Załamanie nerwowe

Osoby, które nie radzą sobie w szczególnie trudnych życiowo sytuacjach mówią często, że przechodzą załamanie nerwowe. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 nie ma jednostki chorobowej o nazwie „załamanie nerwowe”. To, co potocznie określa się mieniem załamania nerwowego, w języku psychologicznym funkcjonuje pod pojęciem szeroko rozumianego kryzysu. Inne określenia załamania nerwowego, to: załamanie stresowe, załamanie psychiczne lub kryzysy rozwojowe. Jak objawia się załamanie nerwowe i jak sobie z nim radzić?

1. Co to jest załamanie nerwowe?

Na załamanie nerwowe, czyli inaczej kryzys, składają się szczególnie trudne dla jednostki doświadczenia, z którymi trudno samodzielnie sobie poradzić. Człowiek musi poszukać wówczas pomocy, np. w postaci wsparcia społecznego. Kryzys zakłóca normalny bieg zdarzeń w życiu człowieka, destabilizuje jego dotychczasowe funkcjonowanie oraz wymusza niejako na jednostce ponowne przeanalizowanie i ocenę sposobu myślenia oraz działania. Kryzysowi towarzyszy niejednokrotnie poczucie bezradności, konieczności poddania się biegowi zdarzeń oraz braku kontroli nad własnym życiem. W trójwymiarowym modelu załamania nerwowego ujmuje się triadę objawów zgrupowanych w następujący sposób:

  • emocje, afekt – gniew, wrogość, lęk, strach, przygnębienie, smutek;
  • myślenie, procesy poznawcze – utrata, zagrożenie, przekroczenie granic;
  • zachowanie, sfera behawioralna – unikanie, działania chybione, paraliż działań.

Z załamaniem nerwowym bardzo mocno koresponduje teoria kryzysów tożsamości w ciągu życia, którą stworzył psychoanalityk Erik Erikson. Według badacza, każda faza rozwoju człowieka wiąże się ze swoistym kryzysem (załamaniem nerwowym) i prowadzi do konfliktu wartości. Na jakie kryzysy jest narażony człowiek od momentu narodzin aż do śmierci?

  • Okres niemowlęctwa – zaufanie a nieufność.
  • Wczesne dzieciństwo – autonomia a wstyd i zwątpienie.
  • Wiek zabaw – inicjatywa a poczucie winy.
  • Wiek szkolny – pracowitość a poczucie niższości.
  • Rozwój płciowy – tożsamość a niepewność roli.
  • Wczesna dojrzałość – intymność a izolacja.
  • Dorosłość – kreatywność a stagnacja.
  • Dojrzałość – integralność ego a rozpacz.

Mówiąc o załamaniu nerwowym, można mieć na myśli wiele rodzajów kryzysów. Wyróżnia się przynajmniej cztery typy kryzysów:

  • kryzysy rozwojowe – wydarzenia zachodzące w toku życia jednostki, które powodują gwałtowną zmianę lub życiowy zwrot. Kryzysy rozwojowe stanowią naturalną reakcję adaptacyjną na nowe warunki i okoliczności. Kryzys rozwojowy może wywoływać np. ukończenie studiów, ślub, urodzenie dziecka, zmiana miejsca zatrudnienia, przejście na emeryturę itp.;
  • kryzysy egzystencjalne – wewnętrzne lęki i konflikty jednostki, które koncentrują się wokół rozważań nad sensem życia, poczuciem niezależności, swobody czy wolności. Kryzysy egzystencjalne stanowią skutek bilansów życiowych, jakich człowiek dokonuje, np. w okresie dorastania albo w czasie tzw. kryzysu wieku średniego;
  • kryzysy środowiskowe – reakcje stresowe na katastrofy wywołane przez człowieka i klęski żywiołowe, np. powódź, huragan, trzęsienie ziemi, wojnę, epidemię, zapaść gospodarczą czy emigrację;
  • kryzysy sytuacyjne – załamanie nerwowe, które pojawia się w sytuacjach nadzwyczajnych i rzadkich, jakich człowiek nie jest w stanie przewidzieć ani kontrolować. Kryzys sytuacyjny charakteryzuje się przypadkowością, nagłym przebiegiem, ma często wymiar katastrofalny i wywołuje wstrząs u jednostki. Na kryzysy sytuacyjne składają się: porwania, utrata pracy, ciężka choroba własna lub bliskiej osoby, śmierć członka rodziny, gwałt czy udział w wypadku komunikacyjnym.

