Hemisferektomia

Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Hemisferektomia jest metodą operacyjnego leczenia epilepsji. Zabieg ten polega na usunięciu jednej półkuli mózgu lub oddzieleniu jego części. Przyczyną epilepsji oraz związanych z nią napadów padaczkowych są zaburzenia czynności mózgu. Nieregularna aktywność elektryczna rozprzestrzenia się z jednego ośrodka na cały mózg. Dzięki odłączeniu tego ośrodka od innych obszarów mózgu możliwe jest zmniejszenie częstotliwości i intensywności napadów padaczkowych. Wskazaniem do hemisferektomii jest sytuacja, gdy u pacjenta występuje więcej obszarów odpowiedzialnych za napady.

Wskazania do hemisferektomii i rodzaje zabiegu

Za pomocą hemisferektomii leczy się przypadki padaczki, których nie udaje się kontrolować za pomocą farmakoterapii. Hemisferektomia jest dobrym rozwiązaniem, gdy ośrodki nieregularnej aktywności elektrycznej zlokalizowane są w jednej półkuli.
Usunięcie półkuli mózgu jest zwykle skutecznym sposobem leczenia padaczki. Usuwana półkula jest zazwyczaj na tyle uszkodzona przez ciągłe napady padaczkowe, że druga półkula przejmuje jej funkcje. Co więcej, w mózgu jest wiele „zbytecznych układów”, dzięki którym zdrowe regiony mózgu mogą przejąć funkcję uszkodzonych. W przypadku dzieci wskazaniem do hemisferektomii są poważne uszkodzenia w wyniku epilepsji, w tym całkowity lub częściowy paraliż oraz utrata czucia po stronie ciała przeciwnej do chorej półkuli.

Hemisferektomia może być anatomiczna lub funkcyjna. W pierwszym przypadku chora półkula jest wycinana, natomiast w drugim pozostawiana jest część tkanki, jednak zostaje ona odłączona od pozostałych ośrodków mózgu, co oznacza, że nie może już funkcjonować. Bez względu na rodzaj hemisferektomii, operacja mózgu wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym. Głowa pacjenta jest golona, po czym usuwa się fragment czaszki, aby zrobić dostęp do chorej części mózgu. Po usunięciu uszkodzonego fragmentu, tkanka jest zaszywana, a fragment czaszki i wycięta skóra wracają na miejsce.

Przygotowanie do hemisferektomii i możliwe powikłania

Przed przystąpieniem do operacji na mózgu, pacjent musi przejść badania, które pozwolą ustalić dokładną lokalizację ośrodków zaburzonej czynności mózgu. Do badań tych należą: 

•  elektroencefalografia;
•  obrazowanie rezonansu magnetycznego;
•  badanie rentgenowskie;
•  tomografia komputerowa;
•  pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa.

Możliwe powikłania hemisferektomii to:

• wylew krwi do mózgu;
• zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego;
• jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
• wodogłowie.

W miarę rozwoju technik operacyjnych śmiertelność podczas hemisferektomii znacznie zmalała. Obecnie wynosi ona ok. 2%. Wyniki leczenia hemisferektomią są zadowalające, u większości pacjentów drgawki ustąpiły całkowicie lub prawie całkowicie i nie ma konieczności kontynuowania leczenia farmakologicznego. Także dzięki temu zabiegowi znacznie poprawia się jakość ich życia. Dane dotyczące sprawności pacjentów po zabiegu są także zadowalające. W większości przypadków hemisferektomia wykonywana jest u dzieci. Wiążę się to z szybkim powrotem do sprawności zarówno fizycznej jak i intelektualnej, ze względu na to, że w trakcie zabiegu nie dochodzi do uszkodzenia niższych struktur a ponadto mózg dziecięcy jest bardzo plastyczny i w szybkim czasie wytwarza nowe połączenia neuronalne.