Testy prowokacyjne

Testy prowokacyjne to inaczej testy ekspozycyjne, które polegają na potwierdzeniu tego, że określone alergeny (farmakologiczne, chemiczne, biologiczne lub fizyczne) powodują zmiany chorobowe. Dowodem jest odtworzenie charakterystycznych reakcji uczuleniowych. Trzy najpopularniejsze formy prowokacji to: prowokacja donosowa, prowokacja dooskrzelowa oraz prowokacja pokarmowa. Badanie jest wykonywane tylko na polecenie lekarza alergologa, który kieruje na nie, aby potwierdzić wywiad alergologiczny, testy skórne i badanie serologiczne, ustalić wskazania do odczulenia oraz aby monitorować odczulanie.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Rodzaje testów prowokacyjnych i sposób ich wykonania

Przed wykonaniem testów prowokacyjnych chory powinien zostać poinformowany, w jaki sposób należy się przygotować do diagnostyki astmy. Należy odstawić na ok. 2 tygodnie przed wykonaniem badania leki przeciwhistaminowe o przedłużonym działaniu, a na 48 godzin – leki przeciwhistaminoweo krótkim działaniu, kortykosteroidy i preparaty wapnia, leki powodujące rozszerzenie oskrzeli (beta2-mimetyki, teofilina, bromek ipratropium), palenie papierosów przez 24 godz. przed badaniem (min. 2 godz.), spożywanie alkoholu przez 4 godz. przed badaniem, wykonywanie intensywnego wysiłku fizycznego przez 30 min. przed badaniem, obfitych posiłków na 2 godz. przed badaniem.

Na początku wykonywana jest spirometria podstawowa. Następnie pacjent jest poddawany działaniu czynników, które mają na celu ujawnienie nadreaktywności oskrzeli. Najczęściej są to:

  • Metacholina.
  • Histamina.
  • Wysiłek fizyczny.
  • Hiperwentylacja zimnym lub suchym powietrzem.
  • Woda destylowana.
  • Mannitol.
  • Hiperosmotyczny roztwór NaCl.
  • Monofosforan adenozyny.

W większości pracowni diagnostycznych czynniki najchętniej wykorzystywane do badań to metacholina i histamina (ze względu na opracowane i przyjęte ujednolicone postępowanie oraz łatwość wykonania). Czynnik zwężający oskrzela jest podawany w postaci wziewnej, chory inhaluje go w stopniowo zwiększanej dawce. Po inhalacji każdej kolejnej dawki wykonywane jest badanie spirometryczne. Dawkę lub stężenie substancji, która wywołała istotne zwężenie oskrzeli (zmniejszenie FEV1, czyli natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej, o 20% w stosunku do wartości wyjściowej), nazywa się dawką lub stężeniem progowym (PD20 lub PC20). W porównaniu do osób zdrowych, oskrzela chorych na astmę reagują skurczem na około 75 razy mniejsze stężenie metacholiny i około 60 razy mniejsze stężenie histaminy.

W przypadku testu prowokacyjnego z metacholiną za wynik dodatni uznaje się PC20 równy 4,0 mg/ml lub niższy. Odpowiada on nadreaktywności łagodnej. Wynik niższy niż 1,0 mg/ml świadczy o nadreaktywności umiarkowanej lub ciężkiej. Oskrzelowe testy prowokacyjne cechują się dużą czułością, ale małą swoistością, dlatego stosowane są raczej w celu wykluczenia niż potwierdzenia astmy.

Testy ekspozycyjne możemy podzielić na 3 typy:

  • Prowokacja donosowa.
  • Prowokacja dooskrzelowa.
  • Prowokacja pokarmowa.

W zależności od rodzaju testu, jego wykonanie jest nieco inne:

  • Prowokacja donosowa - pacjentowi podawana jest zawiesina wybranego alergenu na małżowinę nosową dolną przewodu nosowego. Podczas podawania zawiesiny należy pamiętać o zachowaniu ostrożności, aby alergen nie dostał się do dróg oddechowych. Błona śluzowa powinna zareagować na alergen. Zmiany obserwuje się na podstawie zmniejszonego przepływu powietrza przez nos, który mierzony jest za pomocą specjalnego urządzenia. Prowokacje donosowe alergenami sezonowymi wykonywane są poza sezonem pylenia, a w przypadku alergenów całorocznych, test wykonuje się tylko u pacjentów bez nasilonych objawów chorobowych.
  • Prowokacja dooskrzelowa - w przypadku prowokacji dooskrzelowej pacjent wdycha określone stężenia wybranego antygenu w postaci aerozolu. Lekarz obserwuje reakcję oskrzeli za pomocą badania spirometrycznego. Prowokacja dooskrzelowa musi być przeprowadzona w warunkach szpitalnych.
  • Prowokacja pokarmowa - test polega na tym, że pacjent odstawia z diety podejrzane alergeny, a następnie pod obserwacją lekarza zjada je. Lekarz obserwuje reakcję pacjenta.

Czas testów prowokacyjnych jest ustalany indywidualnie z lekarzem alergologiem.

Przed przystąpieniem do badania na alergię, pacjent powinien poinformować o zaostrzeniu objawów alergicznych, chorobach infekcyjnych oraz o chorobach przewlekłych. W czasie testu należy zgłaszać wszelkie pojawiające się dolegliwości: osłabienie, duszność, zaburzenia wzroku, świąd skóry, zatkanie nosa, wzdęcia i ból brzucha, kaszel, chrypka, zaburzenia połykania, kichanie, pojawienie się wydzieliny z nosa itd. Zgłaszanie tego typu objawów jest o tyle ważne, ze względu na to, że mogą one poprzedzać objawy wstrząsu anafilaktycznego, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Po badaniu astmy pacjent powinien unikać kontaktu z alergenem oraz większego wysiłku fizycznego.

