Zwiększają ryzyko zgonu nawet o 100 proc. Eksperci mówią o "ścisłym związku"

Według raportu opublikowanego w "The Lancet Regional Health - Europe" osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju chorób serca oraz zgonu z ich powodu.

"Choroby psychiczne zwiększają ryzyko rozwoju choroby układu sercowo-naczyniowego o 50-100 proc., a ryzyko powikłań już istniejącej choroby krążenia o 60-170 proc." - podkreślają autorzy opracowania.

Analizę przygotował zespół naukowców kierowany przez dr Violę Vaccarino z Emory University w Atlancie (USA).

Zaburzenia psychiczne są jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności i zgonów na świecie. Szacuje się, że co czwarty człowiek w ciągu życia doświadcza problemów psychicznych.

Chorzy na schizofrenię, chorobę afektywną dwubiegunową czy ciężką depresję żyją średnio nawet o 10-20 lat krócej niż reszta populacji. Zaburzenia te odpowiadają za 14 proc. wszystkich zgonów, czyli około 8 milionów rocznie. Najwyższe wskaźniki zachorowań odnotowuje się w krajach o wysokim dochodzie - Europie i Ameryce Północnej.

Z metaanalizy badań wynika, że osoby z zaburzeniami psychicznymi są od 50 do 100 proc. bardziej narażone na choroby układu krążenia i zgony sercowo-naczyniowe niż populacja ogólna. Skala ryzyka zależy od rodzaju zaburzenia:

• ciężka depresja: +72 proc.,
• zespół stresu pourazowego (PTSD): +61 proc.,
• choroba afektywna dwubiegunowa: +57 proc.,
• zaburzenia lękowe z napadami paniki: +50 proc.,
• fobie: +70 proc.,
• schizofrenia: +95 proc.

Eksperci przypominają, że główną przyczyną zgonów pacjentów psychiatrycznych są właśnie choroby krążenia, m.in. choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie, udary mózgu czy niewydolność serca. W przypadku schizofrenii ryzyko nagłej śmierci sercowej jest czterokrotnie wyższe niż w populacji ogólnej.

Badacze zwracają uwagę, że relacja między zdrowiem psychicznym a układem sercowo-naczyniowym jest dwustronna. Chorzy na serce częściej zapadają na depresję, PTSD czy zaburzenia lękowe - nawet cztery razy częściej niż osoby bez problemów kardiologicznych.

Co więcej, pacjenci z chorobami serca i jednoczesnymi zaburzeniami psychicznymi mają gorsze rokowania: częściej dochodzi u nich do kolejnych zawałów, udarów i zgonów.

Wyjaśniając przyczyny tej zależności, autorzy raportu wskazują zarówno na czynniki behawioralne, jak i biologiczne.

• Styl życia: problemy psychiczne sprzyjają paleniu papierosów, nadużywaniu alkoholu i substancji psychoaktywnych, braku aktywności fizycznej, złej diecie czy przewlekłemu stresowi. To wszystko prowadzi do otyłości, cukrzycy i zaburzeń lipidowych.
• Mechanizmy biologiczne: przewlekły stan zapalny, insulinooporność, nadciśnienie, dysfunkcje naczyń krwionośnych, zaburzenia układu autonomicznego i procesów krzepnięcia. U pacjentów ze schizofrenią czy ciężką depresją dochodzi także do zaburzeń regulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co nasila reakcje stresowe i sprzyja zmianom metabolicznym.
• Farmakoterapia: niektóre leki stosowane w psychiatrii mogą powodować przyrost masy ciała i zaburzenia metaboliczne.

W raporcie podkreślono, że osoby z zaburzeniami psychicznymi często mają ograniczony dostęp do opieki medycznej. Wynika to z barier finansowych, braku wiedzy zdrowotnej, stygmatyzacji, izolacji społecznej oraz trudności w motywacji i przestrzeganiu zaleceń lekarskich.

Autorzy raportu podkreślają, że poprawa opieki nad tą grupą pacjentów wymaga zintegrowanego podejścia, uwzględniającego zdrowie psychiczne, sercowo-naczyniowe i potrzeby społeczne.

- Ścisły związek między zdrowiem sercowo-naczyniowym a psychicznym uzasadnia wprowadzenie zmian w systemie opieki zdrowotnej, które będą bardziej przyjazne dla tych pacjentów - komentuje dr Viola Vaccarino.

Jej zdaniem najlepszym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie interdyscyplinarnych zespołów, złożonych z lekarzy, pielęgniarek i pracowników socjalnych, którzy kompleksowo zajmowaliby się chorymi z zaburzeniami psychicznymi.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: PAP