Zapalenie stawu biodrowego u dziecka – przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie stawu biodrowego u dziecka diagnozuje się dość często. Choć choroba rozwija się u noworodków i niemowlaków, według statystyk najczęściej chorują chłopcy w wieku od 2 do 8 lat.

Zapalenie stawu biodrowego kojarzy się z dolegliwością osób w podeszłym wieku, które cierpią na zwyrodnienie stawu biodrowego. Tymczasem może ono wynikać również z:

• choroby reumatycznej - młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (MIZS),
• choroby ogólnoustrojowej, na przykład tocznia rumieniowatego układowego czy zapalnej choroby jelit,
• wirusowego oraz bakteryjnego zapalenia stawów.

Możliwe jest również przemijające zapalenie stawu biodrowego u dziecka, nazywane zwiewnym zapaleniem stawu biodrowego (coxitis fugax, transient synovitis). Jest ono zwykle związane z infekcją dróg oddechowych.

Coxitis fugax to skutek powikłanie bakteryjnej bądź wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych, takiej jak ropna angina, zapalenie płuc, ostre zapalenie oskrzeli czy grypa o ciężkim przebiegu.

Innym częstym schorzeniem w tej lokalizacji jest dysplazja stawu biodrowego. To wada wrodzona, zaniedbanie której może prowadzić do poważnych problemów ortopedycznych.

Jakie są objawy zapalenia stawu biodrowego u dziecka? Choroba w zależności od etiologii może przybierać różną postać. Generalnie dziecko zaczyna skarżyć się na ból biodra po zewnętrznej stronie, który często jest promieniujący. Może być odczuwany także w stawie kolanowym lub pachwinie. Ale bolące biodro to nie jedyny symptom choroby.

Obserwuje się także inne objawy zapalenia stawu biodrowego, takie jak:

• problemy z chodzeniem: dziecko utyka, zatacza się, nie może utrzymać równowagi,
• ograniczenie ruchów odwiedzenia i rotacji wewnętrznej w biodrze, ograniczenie zakresu ruchomości w obrębie stawu biodrowego,
• charakterystyczne ustawienie chorej kończyny, tzw. ustawienie Boneta (odwiedzenie i rotacja zewnętrzna),
• wzmożone napięcie mięśniowe,
• podwyższona temperatura ciała,
• obrzęk wywołany obecnością płynu w stawie biodrowym (w zaawansowanych przypadkach),

Zapalenie stawu biodrowego u dziecka, w przeciwieństwie do innych chorób dziecięcych, jest łatwe do rozpoznania. Kluczowe jest badanie fizykalne i wywiad lekarski.

Duże znaczenie mają informacje na temat początku wystąpienia objawów (czy ból pojawił się nagle, czy nasilał się stopniowo), ewentualnych przyczyn (przebyta niedawno infekcja, choroby autoimmunologiczne w rodzinie), charakteru bólu czy innych dolegliwości i symptomów.

Pomocne są podstawowe badania laboratoryjne (morfologia, odczyn Biernackiego, poziom CRP, posiew z krwi). To umożliwia potwierdzenie lub wykluczenie zmiany zapalne oraz ustalenie etiologii.

Przydatne są markery chorób autoimmunologicznych (np. oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych we krwi). Wykorzystuje się także badania obrazowe: USG oraz RTG. Czasem konieczna jest punkcja płynu stawowego, pozwalająca ustalić, czy przyczyną choroby jest zakażenie tkanek stawu.

Terapia w głównej mierze zależy od przyczyny choroby. Leczenie obejmuje wdrożenie antybiotykoterapii (gdy u dziecka wystąpi bakteryjne zapalenie stawu), czasem niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

W przypadku młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów wykorzystywane są także glikokortykosteroidy, to jest leki ograniczające stan zapalny.

Jeśli objawy nasilają się, pojawia się wysięk ropny, konieczna może być ewakuacja treści ropnej ze stawu i założenie drenu. Gdy ostre objawy ustąpią, stosowana jest również rehabilitacja i ćwiczenia na zapalenie biodra u dziecka.

Zapalenie stawu biodrowego u dziecka może ustępować także bez leczenia. To możliwe w przypadku dzieci, u których doszło do przemijającego zapalenia stawów (na ograniczoną ruchomość biodra, wbrew powszechnemu przekonaniu, nie jest wskazane jego rozruszanie).

Wówczas najważniejszy jest odpoczynek i ograniczenie aktywności ruchowej. Choroba zwykle mija samoistnie w ciągu dwóch tygodni, nie pozostawiając po sobie śladów.

Zapalenie stawu biodrowego u dziecka zwykle nie prowadzi do powikłań. Te, jeśli się pojawią, mogą być jednak poważne. To na przykład sepsa czy jałowa martwica kości nazywana chorobą Perthesa. Nawroty obserwowane są zazwyczaj u dzieci z alergią.