Termin „załamanie nerwowe” wiąże się z pojęciem kryzysu psychicznego czy kryzysu psychosocjalnego.

2. Objawy i skutki załamania nerwowego

Załamanie nerwowe to tak naprawdę bardzo pojemny znaczeniowo termin. Wiele osób utożsamia albo myli załamanie nerwowe ze stresem, depresją, zaburzeniami lękowymi, nerwicą czy zespołem stresu pourazowego PTSD. Co odróżnia załamanie nerwowe od klinicznych zaburzeń psychicznych? I depresji, i nerwicy, i kryzysom psychicznym towarzyszy napięcie emocjonalne, subiektywne poczucie dyskomfortu, stres, lęk, smutek, zaburzenia koncentracji uwagi i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Oprócz rozchwiania emocjonalnego pojawiają się symptomy ze strony ciała, np. bóle i zawroty głowy, biegunka, drżenie mięśni, przyspieszone tętno itp. Różnica między załamaniem nerwowym a klinicznymi postaciami chorób psychicznych ma charakter nie ilościowy, a jakościowy. Objawy załamania nerwowego mogą bardzo ściśle wkomponowywać się w obraz kliniczny depresji, nerwicy czy PTSD. Załamanie nerwowe różni się jednak od zaburzeń psychicznych nasileniem objawów i czasem trwania. Zwykle przełomowe przeżycia, traumatyczne wydarzenia i codzienne stresy prowokują i mobilizują jednostkę do dokonania zmian w dotychczasowym życiu w celu zaadaptowania się do nowych okoliczności. Człowiek przechodzący załamanie nerwowe dokonuje analizy swojego myślenia i działania, następuje dezintegracja psychiczna i ponowna integracja na wyższym poziomie, by móc sprawniej funkcjonować i radzić sobie z życiem. Najczęściej załamanie nerwowe nie wymaga leczenia psychiatrycznego – wystarczy interwencja kryzysowa, wsparcie psychologiczne i objawy ustępują samoistnie. Kiedy jednak wraz z upływem czasu symptomy kryzysu psychicznego utrzymują się, mimo udzielonej pomocy i ustąpienia sytuacji stresowej, terapia może okazać się niezbędna. Nie wolno bagatelizować przedłużającego się napięcia psychicznego, gdyż może być to początek klinicznych postaci zaburzeń, np. depresji, nerwicy, napadów paniki, zaburzeń lękowych uogólnionych, neurastenii czy zaburzeń dysocjacyjnych. Zatem załamanie nerwowe może przyczynić się do rozwoju poważnych chorób natury psychicznej.

Wydaje się, że żyjąc w rozpędzonym XXI wieku, nie da się uniknąć stresów i konsekwencji z nimi związanych. Załamaniu nerwowemu jako doświadczeniu subiektywnie trudnemu zawsze towarzyszy stres. Z tego też względu objawy załamania nerwowego bardzo mocno przypominają konsekwencje sytuacji stresowych.

  • Objawy kognitywne (poznawcze) – zaburzenia myślenia, problemy z koncentracją uwagi, zaburzenia pamięci, nadwrażliwość zmysłów, natręctwa myślowe, spadek motywacji, zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni, zaburzona zdolność logicznego myślenia, kłopoty z komunikacją.
  • Objawy somatyczne – uczucie chronicznego zmęczenia, problemy ze snem (bezsenność, nadmierna potrzeba snu, częste budzenie się), kołatanie serca, skurcze mięśni, przyspieszony puls, bóle w klatce piersiowej, zaparcia lub biegunki, kłopoty z oddychaniem, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha, wymioty, nudności, nadaktywność pęcherza moczowego, nadmierna produkcja śliny, nadmierne pocenie się, zmiany skórne, brak apetytu, oziębłość płciowa.
  • Objawy emocjonalne – drażliwość, dysforia, skłonność do irytacji, wybuchy gniewu, złość, wrogość, zmienność nastrojów, stany lękowe, smutek, panika, strach, przygnębienie, nastrój depresyjny, apatia, utrata zainteresowań, unikanie kontaktów społecznych.