Wskazania do wykonania testów prowokacyjnych i możliwe powikłania

U chorych z nadreaktywnością oskrzeli w wyniku zadziałania bodźca, który u zdrowych osób nie wywołałby widocznej reakcji, oskrzela kurczą się zbyt łatwo i nadmiernie. Spowodowane jest to zwiększoną pobudliwością mięśniówki ścian oskrzeli. Prawdopodobnie jest to skutek przewlekłego stanu zapalnego toczącego się w ścianach oskrzeli chorych na astmę. Nadreaktywność oskrzeli można stwierdzić, wykonując oskrzelowe próby prowokacyjne.

Teksty ekspozycyjne na alergen wykonywane są w celu:

  • Potwierdzenia wywiadu alergologicznego, testów skórnych i badań serologicznych.
  • Ustalenia wskazań do odczulania.
  • Monitorowania odczulania.

Wskazania do wykonania oskrzelowych testów prowokacyjnych

  • Badania kwalifikacyjne przed przyjęciem do pracy.
  • Ocena stopnia nasilenia lub potwierdzenie remisji astmy.
  • Monitorowanie lub ocena skuteczności leczenia astmy oskrzelowej.
  • Badanie reaktywności oskrzeli u osób z alergią atopową.
  • Diagnostyka niejasnych przypadków.
  • Badania epidemiologiczne.
  • Bezwzględne przeciwwskazania do wykonania testów prowokacyjnych.
  • Ciężkie ograniczenie wentylacji - FEV1
  • Umiarkowane ograniczenie wentylacji - FEV1
  • Zawał serca lub udar w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
  • Tętniak aorty.
  • Niezdolność badanego do zrozumienia procedury i współpracy.
  • Przeciwwskazania względne.
  • Ciąża i okres karmienia piersią.
  • Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze.
  • Zakażenie układu oddechowego w ciągu ostatnich 4 tygodni.
  • Padaczka leczona farmakologicznie.

Przeciwwskazaniem do wykonania któregokolwiek testu jest zaostrzenie objawów choroby alergicznej oraz ostre choroby infekcyjne.

Po badaniu pacjent powinien być pod opieką lekarską przez dwie godziny. Istnieje możliwość wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego, który jest najgroźniejszym powikłaniem oraz ryzyko wystąpienia nadmiernej reakcji miejscowej, obrzęku, zaczerwienienia, podwyższonej ciepłoty ciała, uczucia rozbicia. Te objawy należy zgłosić lekarzowi.

Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Mędrala W., Podstawy alergologii, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-53-6
  • Panaszek B. (red.), Ilustrowany podręcznik chorób alergicznych, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-087-0
  • Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
  • Lubiński W., Zielonka M. T., Gutowski P., Badanie spirometryczne. Zasady wykonywania i interpretacji, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2010, ISBN 978-83-61257-13-4
  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7

Źródła zewnętrzne

Badania

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Testy prowokacyjne
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Testy prowokacyjne
Diagnostyka alergii

Jak wygląda badanie alergii?

Jak wygląda badanie alergii?

. Czasami trzeba przeprowadzić wiele badań krwi, testów alergicznych lub prób prowokacyjnych. Alergia jest coraz powszechniejszą chorobą (...) odpowiedzialnego za uczulenie, to testy prowokacyjne....

Diagnostyka alergii

Jak rozpoznać alergię?

i konieczność oczekiwania na wynik średnio około tygodnia. Alergiczne testy prowokacyjne Testy prowokacyjne służą do oceny, czy alergen podejrzewany na podstawie wywiadu i wstępnych...

Diagnostyka alergii

Przebieg konsultacji alergologicznej

Konsultacja alergologiczna jest istotnym elementem w rozpoznawaniu chorób alergicznych i ustalaniu ich przyczyny. Podczas konsultacji alergologicznej lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad z chorym. Przede wszystkim pyta o występujące dolegliwości, czas...

Alergia - testy diagnostyczne

Testy alergiczne - skórne, śródskórne, prowokacyjne

Testy alergiczne są obecnie bardzo powszechne, a alergia stała się tematem bardzo popularnym. Testy alergiczne mają na celu wykrycie substancji, które są uczulające dla konkretnego pacjenta, czyli tzw. alergenów. Trzeba...

Diagnostyka alergii

Testy alergiczne - zdjęcie

Testy alergiczne - zdjęcie

Skórne testy alergiczne pomagają w diagnozowaniu uciążliwych alergii. W zależności od rodzaju przeprowadzanych testów można określić alergię na kurz, sierść, pyłki, pokarmy, a nawet alergię na metale.

Glukoza w moczu

Badanie moczu na glukozę (WIDEO)

Badanie moczu na glukozę (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie ogólne moczu na obecność glukozy wykonywane jest metodami półilościowymi, jak np. domowe testy paskowe oraz dawniej stosowane metoda ilościowa polarymetryczna. Obecnie metoda ta jest zastępowana i wspomniane testy...

Badania

Alergia - testy diagnostyczne

Alergia (inaczej nazywana uczuleniem lub nadwrażliwością) to patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na alergen. Polega ona na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają...

Diagnostyka alergii

Test skórny

Test skórny

Testy alergiczne wykonywane metodą "prick test".

Zdrowie w ciąży

Alergia podczas ciąży

Alergia podczas ciąży

W okresie ciąży niewskazane są leki antyhistaminowe, tabletki udrażniające nos i maści z inhibitorami kalcyneuryny.