszej styczności z obrazami trójwymiarowymi. Sale kinowe podczas projekcji 3D są często obłożone do ostatniego miejsca. Nic zresztą dziwnego, bo jest to zdecydowanie jeden z ciekawszych efektów graficznych. Czy jednak możemy bez konsekwencji zdrowotnych oglądać trójwymiarowe filmy?

Wady wzroku u niemowląt powodują, że twoje dziecko ma ograniczone możliwości obserwowania otoczenia. Niestety, trudno jest rodzicom zidentyfikować zaburzenia wzroku u swojego niemowlaka, więc powinni go bacznie obserwować. Jeśli masz wątpliwości, czy twoje dziecko prawidłowo widzi, powinnaś od razu udać się do specjalisty. Im wcześniej zaczniesz leczyć wadę wzroku, tym większe będą rezultaty.

Starczowzroczność (presbyopia), jest to stan często opisywany z wadami ostrości wzroku, lecz tak naprawdę, nie jest zjawiskiem patologicznym, lecz następstwem naturalnego procesu starzenia się. Polega ona na stopniowym oddalaniu się punktu, który oko jest w stanie zobaczyć ostro przy maksymalnym napięciu akomodacji (przy maksymalnym uwypukleniu soczewki oka) – jest to, tak zwane oddalanie się punktu bliży wzrokowej.

Poparzenie oka jest rzadkim, lecz poważnym problemem. Stosunkowo mniej groźne, chociaż nie wolno ich bagatelizować, są dolegliwości wywoływane ciałami obcymi o wysokiej temperaturze, np. oparzenia wrzątkiem czy roztopionym metalem. Dużo groźniejsze w skutkach mogą być natomiast poparzenia substancjami chemicznymi.

Retinopatia wcześniaków to naczyniopochodne, związane z rozplemem naczyń uszkodzenie siatkówki powstałe w okresie okołourodzeniowym. Schorzenie to pojawiło się wraz z rozwojem neonatologii i zwiększoną przeżywalnością dzieci urodzonych przedwcześnie. Retinopatia jest spowodowana uszkodzeniem niedojrzałych, rozwijających się naczyń przez wolne rodniki (m.in. tlenowe) powstające w siatkówce wskutek zaburzenia równowagi pomiędzy procesami oksydacyjnymi i antyoksydacyjnymi.

Retinopatia cukrzycowa, określana jest również jako choroba cukrzycowa oczu. Schorzenie to jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty i rozwija się na podłożu cukrzycy, dlatego diabetykom zaleca się regularne wizyty u okulisty. Im dłużej dana osoba walczy z cukrzycą, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia choroby cukrzycowej oczu. Na czym polega retinopatia cukrzycowa? Jakie są pierwsze objawy retinopatii cukrzycowej? Czy da się wyleczyć to poważne powikłanie cukrzycy? Jakie badania należy wykonać, by zdiagnozować retinopatię?

Badanie ostrości wzroku wykonuje się zwykle rutynowo podczas badania oczu, przy retinopatii cukrzycowej, aby określić ewentualną konieczność noszenia okularów lub szkieł kontaktowych, po urazie oka, a także podczas ubiegania się o prawo jazdy. Badanie oka ma na celu ustalenie, czy ostrość wzroku nie uległa pogorszeniu. Jest to jeden z sygnałów uszkodzenia wzroku.

Oparzenie oka jest bardzo niebezpieczne dla naszego narządu wzroku. W wiekszości przypadków, poparzenie oka jest następstwem zadziałania wysokiej temperatury (oparzenie termiczne oka) lub żrących substancji chemicznych – kwasów lub zasad (oparzenie chemiczne oka). Ciężkie oparzenia oka wiążą się z martwicą tkanek, w wyniku czego może dojść do poważnego urazu narządu wzroku. Może wystąpić trwałe uszkodzenie wzroku. Takie urazy wymagają jak najszybszej interwencji lekarskiej.