Trzeba pamiętać, że załamanie nerwowe to nie nerwica czy depresja. Załamaniu nerwowemu bliżej do napięcia psychicznego, stresu i kryzysu psychicznego. Załamanie nerwowe można określić inaczej ostrym zaburzeniem funkcjonowania w związku z przeciążeniem psychicznym. Mimo iż załamanie nerwowe jest sytuacją potencjalnie zagrażającą, istnieje szansa na rozwój osobowości. Pozytywne rozwiązanie kryzysu umożliwia bowiem integrację ego na wyższym poziomie.

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Heszen-Niejodek I., Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.
  • Heszen-Niejodek I., Ratajczak Z., Człowiek w sytuacji stresu. Problemy teoretyczne i metodologiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000, ISBN 83-226-1008-4.
  • Lazarus R.S., Paradygmat stresu i radzenia sobie, „Nowiny Psychologiczne” 1986, nr 3-4.
  • Reykowski J., Funkcjonowanie osobowości w warunkach stresu psychologicznego, PWN, Warszawa 1966.
  • Terelak J.F., Psychologia stresu, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2001, ISBN 83-86605-64-2.
  • Wrześniewski K., Psychologiczne uwarunkowania powstawania i rozwoju chorób somatycznych [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.

Nerwica i lęki

Komentarze (32)
~Kamil
~Kamil

Dostalem zalamania nerwowego moje zycie przestalo istniec .caly bul i emocje wyzucilem wlasna kochajca zone.bylem potworem.wyzywalem ublizalem zrobilem ja krzywde .pomalu do przod zrobisz cos dobrego puzniej to zniszczysz.brak kontroli.wszystko sie pierdoli.uwiez ze to nie ja .widzialem twaz innej osoby.caly czas klutnie.o byle co to jest bul .pomyslalem ze wyjade na tydzien aby odpoczela lzy strumieniem lecialy niezycze to kazdemu moge zostac sam zrujnowalem szystko milosc ufnosc to tylto gupie zalamanie . bracz czulosci odzywu kochamcie misu .chcialbym zeby sie skonczylo bylo jak dawniej.probuj niewiem co bedzie .samotnosc

Odpowiedz
~daria
~daria

Witam od 7 lat lecze się na nerwice lekowa mialam objawy kolotanie serca poty ogólne rozdrażnienie z poczatku bylo wszystko w początku .od 8 miesięcy po smierci mojej babci znowu to się zaczelo do tego nieraz mam ciśnienie 150/93 zazywam venlektine 75 mg .w życiu mi tez się nie ulozylo mój maz zaczol pić mam troje dzieci chciala bym normalnie żyć proszę o dobra rade jak sobie z tym poradzić .

Odpowiedz
~bez silny
~bez silny

witam. Mój problem pojawił się w okresie dojrzewania leczyłem sie brałem leki po kilku latach zaprzestałem kontynuowania leczenia załozyłem rodzine i jakos przez 7 lat leciało w miłości itd mamy dwujke dzieci leciało mam prace żona na macieżyństwie i tu zaczyna się problem wieczny brak KASY żona naciska abym brał roboty dodatkowe naciska codziennie to samo ależ ile mam pracować to rząd doprowadza do takiego stanu nawet mieszkania własnego nie mamy wynajmujemy. I stało się nadszedł dzień w którym popadłem w głęboki stan załamania. Załatwiłem psychiatre da mi leki może wyjde z tego objawy mam jak wyżej ciągle bym spał częste bardfzo silne bóle głowy drżenie rąk nóg i jeszcze doszło że moja matka nasłała na mnie MOPS nie wiem ile zniosę to wszystko. 3 próby targnięcia się na własne życie ale za każdym razem mnie odratowano masakra. nie wiem może oddział zamknięty nafaszerują lekami i jakoś przeminie mi czas ale też chować się nie mogę żona dalej mi nie daje wsparcie ciągle krzyczy wymusza a potem każda awantura jest tylko z mojej winy. nie wiem co będzie dalej odstawiła mnie nie spimy razem nic juz razem nie robimy tułamy się po mieszkaniu jakbyśmy się nie znali jedynie dziećmi się zajmuje (ja) bawie się jakoś leci to do pracy ale też jadac myśle o wszystkim denerwuje się robi mi się duszno i muszę wysiąść. chciałbym otrzymać wyrozumiałość i wsparcie może by mi było lepiej przejść ten trudny okres który teraz przechodze ale nie mam na co liczyć muwi że nadal mnie kocha itd ale nie widze tego chcew pomóc ale ciągle doprowadza że staje sie bardziej przygnębiony i bym wybuchał. nie wiem czasem myśle abym faktycznie zniknął odszedł może by mi lepiej było po drugiej stronie cieszyła by się że taki głupol targnął się na życie nie wiem jestem w kopce.....

