Terapia biologiczna raka piersi
Powstanie i rozwój raka piersi jest procesem skomplikowanym i wielokierunkowym. Na prawidłową tkankę gruczołową działają przeciwstawne sygnały przekazywane przez czynniki biologiczne. Z jednej strony komórki gruczołów piersiowych pobudzane są do podziału i wzrostu, z drugiej zaś strony podziały te są hamowane, aby utrzymać dynamiczną równowagę. Taki układ wzajemnych zależności jest konieczny dla zachowania prawidłowego potencjału gruczołów piersiowych do podjęcia zadania, jakim jest laktacja.
W tym artykule:
Rozwój raka piersi
W sytuacji zaburzonej regulacji wzrostu, może dojść do nadmiernych i nieprawidłowo przebiegających podziałów komórkowych, a w konsekwencji do rozwoju nowotworu. Wśród wielu czynników regulatorowych mających znacznie w rozwoju nowotworu, ważną rolę odgrywa nadmierna ekspresja receptora oznaczanego jako HER-2. Nadekspresję receptora HER-2 można wykryć u około 20-25% chorych na raka piersi.
W warunkach prawidłowych, na błonie komórkowej występuje pewna określona liczba receptorów HER-2 i innych receptorów z tej rodziny. Po połączeniu cząsteczki zwanej ligandem (czynnika wzrostu) przekazywany jest sygnał do wnętrza komórki, który pobudza ją do podziału. W sytuacji patologicznej, na błonie komórkowej receptor HER-2 występuje w nadmiarze, co skutkuje nieprawidłową prolifercją (rozrostem).
Metody leczenia raka piersi
Nadmierna ekspresja receptorów HER wywołana jest zwielokrotnieniem liczby genów kodujących ten receptor, dlatego istnieją dwie metody wykrywania nadekspresji receptorów HER-2:
- metoda immunohistochemiczna - w której wykrywany jest nadmiar receptorów występujących na błonie komórkowej, jest to jednak metoda mało precyzyjna i często wymagająca weryfikacji metodą FISH,
- metoda FISH - określa, ile kopii genu dla receptora HER-2 znajduje się w jądrze komórkowym. Za nieprawidłową uznaje się więcej niż pięć kopii. Badanie FISH jest trudniejsze i droższe, wykonuje się je w przypadku niejednoznacznego wyniku badania histochemicznego.
Nadmierna ekspresja receptorów HER-2 wiąże się z ważnymi dla przebiegu i leczenia raka piersi skutkami. Chore z nadekspresją HER-2 mają gorsze rokowanie, jest to negatywny czynnik rokowniczy. Jednak nadekspresja HER-2 daje szanse na odpowiedź w przypadku zastosowania w leczeniu leku - trastuzumabu (herceptyny). Chore bez nadekspresji HER-2 praktycznie nie odpowiadają na ten lek i nie powinien być u nich stosowany. Prawdopodobnie nadekspresja HER-2 wiąże się z częstszą opornością na tamoksyfen, co może mieć wpływ na skuteczność stosowania tego leku w terapii uzupełniającej.
Leczenie raka terapią biologiczną
Terapia biologiczna polega na ingerowaniu we wzrost nowotworu, takimi metodami jak:
- immunoterapia,
- stosowanie leków pobudzających różnicowanie komórek nowotworowych,
- stosowanie leków blokujących wzrost naczyń guza,
- terapię genową.
Terapia genowa jest jeszcze na etapie badań. W terapii biologicznej raka sutka można zastosować lek - trastuzumab (nazwa handlowa - Herceptin). Trastuzumab jest to ludzkie, rekombinowane przeciwciało monoklonalne typu IgG, łączące się wybiórczo z receptorem ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu typu 2 (Human Growth Factor Receptor – HER-2). Przeciwciało po połączeniu z receptorem blokuje przekazywanie sygnału podziałowego do jądra komórkowego, co powoduje zahamowanie wzrostu nowotworu.
Trastuzumab jest lekiem podawanym wyłącznie dożylnie, może być stosowany w monoterapii, jak również w skojarzeniu z chemioterapią. Lek podaje się raz w tygodniu lub raz na trzy tygodnie w zwiększonej dawce. Podanie preparatu jest wskazane u chorych z przerzutami, u których zastosowano co najmniej dwa schematy chemioterapii i występuje nadekspresja HER-2. Może być również zastosowany w przypadku wczesnego raka piersi po zastosowaniu leczenia operacyjnego, chemioterapii i radioterapii, jeśli jest udowodniona nadekspresja HER-2.
Skutki uboczne terapii biologicznej
Jak każde leczenie terapia biologiczna nie jest wolna od działania niepożądanych. Stosowanie trastuzumabu jest dość dobrze tolerowane. Jednak może wystąpić szereg działań ubocznych takich jak:
- reakcje uczuleniowe - duszność, wysypka, spadek ciśnienia,
- objawy grypopodobne,
- zaburzenia układu pokarmowego,
- toksyczny wpływ na serce (kardiotoksyczność).
Najpoważniejszym działaniem niepożądanym jest kardiotoksycznośćm, szczególnie w połączeniu z antracyklinami stosowanymi często w chemioterapii raka sutka. Dlatego nie należy łączyć trastuzumabu z tymi lekami. Jeśli antracykliny były stosowane wcześniej, wpływa to niekorzystnie na serce, w przypadku włączenia trastuzumabu.
Leczenie biologiczne jest bardzo drogie i skuteczne tylko w przypadkach odpowiedniego doboru pacjentek, w zależności od ich stanu i rodzaju nowotworu (czy występuje nadekspresja HER-2). Tylko w takiej sytuacji mogą odnieść one korzyść z zastosowanego leczenia.
Źródła
- Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6
- Pawlicki M. Rak piersi - nowe nadzieje i możliwości leczenia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-067-4
- Pieńkowski T. Rak Piersi. Leczenie ogólnoustrojowe., Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62875-03-0
- Jassem J., Krzakowski M., Rak piersi. Praktyczny przewodnik dla lekarzy., Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-161-7
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