Spojówka jest błoną pokrywającą gałkę oczną i wewnętrzną powierzchnię powiek. Pełni funkcję nawilżającą przez wydzielanie śluzu i łez. Jest bardzo wrażliwa na wszelkie podrażnienia – ostre światło czy pocieranie brudnymi rękami. Wiele czynników wpływa na zapalenie spojówek.

Badania elektrofizjologiczne dostarczają wielu cennych informacji na temat ewentualnych nieprawidłowości w strukturach gałki ocznej. Często są kluczowe dla postawienia prawidłowej diagnozy, opracowania metod leczenia, czy wykonania zabiegu. Na czym polegają badania elektrofizjologiczne oka?

Tęczówka jest jednym z elementów oka. Jest to nieprzezroczysta tkanka stanowiącą przednią część błony naczyniówkowej. Na samym jej środku znajduje się otwór zwany źrenicą. Tęczówka posiada dużą liczbę mięśni, dzięki czemu reaguje na światło, czyli jest światłoczuła. Gdy światło jest ostre, wtedy źrenica kurczy się, a kiedy się zmniejsza, źrenica się poszerza. Biopsja tęczówki stosowana jest przy diagnostyce zmian nowotworowych (złośliwych lub niezłośliwych) oka. Obecne metody jej przeprowadzania są bezpieczne i mało inwazyjne.

Zez dość często występuje u niemowląt, które nie mają jeszcze w pełni wykształconego wzroku i zazwyczaj z czasem mija. Jednak rodzice powinni bacznie obserwować oczy swojego dziecka, ponieważ im wcześniej wykryta i leczona wada wzroku, tym większe szanse na prawidłową pracę oczu dziecka w przyszłości. Zez może być leczony już od 1. roku życia. Jest związany jest z zaburzeniem mięśniowo-nerwowej koordynacji obu gałek ocznych. Kiedy osoba mająca zeza patrzy się na dany przedmiot, jedno oko jest na nim skupione, drugie, niestety, odchyla się. Zaniedbanie tego problemu może skutkować nawet trwałą utratą wzroku dziecka.

Badanie pola widzenia, czyli inaczej perymetria, to badanie okulistyczne sprawdzające zasięg pola widzenia, czyli obszaru, który jesteśmy w stanie zobaczyć nieruchomym okiem. Istnieją dwie uzupełniające się metody przeprowadzania badania pola widzenia - rzutowanie siatkówki na powierzchnię kulistą (perymetria) i płaską (kampimetria). Badanie pola widzenia przeprowadza się za pomocą perymetrów. Stosowane są one w ciemnościach lub w jasnym pomieszczeniu. Coraz częściej wykonuje się perymetrię automatyczną, która pozwala na precyzyjne określenie czułości siatkówki w jednym punkcie.

Jaskra wtórna to choroba narządu wzroku polegająca na uszkodzeniu nerwu wzrokowego oraz komórek siatkówki, wywołana czynnikami patologicznymi zwiększającymi ciśnienie środgałkowe. Takie uszkodzenia są nieodwracalne i mogą prowadzić do pogorszenia wzroku i do całkowitej jego utraty. Jaskra wtórna dzieli się na dwa rodzaje: na jaskrę wtórną otwartego kąta przesączania i jaskrę wtórną zamkniętego kąta przesączania – w obu tych przypadkach bezpośrednią przyczyną pojawienia się choroby jest zbyt wysokie ciśnienie śródgałkowe.

Oparzenia oka, termiczne lub chemiczne, należą do najbardziej niebezpiecznych obrażeń gałki ocznej i grożą stałą utratą wzroku. Substancje żrące mogą wywoływać ograniczone lub rozlane uszkodzenia rogówki, spojówki oraz głębszych struktur oka. Skutki oparzeń zależą od rodzaju i stężenia roztworu, odczynu pH, czasu działania oraz temperatury substancji.

