Androstendion

Androstendion obok dihydroepiandrostendionu (DHEA) należy do androgenów nadnerczowych, czyli hormonów steroidowych wytwarzanych przez warstwę siatkowatą kory nadnerczy. Nadnercza  wytwarzają te hormony u obu płci. Dodatkowym źródłem androstendionu u kobiet są natomiast jajniki, zaś u mężczyzn jądra. Sam androstendion ma słabe działanie biologiczne, ale jest prekursorem, z którego konwersji powstają silne androgeny - testosteron i dihydrotestosteron (DHT).

Wskazania do przeprowadzenia badania poziomu androstendionu

Badanie poziomu androsendionu jest przeprowadzane w przypadku podejrzenia wirylizacji, czyli rozwoju męskich cech u kobiety. Może to być na przykład:

• nadmierne owłosienie (hirsutyzm),
• obniżenie się głosu,
• zmiana sylwetki,
• silny rozwój mięśni,
• uciążliwy trądzik utrzymujący się po okresie dojrzewania
• zaburzenia miesiączkowania.

Badanie przeprowadza się także w przypadku podejrzenia sportowca o użycie sterydów anabolicznych.

Przebieg badania poziomu androstendionu

Badanie poziomu androstendionu przeprowadza się z surowicy krwi. Przed badaniem nie trzeba być na czczo, należy jednak pamiętać, że nieco wyższy poziom androstendionu może występować:

• rano,
• w połowie cyklu miesiączkowego
• w czasie ciąży.

Należy poinformować osobę pobierającą krew do badania o dniu cyklu miesiączkowego. Najlepiej wykonywać badanie tydzień przed lub tydzień po miesiączce.

Normy poziomu androstendionu

Normy androstendionu różnią się w zależności od wieku i płci. Norma androstendionu u mężczyzn wynosi 85-275 ng/Dl (czyli 2,8-9,8 nmol/l). U kobiet ilość androstendionu znacznie się waha w zależności od wieku:

• u dziewczynek do 10. roku życia poziom nadrostendionu może wynosić 8-50 ng/dL,
• u dziewczynek w okresie pokwitania  (czyli od ok.10. do ok. 17. roku życia) poziom androstendionu podnosi się, może wynosić 8-240 ng/dL,
• u kobiet w okresie rozrodczym, czyli od 15-18 roku życia do menopauzy poziom androstendionu osiąga wartości 75-205 ng/dL,
• u kobiet po menopauzie poziom androstendionu znacznie spada osiągając wartości poniżej 10 ng/dL.

Normy te mogą się różnić w zależności od laboratorium wykonującego test, gdyż każde laboratorium osiada własne wartości referencyjne.

Co może oznaczać wysoki poziom androstendionu?

Wysoki poziom androstendionu może być dowodem stosowania przez sportowców nielegalnych sterydów anabolicznych. Poza tym wzrost ilości androstendionu we krwi obserwuje się w przebiegu:

• maskulinizacji (czyli występowaniu u kobiet cech typowych dla mężczyzn np. nadmiernego owłosienia, zmiany barwy głosu, zmiany sylwetki itp.),
• zespołu policystycznych jajników (PCOS) (schorzenie dość powszechne u kobiet w wieku rozrodczym, objawiające się zaburzeniami miesiączkowania, rozwojem nadmiernego owłosienia, trądzikiem, łojotokiem, otyłością, bardzo częsta przyczyna niepłodności),
• zespółu Cushinga,
• niektórych rodzajów nowotworów (np. w czynnych hormonalnie guzach jajnika czy guzach nadnerczy),
• wrodzonego przerostu nadnerczy (schorzenie spowodowane mutacją genu, skutkującą niedoborem enzymu -21- hydroksylazy- biorącego udział w syntezie hormonów kory nadnerczy),
• osteoporozy.

Bardzo wysoki poziom androstendionu, przekraczający wartości 1000 ng/Dl, wskazuje zazwyczaj na obecność czynnego hormonalnie nowotworu.

Co może oznaczać zbyt niski poziom androstendionu?

Obniżony poziom androstendionu może pojawiać się w przebiegu:

• anemii sierpowatej,
• zatrzymaniu czynności jajników (np. przedwczesne wygaśnięcie czynności jajników),
• niedoczynności kory nadnerczy.