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja

~ggioii
@~krzyni1313: dobrze cie rozumiem, co prawda moja sytuacja wyglada inaczej ale wszystko to co opisalas jak sie czujesz jak sie postrzegasz itd. masz zupelnie tak jak ja. tez sobienie radze nie mam z kim pogadac o tym bo itak nie zrozumieja. mam 27 lat czuje sie na stara babe, nie moge patrzec na swoje odbicie. mam straszne mysli czasem poprostu mysle ze wyjde z domu i nie wroce... jest tego wsztstkiego znacznie wiecej ale nie chce mi sie tego opisywac. nie chce mi sie zyc

W sytuacji, w jakiej się znalazłaś być może warto udać się do specjalisty lub zadzwonić na numer 116 123 - jest to bezpłatny telefon zaufania.

Odpowiedz
~ggioii
~ggioii

@~krzyni1313: dobrze cie rozumiem, co prawda moja sytuacja wyglada inaczej ale wszystko to co opisalas jak sie czujesz jak sie postrzegasz itd. masz zupelnie tak jak ja. tez sobienie radze nie mam z kim pogadac o tym bo itak nie zrozumieja. mam 27 lat czuje sie na stara babe, nie moge patrzec na swoje odbicie. mam straszne mysli czasem poprostu mysle ze wyjde z domu i nie wroce... jest tego wsztstkiego znacznie wiecej ale nie chce mi sie tego opisywac. nie chce mi sie zyc

Odpowiedz
~meg
~meg

witajcie, ja mam kryzys takze, ciagle mokre oczy od lez, czerwone i biedne. A powodem jest moj mąż, ktorego kocham ale ktory te milosc zabija. On zachowuje sie jakby mnie nie znosil, I do tego co obieca, ze bedzie lepszy i sie zmieni, to zaraz jest to samo. Jest rozchwiany emocjonalnie, przeklina, nie patrzy czy corka jest obok. Ciagle mnie o cos obwinia, oskarza, uwaza, ze kobiety sa okropne. Gdy sie miedzy nami uklada super, przez jakis jeden moj glupi "bład" juz znow nie nawidzi kobiet. Mowi, ze powinien byc sam bo my nigdy do siebie nie pasowalismy a ja sie przyczepilam. A gdy jestem smutna i zalamana ta sytuacja i on to widzi to znow mowi, ze ja ciagle zla i wcale nie mam usmiechu na twarzy. A jego rodzina udaje, ze sie nic nie dzieje , ze jest nerwowy i taki jest i nic sie nie zrobi . I ciagle tylko latanie za biednym syneczkiem, czynie jest chory i czy mu nic nie potrzeba. a matka z ojcem cale zycie sobie dowalali, klocili sie i zyli jak pies z kotem. Gdy sie odezwe na ten temat do ojca, bardzo nota bene bogatego i obytego czlowieka, pracoholika, to on sie smieje i jest mu tak wesolo, ze tak sobie dosrywaja z zona cale zycie. A dla mnie to dramat. Pamietam meza z czasow poczatkow jaki byl i jak sie zmienil. W domu jestem strasznie zestresowana, nie moge normalnie oddychac, czuje ciagly lek. Juz dawno nie jestem soba. Moj maz to czlowiek, ktory nie umie rozmawiac, jest furiatem i baaaardzo rozpieszczonym chlopcem nieodpornym na stres. Tak zostal wychowany. Nie mam sily, on tez nie ma, wiem, ze on nie che taki byc ale nikt mu nie moze i nie chce pomoc. Matka zamiast porozmawiac z nim albo ojciec jak facet z facetem i uzmyslowic jak wazna jest rodzina, zona , dziecko, to tylko narzeka, ze syn jest len. A matka, ze pewnie ma chora watrobe bo jest blady itp. LUDZIE!!!! on ma inne problemy, skoro go tak kochaja, czemu nikt sie nim naprawde nie zainteresuje.????????