Neuropatie nerwu wzrokowego, jest to dość szeroka grupa chorób o przeróżnej etiologii, których skutkiem jest uszkodzenie nerwu „przewodzącego” impulsy odebrane przez siatkówkę do ośrodków wzrokowych w mózgu. Jak dotąd, nie są znane medycynie możliwości regeneracji tkanki nerwowej, dlatego raz uszkodzony nerw, nie odzyskuje swojej pełnej sprawności, nawet, gdy czynnik sprawczy zostanie usunięty. Dlatego też, zapoznajmy się z najczęstszymi przyczynami zaburzeń anatomii i fizjologii nerwu wzrokowego by przeciwdziałać przyczynom, zanim będzie za późno.

Dalekowzroczność ma także inne nazwy, takie jak nadwzroczność, hyperopia, hypermetropia czy oko nadwzroczne. Spowodowana jest ona rozbieżnością pomiędzy zbyt małymi rozmiarami przednio-tylnymi oka (zbyt krótką gałką oczną) a stosunkiem do jego siły łamiącej lub niewystarczającą siłą łamiącą układu optycznego oka (np. zbyt płaską rogówką) w stosunku do jego długości. Dalekowzroczność to powszechne zjawisko, które polega na wyraźnym widzeniu przedmiotów znajdujących się w oddali i rozmazanym obrazie rzeczy będących w pobliżu. Poziom nadwzroczności różni się u poszczególnych pacjentów. Ci z poważną wadą są w stanie zobaczyć wyraźnie jedynie przedmioty z dużej odległości, a ci z mniejszą hyperopią widzą dobrze na krótszym dystansie.

Oczy są podobno zwierciadłem duszy. Są również odzwierciedleniem stanów chorobowych organizmu - objawy oczne są bowiem składową wielu schorzeń ogólnoustrojowych.

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) stanowi obecnie bardzo istotny problem zdrowotny, ponieważ w krajach rozwiniętych jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty wzroku u osób powyżej 50. roku życia. Występuje u 8,8% populacji, częściej u kobiet, a zapadalność wzrasta z wiekiem i po 75. roku życia dotyczy już prawie 28% ludzi. Szacuje się, że w 2020 roku 8 milionów ludzi powyżej 65 r. ż. zachoruje na AMD. Jest to więc nie tylko problem zdrowotny, ale również socjoekonomiczny oraz wyzwanie terapeutyczne dla medycyny.

Pierwsza pomoc – ciało obce w oku może to być ziarenko piasku, rzęsa, opiłki, drobny owad i inne niewielkich rozmiarów elementy, które znajdują się w worku spojówkowym lub w innych częściach oka. Ciała obce w oku to także np. nóż, ołówek, gałąź, drzazga, które wbite są w oko. Postępowanie w przypadku ciała obcego w oku zależy więc od umiejscowienia oraz wielkości ciała obcego. W groźniejszych przypadkach takich urazów oka zawsze potrzebna jest ingerencja lekarska.

Związane z wiekiem zwyrodnienie plamki żółtej (Age-related Macular Degeneration - AMD) jest powszechnym, ale nadal niepoznanym schorzeniem. Choroba ta dotyczy 5-10% osób w wieku 65-75 lat i 20-30% osób w wieku ponad 75 lat. Innymi czynnikami ryzyka są: płeć żeńska, rasa biała, występowanie AMD w rodzinie, schorzenia układu sercowo-naczyniowego, palenie papierosów, wieloletnie narażenie na intensywne światło oraz niedobór przeciwutleniaczy (np. witaminy C, witaminy E, beta-karotenu). Istnieją dwie postaci zwyrodnienia plamki: tak zwana sucha i wysiękowa (mokra).

Najważniejszą metodą stosowaną w diagnostyce zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (Age-related Macular Degeneration - AMD) jest badanie ostrości wzroku oraz ocena dna oka przez lekarza okulistę. Test Amslera jest podstawową, bardzo prosta metodą badania wzroku w kierunku AMD. Zwyrodnienie plamki żółtej oka jest łatwo wykrywalne podczas rutynowych badań wzroku oftalmoskopem.