Antygen nowotworowy CA 19-9

CA 19-9 to antygen nowotworowy (inaczej marker nowotworowy) towarzyszący nowotworom przewodu pokarmowego. Jest uznany za specyficzny marker raka trzustki, ale jego znacznie podwyższony poziom stwierdza się również w nowotworach złośliwych pęcherzyka żółciowego, raka jelita grubego itd. CA 19-9, podobnie zresztą jak inne markery nowotworowe, nie sprawdził się jako wskaźnik wczesnych stadiów choroby nowotworowej. Znajduje jednak duże zastosowanie w monitorowaniu postępów terapii u chorych z rakiem trzustki, a także jest dobrym wskaźnikiem wznowy miejscowej i przerzutów odległych raka trzustki po zakończeniu terapii.

Spis treści:
  1. 1. Co to jest CA 19-9 i jaka jest jego norma u ludzi zdrowych?
  2. 2. Kiedy poziom CA 19-9 może rosnąć?
  3. 3. W jakim celu oznacza się Ca 19-9 i na czym polega badanie?

1. Co to jest CA 19-9 i jaka jest jego norma u ludzi zdrowych?

CA 19-9 jest węglowodanem wytwarzanym w dużych ilościach nie tylko przez komórki nowotworowe, ale też przez komórki przewodu pokarmowego i wątroby płodu oraz dojrzałe komórki gruczołów ślinowych, trzustki, dróg żółciowych oraz oskrzeli. Dlatego występuje on również we krwi ludzi zdrowych i nie należy popadać w panikę, gdy na wyniku badania przy pozycji CA 19-9 znajdzie się liczba powyżej 0. Stężenia CA 19-9 u ludzi zdrowych są jednak niskie, zazwyczaj poniżej 37 U/ml. Około 3 - 7 % populacji w ogóle nie posiada zdolności do wytwarzania tego antygenu.

2. Kiedy poziom CA 19-9 może rosnąć?

Poziom CA 19-9 rośnie znacznie ponad normę w przebiegu chorób nowotworowych, osiągając wartości rzędu ponad 1000 U/ml a nawet kilkudziesięciu tysięcy U/ml. Jest specyficznym markerem dla raka trzustki, ale jego poziom wzrasta również w innych nowotworach (raku pęcherzyka żółciowego, raku jelita grubego, raku żołądka, raku wątroby i innych). Podwyższony poziom markera spotyka się ponadto w różnych chorobach o nienowotworowej etiologii, np. w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, zapaleniach wątroby, zapaleniach trzustki itd. W schorzeniach tych jednak jego wartość zazwyczaj jest w granicach 100 U/ml, rzadko przekraczając 500 U/ml.

3. W jakim celu oznacza się Ca 19-9 i na czym polega badanie?

Oznaczenie we krwi poziomu markera Ca 19-9 służy:

  • różnicowaniu nowotworów przewodu pokarmowego od chorób zapalnych o tej lokalizacji (poziom markera w przebiegu nowotworów jest znacznie wyższy niż w przebiegu zapaleń - patrz wyżej);
  • monitorowaniu leczenia u chorych na raka trzustki - u chorych po operacji usunięcia guza w celu oceny jej efektywności oraz u chorych poddawanych chemioterapii (jeśli operacja/chemioterapia są skuteczne dochodzi do gwałtownego spadku poziomu markera);
  • kontroli chorych na raka trzustki po zakończeniu leczenia, w celu  wczesnego wykrycia nawrotu choroby lub przerzutów odległych (w razie wystąpienia wznowy miejscowej lub przerzutów odległych wartości CA 19- 9 gwałtownie wzrastają).

Samo badanie poziomu CA 19-9 polega na pobraniu próbki krwi z żyły odłokciowej.
Pamiętać należy, że sam podwyższony poziom markera CA 19-9 w żadnym wypadku nie jest równoznaczny z rozpoznaniem nowotworu. Taka diagnoza musi być zawsze potwierdzona innymi badaniami (USG, TK, badaniem histopatologicznym wycinków). Trzeba też wiedzieć, że nie każdy nowotwór przewodu pokarmowego, a nawet nie każdy rak trzustki wydziela antygen CA 19-9. Zdarzają się przypadki bardzo zaawansowanych raków trzustki, w których poziom markera jest w granicach normy. Ponadto jest to dość podstępny typ nowotworu, który często rozwija się całkowicie bezobjawowo, dając o sobie znać w bardzo już zaawansowanym stadium. Niestety marker CA 19-9 nie jest na tyle czuły, by wykrywać początkowe stadia raka trzustki i by można go było wykorzystywać w badaniu przesiewowym tego nowotworu.

Bibliografia

  • Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4
  • Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4
  • Kemona H., Mantur M. (red.), Diagnostyka laboratoryjna, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Dziedziczność antygenu nowotworowego CA 19-9

Mój tata właśnie zmarł na Ca pęcherzyka żółciowego z przerzutami do wątroby i węzłów chłonnych,mam skierowanie na badania genetyczne ja i moja córka gdyż lekarz powiedział mi że ten rodzaj raka jest często dziedziczny i przerzuty występują w bardzo wczesnym...

Guz wątroby a wyniki badania krwi

Dzień dobry. Mam zdiagnozowany guz wątroby o charakterze FNH, dość duży: 7-7-9 cm, w kształcie "gwiazdy"-do obserwacji. Zgodnie z zaleceniem ponowiłam badania krwi m.in. ASPAT, ALAT, bilirubina oraz CA19-9, bo poprzednio był podwyższony...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Guz wątroby a wyniki badania krwi ~:

Dzień dobry. Mam zdiagnozowany guz wątroby o charakterze FNH, dość duży: 7-7-9 cm, w kształcie "gwiazdy"-do obserwacji. Zgodnie z zaleceniem ponowiłam badania krwi m.in. ASPAT, ALAT, bilirubina oraz CA19-9, bo poprzednio był podwyższony 55U/ml...

Artykuły Antygen nowotworowy CA 19-9

Normy laboratoryjne Antygen nowotworowy CA-125

Antygen nowotworowy CA-125 jest jednym z markerów nowotworowych, których oznaczanie w surowicy krwi może być pomocne w wykrywaniu i kontroli leczenia różnych rodzajów nowotworów. Antygen CA-125 jest glikoproteiną błon...

Normy laboratoryjne Antygen nowotworowy CA 15-3

Antygen nowotworowy CA 15-3 należy do grupy, tzw. markerów nowotworowych, czyli substancji, których obecność we krwi w podwyższonych stężeniach może świadczyć o wystąpieniu określonego rodzaju nowotworu. CA 15-3 jest to cząsteczka, która...

Normy laboratoryjne Antygen rakowo-płodowy (CEA)

Według Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, wśród markerów charakteryzujących stadium rozwoju guza, najczęściej badanym wskaźnikiem nowotworowym jest antygen karcinoembrionalny (ang. carcinoembrionic antigen–CEA). Antygen...

Antygen specyficzny gruczołu krokowego (PSA)
Normy laboratoryjne Antygen specyficzny gruczołu krokowego (PSA)

PSA (ang. Prostate-Specific Antigen) to antygen swoisty dla prostaty. Jest on użytecznym narzędziem dla wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego. PSA jest substancją produkowaną przez komórki gruczołowe stercza (prostaty), która została...