Odpowiedz
~Malina
~Malina

ja też szukam pomocy do mojego kryzysu doszło, miesiąc temu po roku starania się okazało się że nie mogę mieć dzieci jestem strasznie załamana w dodatku pracuje w przedszkolu nie umiem już sobie poradzić wszystko mnie powoli przerasta, a moje życie straciło sens. Nie widzę celu w moim życiu nie wiem co zrobić w dodatku mieszkam za granicą z dala od mojej rodziny.

Odpowiedz
~DUSZA
~DUSZA

@~krzyni1313: Witam myślenie pozytywne ratuje nas z myśli złych wiem ze one same na chodzą ale trza to przełamać na każde pytanie odpowiem bo sam przez to przechodziłem wiec ajk bym chociasz troche pomógł to prosze pisać :)pozdrawiam :)

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Lęk przed lataniem

Lęk przed lataniem, czyli awiofobia, to paraliżujący strach, który uniemożliwia niektórym odbycie podróży samolotem. Latanie staje się coraz bardziej popularnym środkiem transportu, a dla niektórych nawet pasją i o wiele wygodniejszą alternatywą niż...

Nerwica i lęki

Strach przed pająkami

Większość ludzi nie przepada za widokiem pająka na ścianie, obawia się skorpionów albo włochatych ptaszników. Ich reakcje wydają się być zupełnie normalne. Mało kto raduje się w sytuacji, kiedy za kołnierz wpada mu pająk czy jakiś inny owad. Istnieją...

Nerwica i lęki

Co to jest klaustrofobia?

Klaustrofobia to jeden z rodzajów fobii specyficznych. Manifestuje się w postaci irracjonalnego lęku przed przebywaniem w małych, ciasnych pomieszczeniach. Klaustrofobia stanowi przeciwieństwo agorafobii – patologicznego lęku przed otwartymi...

Nerwica i lęki

Zoofobia

Istnieje wiele rodzajów fobii. Pojawiają się nawet doniesienia o tak niezwykłych zaburzeniach lękowych, jak strach przed kwiatami (antofobia), przed liczbą „13” (triskaidekafobia) czy śniegiem (blanchofobia). Jednak do najbardziej popularnych...

Nerwica i lęki

Lęk przed burzą

Burze należą do naturalnych zjawisk atmosferycznych, którym towarzyszą zwykle silne podmuchy wiatru, opady deszczu oraz pioruny – błyskawice i grzmoty. Chociaż burza może generować w każdym z nas pewien poziom zaniepokojenia czy obaw, to jednak...

Nerwica i lęki

Lęk przed ciemnością

Lęk przed ciemnością należy do głównych lęków małych dzieci. Jest to lęk rozwojowy, z którego z czasem dziecko wyrasta i uczy się zasypiać bez konieczności palenia światła w pokoju przez całą noc. Niestety, niektórym lęk przed ciemnością towarzyszy nawet...

Nerwica i lęki

Fobie - co o nich wiesz?

Fobie są to niezwykle silne lęki przed konkretnymi sytuacjami, rzeczami, przedmiotami, zjawiskami, które zazwyczaj nie wzbudzają przerażenia u ludzi. Osoba cierpiąca na różnego rodzaju fobie wpada w ogromne przerażenie (graniczące z paniką) wywołane...

Nerwica i lęki

Zaburzenia depresyjno-lękowe

Jednoznaczna diagnoza zaburzeń psychicznych czasem bywa trudna. Dzieje się tak w przypadku mieszanych zaburzeń lękowo-depresyjnych. Problemy, z jakimi zgłasza się do specjalisty osoba cierpiąca na te zaburzenia mogą przypominać zarówno depresję, jak i...

Nerwica i lęki

Kortyzol na lęk wysokości

Badania naukowców z uniwersytetów w Saarbrücken i Bazylei potwierdzają korzyści płynące ze stosowania kortyzolu, określanego hormonem stresu, przy przezwyciężaniu lęku wysokości. Leczenie fobii Naukowcy uznają fobie za wyuczone reakcje lękowe,...

Nerwica i lęki

Napad lęku

Napad lęku

Zaburzenia lękowe są często występującymi dolegliwościami psychicznymi. Objawiają się pod różnymi postaciami, dezorganizującymi życie chorego. Wystąpienie u człowieka nerwicy wpływa na zmiany funkcji poznawczych, emocji oraz pojawienie się...