CK i CK-MB

CK, czyli kinaza kreatynowa jest to enzym, który przekształca kreatynę w wysokoenergetyczny związek, jakim jest fosfokreatyna. Aktywność tego enzymu stwierdza się w mięśniach poprzecznie prążkowanych, w mięśniu sercowym oraz w mózgu. Istnieją trzy izoformy tego enzymu, mianowicie CK-MM, która przeważa w mięśniach szkieletowych, CK-BB, której najwyższą aktywność wykrywa się w mózgu oraz CK-MB, która jest najbardziej charakterystyczna dla mięśnia sercowego. Wzrost całkowitej aktywności kinazy kreatynowej stwierdza się w wielu chorobach mięśni, natomiast oznaczanie izoenzymu CK-MB jest wykorzystywane w diagnostyce chorób mięśnia sercowego.

Spis treści:
  1. 1. Wartości prawidłowe aktywności kinazy kreatynowej
  2. 2. Przyczyny wzrostu aktywności kinazy kreatynowej
  3. 3. Zastosowanie pomiaru aktywności kinazy kreatynowej

1. Wartości prawidłowe aktywności kinazy kreatynowej

Dla mężczyzn norma aktywności całkowitej CK wynosi od 24 do 195 j.m./l, a dla kobiet od 24 do 170 j.m./l. Aktywność izoenzymu CK-MB powinna być mniejsza niż 12 j.m./l. Przy oznaczaniu CK-MBmass wartości prawidłowe dla mężczyzn są mniejsze niż 5 µg/l, a dla kobiet mniejsze niż 4 µg/l.

Wartości całkowitej CK powyżej normy wraz ze wzrostem aktywności CK-MB powyżej 12 j.m./l przyjmuje się za kryterium rozpoznania świeżego zawału serca, a w przypadku CK-MBmass są to wartości 5 - 10 µg/l. Duże znaczenie ma także obserwacja narastania tych wartości w kolejnych pomiarach w pewnych odstępach czasu.

2. Przyczyny wzrostu aktywności kinazy kreatynowej

Wzrost aktywności CK jest obserwowany przede wszystkim w chorobach dotyczących mięśni szkieletowych, takich jak zapalenie mięśni (w tym zapalenie wielomięśniowe), dystrofie mięśniowe, miotonie, a także w przypadku urazu mięśni, po dużym wysiłku fizycznym oraz przy stosowaniu leków i substancji, które uszkadzają mięśnie szkieletowe (np. statyny, fibraty, neuroleptyki, heroina, amfetamina, zatrucie alkoholem i tlenkiem węgla).

Oznaczanie aktywności CK, a w szczególności jej izoformy CK-MB, ma także znaczenie w diagnostyce chorób mięśnia sercowego takich jak zawał serca i zapalenie mięśnia sercowego. Jednak wartość diagnostyczna tego badania w rozpoznawaniu chorób serca jest zmniejszona przez fakt, że do wzrostu aktywności CK dochodzi także w wielu stanach chorobowych niezwiązanych z mięśniem sercowym, co może być przyczyną pomyłek diagnostycznych. Z tego względu po wprowadzeniu bardziej czułych wskaźników martwicy mięśnia sercowego, takich jak troponiny sercowe, znaczenie CK w rozpoznawaniu zawału serca znacznie zmalało.

3. Zastosowanie pomiaru aktywności kinazy kreatynowej

W świeżym zawale mięśnia sercowego aktywność CK/CK-MB wzrasta po około 4 - 6 godzinach od dokonania się zawału, szczytowe wartości osiąga po 14 - 20 godzinach, a powrót do wartości prawidłowych następuje po około 48 godzinach. Jednak w pierwszych godzinach po zawale, czyli wtedy kiedy zastosowanie właściwego leczenia ma największe znaczenie dla zdrowia pacjenta, wartość tego badania dla rozpoznania jest niewielka i dopiero po wykonaniu serii oznaczeń w odstępach kilkugodzinnych możemy z większą pewnością potwierdzić zawał mięśnia sercowego. Z tego względu, a także dlatego, że istnieją już bardziej czułe i swoiste badania (jak troponiny sercowe) nie zaleca się badania aktywności CK/CK-MB do rozpoznawania świeżego zawału serca.

Większą czułość i swoistość diagnostyczną ma natomiast oznaczanie CK-MBmass. W badaniu tym oznacza się w jednostkach masy (a nie jak do tej pory w jednostkach aktywności) ilość izoenzymu o dużej swoistości w stosunku do mięśnia sercowego, jakim jest CK-MB. Wartość tego oznaczenia jest na tyle duża, że może on stanowić alternatywę dla oznaczania troponin sercowych w wykrywaniu świeżego zawału serca.

Pomiar aktywności CK/CK-MB ma natomiast największe znaczenie dla rozpoznania ponownego zawału, ze względu na stosunkowo szybki powrót tego enzymu do wartości prawidłowych. Jest także istotny dla oceny skuteczności zabiegów udrażniania zatkanych tętnic w sercu. W takich przypadkach znaczny wzrost aktywności CK po zabiegu wskazuje na to, że tętnica została prawidłowo udrożniona. Należy także pamiętać o zastosowaniu oznaczania CK w rozpoznawaniu i monitorowaniu chorób zapalnych mięśni szkieletowych.

Bibliografia

  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
  • Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Wynik CK 234U/L, CK-MB 25,3U/L u 14-latka odczuwającego ból w okolicy serca ~:

Witam. Pojechaliśmy z moim 14-letnim synem odczuwającym ból w okolicach serca na SOR gdzie zrobiono synowi EKG'RTG i echo serca i oznaczono CK i CK-MB.Wyniki to:CK 234U/L a CK-MB 25,3U/L.Czy wynik CK nie jest za wysoki?Laboratorium podało normę 180...